17
07 marca 2019
Dorota Chrabkowska Autor
Autor
mgr farm.
Dorota Chrabkowska

Toksoplazmoza – objawy, profilaktyka i leczenie

Toksoplazmoza jest bardzo szeroko rozpowszechnioną chorobą pasożytniczą. Występuje we wszystkich zakątkach świata. Chorobę wywołuje pierwotniak Toxoplasma gondii, znany nauce już od 1908 r. Z reguły toksoplazmoza przebiega bezobjawowo, jednak poważny problem pojawia się, gdy mamy do czynienia z kobietą ciężarną lub z pacjentem o obniżonej odporności. Jakie są objawy zakażenia toksoplazmozą? Czy posiadacze kotów są częściej narażeni na zachorowanie?

Toksoplazmoza jest bardzo szeroko rozpowszechnioną chorobą pasożytniczą. Występuje we wszystkich zakątkach świata. Chorobę wywołuje pierwotniak Toxoplasma gondii, znany nauce już od 1908 r. Z reguły toksoplazmoza przebiega bezobjawowo, jednak poważny problem pojawia się, gdy mamy do czynienia z kobietą ciężarną lub z pacjentem o obniżonej odporności. Jakie są objawy zakażenia toksoplazmozą? Czy posiadacze kotów są częściej narażeni na zachorowanie?

Koty a toksoplazmoza

Słusznie kojarzymy naszych pupili z toksoplazmozą, ponieważ jest ona ściśle związana z kocim organizmem. Kot to żywiciel ostateczny dla pierwotniaka Toxoplasma gondii, a więc jest on absolutnie niezbędny do jego rozwoju. Natomiast pozostałe ssaki (w tym człowiek) oraz ptaki to żywiciele pośredni.

Cykl rozwojowy pasożyta Toxoplasma gondii

Pierwotniak Toxoplasma gondii odbywa swój rozwój płciowy w komórkach nabłonka jelita cienkiego kota. Ulega tam licznym podziałom, a w ostateczności dochodzi do powstania żeńskich i męskich gamet. Kolejno, komórki rozrodcze łączą się tworząc tzw. oocystę, która wraz z kałem wydostaje się na zewnątrz. W oocyście dochodzi do podziałów i powstają komórki zakaźne (zainfekowanie następuje dopiero po kilku godzinach). Taka forma pierwotniaka pozostaje aktywna nawet do 18 miesięcy.

Profilaktyka i leczenie toksoplazmozy

Przestrzeganie zasad higieny

Następnym krokiem jest zakażenie człowieka drogą pokarmową np. poprzez spożycie nieumytego owocu, na którym są oocysty. W jelicie cienkim dochodzi wówczas do uwolnienia pierwotniaków, które namnażają się i rozprzestrzeniają wraz z krwią i limfą po całym organizmie człowieka. Pierwotniak ponownie namnaża się już wewnątrz komórek narządów, np. w mięśniach szkieletowych i gładkich, w gałce ocznej czy węzłach chłonnych. Po pewnym czasie powstają tzw. cysty tkankowe, które mogą przetrwać w naszym ciele nawet kilka lat.

Jak możemy zarazić się toksoplazmozą?

Główną przyczyną zachorowania na toksoplazmozę nie jest wcale zabawa z kotem,

ale kontakt z jego odchodami. Wyróżniamy również inne drogi zakażenia:

  • spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa (wieprzowina, baranina, jagnięcina),
  • spożywanie skażonej żywności (nieumyte owoce, jarzyny),
  • przejście pasożytów przez łożysko do płodu (toksoplazmoza wrodzona),
  • transfuzja krwi,
  • przeszczep,
  • w laboratorium przy pracy z zakażonym materiałem (np. krwią pacjenta).

Objawy zakażenia toksoplazmozą

W zależności, czy mamy do czynienia z toksoplazmozą nabytą, czy wrodzoną, objawy choroby przybierają bardzo różną postać.

Toksoplazmoza nabyta (do zakażenia doszło np. przez zjedzenie zakażonego mięsa) bardzo często przebiega bezobjawowo. U osób z obniżoną odpornością mogą pojawić się:

  • gorączka,
  • bóle głowy,
  • powiększone węzły chłonne.

W cięższych przypadkach może dojść u chorego do zapalenia mózgu i opon mózgowych.

Toksoplazmoza wrodzona (do zakażenia doszło przez łożysko) charakteryzuje się bardzo klasycznymi objawami z tzw. triady Sabina–Pinkertona, która obejmuje :

  • wodogłowie lub małogłowie,
  • zapalenie siatkówki i naczyniówki,
  • zwapnienie śródczaszkowe.

Dodatkowo mogą występować również inne objawy, np.:

  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • niedokrwistość,
  • zapalenie płuc,
  • wysypka,
  • wybroczyny
  • wymioty i biegunka.

UWAGA! Zakażenie toksoplazmozą podczas ciąży może doprowadzić do śmierci płodu.

Diagnostyka toksoplazmozy

W celu potwierdzenia bądź wykluczenia choroby, wykonywany jest test na obecność przeciwciał przeciwko toksoplazmozie w surowicy krwi. Kobiety planujące dziecko powinny wykonać ten test jeszcze przed poczęciem dziecka. Również w trakcie przebiegu ciąży należy poddać się testom kontrolnym pod okiem lekarza prowadzącego.

Zdarza się, że osoba badana ma niski poziom przeciwciał, co oznacza, że w przeszłości przeszła toksoplazmozę (całkiem możliwe, że bezobjawowo), co gwarantuje jej dożywotnią odporność, również w okresie ciąży.

Leczenie toksoplazmozy

Po rozpoznaniu toksoplazmozy choremu podaje się najczęściej antybiotyki. Zazwyczaj stosuje się pirymetaminę, sulfonamidy, spiramycynę oraz klindamycynę. U noworodków, które zostały zarażone toksoplazmozą w łonie matki dochodzi do nieodwracalnych uszkodzeń narządów.

Profilaktyka toksoplazmozy

  • Jeśli jesteś w ciąży, pamiętaj o robieniu cyklicznych badań na obecność toksoplazmozy. Rozważ również możliwość pozostawania kota w domu, w celu ograniczenia jego kontaktu z pasożytami.
  • Wskazane jest codzienne sprzątanie kuwety, ponieważ w kocich odchodach namnażają się oocysty, które zyskują możliwość infekowania, dopiero po kilku godzinach.
  • Nie karm kota surowym mięsem oraz, o ile to możliwe, staraj się, aby nie polował na inne zwierzęta, np. myszy.
  • Dokładnie myj owoce i warzywa przed ich spożyciem.
  • Nie spożywaj surowego ani niedogotowanego mięsa.
  • Zapewnij dzieciom zabawę w czystych piaskownicach, pozbawionych kocich odchodów.

Źródła:

  1. Nichthauser-Chajęcka, Congenital and acquired toxoplasmosis in Congenital and acquired toxoplasmosis in children,
  2. Kotłowski, Medycyna i higiena tropikalna, Międzywydziałowy Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej Akademii Medycznej w Gdańsku, Gdynia 2006,
  3. Virella, Mikrobiologia i choroby zakaźne, wyd. I, ELSEVIER Urban&Partner, Wrocław 2000.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
15 października 2020 mgr farm. Marta Junowicz
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
13 października 2020 Rafał Suchodolski
13 października 2020 Rafał Suchodolski
09 października 2020 Poradnik Gemini
01 października 2020 Agnieszka Żurawska
01 października 2020 Jakub Kurek
01 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
01 października 2020 Jakub Kurek
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)