Tasznik jako surowiec leczniczy

Tasznika pospolitego możemy spotkać niemal na każdym kroku. Początkowo występował w regionie śródziemnomorskim, ale w wyniku przemieszczania się ludności został przeniesiony w odległe zakątki globu. Tasznik jest gatunkiem synantropijnym, czyli związanym z siedliskami ludzkimi. Rozsiewa się i rozrasta błyskawicznie, dlatego traktuje się go jak uporczywy chwast. Rośnie niemal wszędzie: na polach i łąkach, w parkach oraz na terenach zielonych przylegających do ulic.

Tasznik należy do  rodziny kapustowatych. Posiada długą pojedynczą łodygę, która osiąga 20-40 cm wysokości, a przy ziemi tworzy rozetkę z liści o różnych kształtach. Na jego łodydze znajdują się drobne liście oraz niewielkie białe kwiaty. Po ich przekwitnięciu pojawia się nieduża łuszczyna o charakterystycznym kształcie serca. Tasznik pospolity znany jest również pod innymi nazwami, np. bydlnik, tobołek pastuszy czy też chlebek Baby Jagi.

Do celów leczniczych pędy tasznika zbiera się na początku kwitnienia. Roślina osiąga wówczas około 20 cm wysokości, jest pozbawiona owoców lub ma ich zaledwie kilka. Cały pęd nadziemny wraz z różyczką dolnych liści, ścina się i suszy w cieniu i przewiewie. W ten sposób otrzymujemy zielę tasznikaHerba Bursae pastoris.

Składniki aktywne ziela tasznika

W składzie ziela tasznika możemy znaleźć:

  • aminy biogenne – cholina, acetylocholina, tyramina i histamina,
  • flawonoidy – głównie diosmina i rutyna,
  • fitosterole,
  • witaminy A, K i C,
  • potas i wapń.

Właściwości lecznicze i zastosowanie tasznika pospolitego

Zdrowotne właściwości tasznika pospolitego znane są od wielu lat. Jego nasiona znaleziono podczas badań archeologicznych w wykopaliskach jednej z osad neolitycznych w Turcji. W medycynie wschodniej stosowany był często jako środek przeciwwymiotny. W Europie używał go już Hipokrates, który podkreślał jego działanie przeciwkrwotoczne, m.in. związane z hemoroidami czy menstruacją.

Roślina jest ceniona przede wszystkim ze względu na korzystny wpływ na funkcjonowanie układu krwionośnego. Obecność rutyny zwiększa szczelność naczyń krwionośnych. Ponadto może być wykorzystywana jako środek hamujący krwawienie. Pomaga przy krwawieniu z nosa, z przewodu pokarmowego czy wylewach do siatkówki oka. Kobiety stosują ją też w celu zahamowania długich i obfitych miesiączek. Dodatkowo zwiększa krzepliwość krwi i jednocześnie obniża jej ciśnienie.

Tasznik pospolity działa kojąco na układ moczowy, dlatego wykorzystuje się go jako środek wspomagający leczenie zapalenia gruczołu krokowego, pęcherza moczowego i nerek. Oprócz tego przyspiesza powrót do zdrowia przy podrażnieniach dróg moczowych.

Tasznik jest źródłem witamin: C, K oraz A. Zawiera również cenne flawonoidy, które niwelują szkodliwe działanie wolnych rodników. Ze względu na obecność fitosteroli pomaga obniżyć poziom złego cholesterolu, a także chroni przed rozwojem chorób takich jak: miażdżyca, choroba Parkinsona, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, stwardnienie rozsiane czy choroba Alzheimera.

Lista chorób, przy których preparaty z tasznika pospolitego przynoszą pozytywne efekty, jest dużo dłuższa. Picie naparu polecane jest osobom ze stanami zapalnymi, zaburzeniami perystaltyki jelit, nieżytami żołądka i jelit. Wskazane jest również stosowanie go przy takich chorobach jak: biegunki, kamice żółciowe i moczowe, trądzik różowaty, pokrzywka, hemoroidy czy wymioty w czasie ciąży. Ziele zastosowane na skórę wspomaga leczenie egzem i ran powierzchniowych, skaleczeń, oparzeń, odparzeń, odleżyn i żylaków.

Przetwory z tasznika pospolitego

Praktyczną wartość leczniczą posiada świeże ziele tasznika i sporządzane z niego wyciągi alkoholowe. Można z niego przygotować macerat, nalewkę i sok. Po wysuszeniu następuje stopniowy zanik działania przeciwkrwotocznego. W aptece znajdziemy herbaty z dodatkiem tasznika pospolitego, a także suszone zielę. Zanim jednak zdecydujemy się na zakup gotowych preparatów, weźmy pod uwagę naprawdę dużą dostępność tej rośliny. Jeśli więc mamy taką możliwość, postarajmy się wykorzystywać świeży tasznik pospolity, który działa najskuteczniej.

Macerat

Macerat przygotowujemy przez zalanie 4 łyżek ziela tasznika (możemy wcześniej rozdrobnić je blenderem) szklanką wody i pozostawienie mieszanki pod przykryciem na 8 godzin. Po przecedzeniu pijemy dwie łyżeczki 2-3 razy dziennie lub robimy z niego okłady, w zależności od potrzeby.

Jak widać, nawet chwasty mogą być pożyteczne i działać leczniczo w wielu schorzeniach. Dzięki zawartości witamin i minerałów, tasznik pospolity wpływa pozytywnie na funkcjonowanie układu pokarmowego, moczowego czy krwionośnego. Ponadto, jest on tak powszechny, że z łatwością znajdziesz go nawet w przydomowym ogródku i samodzielnie przygotujesz zdrowy macerat, nalewkę lub sok.

Źródła:

  1. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, wyd. II, PZWL, Warszawa, 1987,
  2. Kohlmunzer S., Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji, wyd. V, PZWL, Warszawa 2013,
  3. Noman A., Kanwal H., Khalid N. i in., Perspective Research Progress in Cold Responses of Capsella bursa-pastoris, Frontiers in Plant Science, 2017,
  4. Mazerant-Leszkowska A., Mała księga ziół, Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, Warszawa 1990.