5
13 kwietnia 2021

W jaki sposób aktywność fizyczna wpływa na płodność?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje niepłodność jako niemożność osiągnięcia klinicznej ciąży przez okres co najmniej 12 miesięcy, pomimo odbywania regularnych stosunków płciowych (od 2 do 4 razy w tygodniu), bez użycia środków antykoncepcyjnych. Szacuje się obecnie, że niepłodność dotyka na całym świecie około 10-16% osób w wieku reprodukcyjnym, tj. blisko 186 milionów pacjentów, z czego połowę zdiagnozowanych przypadków stanowią kobiety, a drugą mężczyźni. Jak się bowiem okazuje, w Polsce z powodu niepłodności cierpi od 1 do nawet 1,5 miliona par (15-20%), które znajdują się wieku rozrodczym, przy czym większość z nich nie pozostaje pod fachową opieką ośrodków medycznych, wyspecjalizowanych w diagnostyce i leczeniu zaburzeń płodności zarówno męskiej, jak i żeńskiej. 

Jakie czynniki stylu życia wywierają istotny wpływ na płodność? 

  • sposób odżywiania, 
  • masa i skład ciała, 
  • aktywność fizyczna, 
  • sen, 
  • relaks i odpoczynek, 
  • obciążenie psychiczne, 
  • palenie tytoniu, 
  • spożycie alkoholu, 
  • konsumpcja kawy, 
  • stosowanie niektórych leków (np. sterydy anaboliczno-androgenne, leki przeciwpadaczkowe, przeciwhistaminowe oraz wybrane antybiotyki), 
  • przewlekłe narażenie na zanieczyszczenia środowiskowe, 
  • nadmierna ekspozycja na wysoką temperaturę.

Czy prowadzenie siedzącego trybu życia wpływa na płodność? 

Siedzący charakter wykonywanej pracy (tj. przebywanie w całym tygodniu powyżej 17 godzin w pozycji siedzącej) może dwukrotnie zwiększać ryzyko wysokiego poziomu uszkodzeń DNA plemników. Siedzący tryb życia może wywierać szkodliwy wpływ na integralność DNA plemników ludzkich. 

Długotrwałe przebywanie w ciągu dnia w pozycji siedzącej może przyczyniać się do przegrzewania jąder u mężczyzn (wzrost temperatury w mosznie), a co za tym idzie upośledzenia procesu spermatogenezy oraz pogorszenia parametrów nasienia. 

Brak aktywności fizycznej i spędzanie dużej ilości czasu w pozycji siedzącej jest ściśle związane z nadwagą oraz otyłością, które mają dobrze udokumentowany niekorzystny wpływ na płodność kobiet i mężczyzn. Wyniki dotychczas przeprowadzonych badań wykazały, że występowanie otyłości wiąże się z obniżoną jakością nasienia, pogorszoną koncentracją i ruchliwością plemników w ejakulacie, uszkodzeniem DNA plemników, słabą jakością oocytów (dojrzewających komórek jajowych) oraz zaburzoną owulacją i upośledzoną implantacją (zagnieżdżeniem się zarodka w macicy). 

Brak aktywności fizycznej u mężczyzn i siedzący tryb życia u kobiet został powiązany z występowaniem zjawiska bezpłodności idiopatycznej, czyli niemożnością zajścia w ciążę z nieokreślonej przyczyny, przez okres jednego roku współżycia seksualnego, bez użycia metod antykoncepcji. 

Bierny wypoczynek w formie oglądania telewizji powyżej 20 godzin tygodniowo może przyczyniać się do zmniejszenia całkowitej liczby plemników i ich koncentracji w jednostce objętości męskiego nasienia. 

Przeczytaj również:
Dieta wspomagająca płodność u kobiet. Jak zwiększyć szanse na poczęcie?
Niepłodność u mężczyzn a dieta. Jak wspomóc starania o dziecko?
Dieta wspierająca płodność u kobiet i mężczyzn

Jakie korzyści dla zdrowia układu rozrodczego wynikają z regularnego podejmowania aktywności fizycznej o lekkiej i umiarkowanej intensywności? 

  • poprawa wskaźnika ciąż, 
  • zwiększenie wskaźnika żywych urodzeń, 
  • poprawa regularności cyklu miesiączkowego, 
  • polepszenie jakości nasienia męskiego, 
  • wzrost stężenia testosteronu w surowicy krwi u mężczyzn, 
  • zwiększenie liczby plemników w ejakulacie, 
  • zmniejszenie ryzyka wystąpienia niepłodności owulacyjnej u kobiet, 
  • poprawa owulacji, 
  • polepszenie płodności, 
  • ubytek masy ciała. 

Jakie zagrożenia dla płodności wiążą się natomiast z wyczynowym uprawianiem sportu? 

  • wydłużenie czasu do zajścia w ciążę, 
  • zaburzenia miesiączkowania u sportsmenek, 
  • zaburzenia owulacji (zwłaszcza w przypadku codziennego wykonywania ćwiczeń o wysokiej intensywności, trwających powyżej 60 minut), 
  • pogorszenie płodności, 
  • zmniejszenie stężenia testosteronu i hormonu luteinizującego (LH) u mężczyzn (w szczególności trenujących dyscypliny wytrzymałościowe i ultra-wytrzymałościowe). 

Które formy aktywności fizycznej są szczególnie niebezpieczne dla męskiej płodności? 

  • Wspinaczka wysokogórska – długotrwała ekspozycja na wysokości powyżej 2000 m n.p.m. może skutkować zmniejszeniem ruchliwości i liczebności plemników o prawidłowej budowie morfologicznej. 
  • Kolarstwo – regularna jazda na rowerze najczęściej wiąże się z obniżeniem koncentracji i ruchliwości plemników w ejakulacie oraz wytwarzaniem większej ilości plemników o nieprawidłowej morfologii. 
  • Bieganie – systematyczne trenowanie biegów na długich dystansach może powodować zaburzenia gospodarki hormonalnej, nadmierną aktywację osi podwzgórze-przysadka mózgowa-nadnercza, stres oksydacyjny i przegrzewanie jąder. 

Podsumowanie 

  • Niepłodność stanowi na całym świecie poważny problem medyczny, społeczny i demograficzny. 
  • W świetle aktualnych dowodów naukowych uważa się, że rekreacyjne uprawianie sportu pozytywnie lub w ostateczności neutralnie wpływa na płodność u osobników płci męskiej, jak i żeńskiej, podczas gdy wyczynowe trenowanie sportu wiąże się z poważnym ryzykiem wystąpienia zaburzeń płodności u obu płci. 
  • W wyniku regularnego podejmowania wysiłku fizycznego o wysokiej intensywności dochodzi najczęściej do spadku koncentracji i ruchliwości plemników oraz zaburzeń ich morfologii u mężczyzn, natomiast u kobiet aktywnych fizycznie coraz powszechniej obserwuje się zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz upośledzenie płodności. 
  • Wszystkie pary starające się o dziecko powinny zachować właściwy balans w podejściu do ćwiczeń i zgodnie z najnowszymi zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia podejmować aktywność ruchową o umiarkowanej intensywności przez 150 do 300 minut w perspektywie całego tygodnia. 

Przeczytaj również:
Starania o dziecko – jak przygotować się do ciąży?
Jak i kiedy zrobić test owulacyjny?
Jak obliczyć, kiedy są dni płodne?
Komputer cyklu owulacyjnego – pomocnik w planowaniu ciąży czy zbędny gadżet?

Źródła:

  • Gaskins A.J., Mendiola J., Afeiche M., et al.: Physical activity and television watching in relation to semen quality in young men. Br J Sports Med. 2015 Feb;49(4):265-70. 
  • Evenson K.R., Hesketh K.R.: Studying the Complex Relationships Between Physical Activity and Infertility. Am J Lifestyle Med. Jul-Aug 2016;10(4):232-234. 
  • Ostrowska L., Karecka U.: Wpływ diety i aktywności fizycznej na płodność kobiet. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2017;23(1):51–56. 
  • Jóźków P., Rossato M.: The Impact of Intense Exercise on Semen Quality. Am J Mens Health. 2017 May;11(3):654-662. 
  • Vaamonde D., Garcia-Manso J.M., Hackney A.C.: Impact of physical activity and exercise on male reproductive potential: a new assessment questionnaire. Rev Andal Med Deport. 2017 Jun;10(2):79-93. 
  • Hakimi O., Cameron L.C.: Effect of Exercise on Ovulation: A Systematic Review. Sports Med. 2017 Aug;47(8):1555-1567. 
  • Mena G.P., Mielke G.I., Brown W.J.: The effect of physical activity on reproductive health outcomes in young women: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update. 2019 Sep 11;25(5):541-563. 
  • Foucaut A.M., Faure C., Julia C., et al.: Sedentary behavior, physical inactivity and body composition in relation to idiopathic infertility among men and women. PLoS One. 2019 Apr 24;14(4):e0210770. 
  • Gill K., Jakubik J., Kups M., et al.: The impact of sedentary work on sperm nuclear DNA integrity. Folia Histochem Cytobiol. 2019;57(1):15-22. 
  • Mena G.P., Mielke G.I., Brown W.J.: Do physical activity, sitting time and body mass index affect fertility over a 15-year period in women? Data from a large population-based cohort study. Hum Reprod. 2020 Mar 27;35(3):676-683.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Jaki nawilżający żel intymny dla przyszłych rodziców?

Najbardziej popularnymi i najbezpieczniejszymi preparatami nawilżającymi są żele nawilżające z kwasem mlekowym. Są to typowe preparaty apteczne zalecane w problemach…

Zobacz więcej

Jaką czułość testu ciążowego wybrać?

Testy ciążowe mają różną czułość - najczęściej 10 mlU/ml lub 25 mIU/ml. Oznacza to poziom hormonu hCG, jaki są w…

Zobacz więcej

Suplementy diety na płodność

Bardzo często problemy z płodnością związane są z nieodpowiednim dostarczaniem z diety niezbędnych witamin i mikroelementów, takich jak cynk, koenzym…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
22 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
15 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
14 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
14 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
09 kwietnia 2021 Agata Kleszcz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)