91
21 czerwca 2021

Udar słoneczny – objawy i pierwsza pomoc

Wakacje to czas letnich upałów. Niektórzy z nas wyjeżdżają w ciepłe rejony, gdzie temperatura w ciągu dnia nie spada poniżej 30°C . Piesze wycieczki, kąpiele słoneczne, gry i zabawy na świeżym powietrzu w bardzo silnym nasłonecznieniu mogą spowodować udar cieplny.

Udar słoneczny – przyczyny

Dochodzi do niego,  gdy temperatura ciała sięga powyżej 40°C. Jest to reakcja na przegrzanie, które następuję kiedy organizm nie potrafi pozbyć się  nagromadzonego nadmiaru ciepła. Prowadzi to do denaturacji białek i martwicy komórek.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia udaru słonecznego:

  • długotrwały wysiłek fizyczny połączony z wysoką temperaturą i wilgotnością otoczenia,
  • parność w powietrzu powodująca, iż pocenie w mniejszym stopniu schładza organizm,
  • odwodnienie na skutek zbyt małej podaży płynów,
  • wysokie temperatury w nocy, które uniemożliwiają oziębianie organizmu.

Osoby szczególnie narażonymi na działanie wysokich temperatur:

  • sportowcy (np. biegacze długodystansowi),
  • osoby powyżej 65 roku życia prowadzące siedzący lub leżący tryb życia,
  • pracownicy fizyczni, których praca odbywa się,
  • dzieci <4.r.ż,
  • osoby przyjmujące leki moczopędne, antydepresyjne , betablokery,fenotiazyny oraz antycholinergiczne,
  • przewlekle chorujące na cukrzycę , otyłość oraz choroby serca,
  • nadmiernie spożywające alkohol,
  • osoby już z przebytym udarem w przeszłości.

UWAGA! Śmiertelność  w wyniku udaru cieplnego u osób dorosłych wynosi aż 12%, dlatego ważna jest szybka reakcja przy wystąpieniu pierwszych objawów.

Jakie są objawy udaru słonecznego?

Do podstawowych objawów udaru cieplnego należą:

  • temperatura ciała powyżej 40°C,
  • bóle głowy i karku,
  • przyśpieszenie oddechu i tętna,
  • wymioty, nudności,
  • drgawki i zaburzenia świadomości, utrata przytomności,
  • obfite poty wraz z zaczerwienieniem skóry w początkowej fazie lub blada, sucha skóra w zaawansowanym odwodnieniu organizmu,
  • bolesne kurcze mięśni,
  • ciemny kolor moczu,
  • na skórze widoczne zaczerwienienia lub nawet oparzenia pierwszego i drugiego stopnia.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc

W celu udzielenia pierwszej pomocy należy :

  1. zabezpieczyć poszkodowanego przed dalszą ekspozycją  na słońce w zacienionym i jeśli to możliwe dobrze klimatyzowanym pomieszczeniu,
  2. częściowo rozebrać i rozluźnić  ubranie,
  3. okładać chorego wilgotnymi, chłodnymi  kompresami w miejscach, gdzie przebiegają duże naczynia krwionośne (głowa, szyja, klatka piersiowa, pachy),
  4. jeżeli chory jest przytomny można podawać małymi porcjami schłodzone płyny (np. woda z odrobiną soli , zimna herbata soki),
  5. ułożyć  taką osobę z uniesioną głową i górną połową tułowia i obserwować,
  6. jeżeli poszkodowany straci przytomność, ale oddycha i ma wyczuwalne tętno, układamy go w pozycji bocznej bezpiecznej, wzywamy pogotowie ratunkowe dzwoniąc pod numer 112 lub 999,
  7. gdy straci oddech i nie wyczuwamy tętna niezwłocznie należy przejść do resuscytacji krążeniowo-oddechowej i kontynuować aż do przybycia służb ratowniczych.

UWAGA! Nie wolno schładzać chorego bardzo zimną wodą lub lodem, ponieważ szybki spadek temperatury powoduje dreszcze, które generują  produkcję zwiększonej ilości ciepła w organizmie. Nie należy zanurzać poszkodowanego w zimnej wodzie, prowadzi to do zniszczenia naczyń podskórnych .

Jak zapobiegać udarowi słonecznemu?

Profilaktycznie, aby uniknąć udaru słonecznego należy:

  • spożywać duże ilości płynów w małych porcjach – w szczególności wody (nawet do 3 litrów dziennie w bardzo upalne dni),
  • unikać przebywania oraz nadmiernego wysiłku w okresie  najsilniejszego nasłonecznienia (między godziną 12, a 15) oraz pobytu w niewłaściwie wentylowanych pomieszczeniach,
  • uzupełnić elektrolity zaraz po treningu w przypadku sportowców,
  • nosić odpowiednie ubranie – lekkie, przewiewne, najlepiej wykonane z naturalnych materiałów oraz obowiązkowo nakrycie głowy (kapelusz, czapka, chusta),
  • dodatkowo osoby aktywne powinny zakładać jasny ubiór, aby ograniczyć pochłanianie promieniowania słonecznego.

Pamiętajmy o najmłodszych! Dzieci nie mają w pełni wykształconego mechanizmu termoregulacji, w takim samym stopniu jak dorośli.

Dlatego dzieci są o wiele bardziej narażone na przegrzanie. Objawy  udaru u dzieci są zbliżone jak u dorosłych dodatkowo mogą wystąpić: płacz,biegunka,skąpomocz Pierwsza pomoc u dzieci:

  • przenieść malucha do chłodnego zacienionego pomieszczenia i ułożyć w bezpiecznej pozycji,
  • zdjąć ubranka i jak najszybciej schłodzić mokrymi ręcznikami głowę i klatkę piersiową,
  • jeśli istnieje możliwość nawadniać dziecko,
  • masować nogi i ręce w celu usprawnienia krążenia.

Jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe jeśli dziecko straci przytomność! Niezależnie od przyczyny, udar może okazać się tragiczny w skutkach. Jeśli podejrzewasz u kogoś udar słoneczny szybko udziel mu pierwszej pomocy. Nieleczony może w szybkim tempie spowodować zawał serca i śmierć.

Jadąc na wakacje nie zapomnij o swoim zdrowiu! Zapamiętaj, jakie są symptomy udaru słonecznego oraz jak można jemu zapobiec.

Pobierz infografikę

Wakacyjna apteczka – czy o wszystkim pamiętasz?

Pobierz listę do wydrukowania

Checklista z wakacyjną apteczką

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Poparzenie meduzą - co robić, jak się zabezpieczyć?

Poparzenie jadem meduzy objawia się wystąpieniem bolesnego rumienia z białą opuchlizną, silnym pieczeniem utrzymującym się nawet przez kilka dni. W…

Zobacz więcej

Czym smarować lekkie poparzenie skóry?

W pierwszej fazie oparzenia, gdy uszkodzona skóra bardzo boli, powinno się zastosować żele chłodzące, pianki z pantenolem lub opatrunki hydrożelowe.…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
14 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
13 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
02 lipca 2021 lek. Anna Jędrowiak
01 lipca 2021 mgr farm. Marzena Korbecka-Paczkowska
28 czerwca 2021 dr hab. n. med. Magdalena Górska-Ponikowska
22 czerwca 2021 mgr Krzysztof Sumiński
21 czerwca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
21 czerwca 2021 mgr farm. Monika Cichocka
11 czerwca 2021 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)