13
17 stycznia 2018

Wapń (węglan wapnia) – jakie ma znaczenie dla zdrowia?

Zapewne wiesz, jak cenny dla organizmu jest prawidłowy poziom wapnia. Już od najmłodszych lat dzieci otrzymują w diecie dużo nabiału (mleka, białych serów, jogurtów) i innych produktów zawierających ten właśnie pierwiastek, aby zdrowo się rozwijały. Wapń w 99% znajduje się w kościach i zębach, a jeden procent jest obecny we krwi oraz płynach ustrojowych. Plasuje się on na piątym miejscu, pod względem zawartości w organizmie człowieka, zaraz po węglu, azocie, tlenie i wodorze, a jego niedobór może przysporzyć wielu problemów zdrowotnych.

Do czego potrzebny jest wapń?

Dzięki odpowiedniej ilości wapnia w kościach i we krwi organizm może sprawnie funkcjonować. Mamy zdrowe kości, zęby wolne od próchnicy, piękne i mocne paznokcie, a mięśnie i stawy nie stają się źródłem bólu. Jego rola jest też mocno znamienna w utrzymaniu prawidłowej akcji serca i krzepliwości krwi. Węglan wapnia bardzo dobrze wpływa na ogólne samopoczucie człowieka, reguluje nerwy, przeciwdziała wszelkim zapaleniom, np. węzłów chłonnych i chorobom płuc, utrzymuje równowagę kwasowo-zasadową. Chroni też przed infekcjami ze strony układu oddechowego oraz nowotworami. Bierze udział w przemianie materii i wpływa na kurczliwość mięśni. Człowiek czuje się lepiej, ma więcej sił witalnych i nie ulega w dużym stopniu stresowi.

Wapń jest bardzo cenny zwłaszcza dla kobiet w ciąży i karmiących.

Powstający w łonie matki płód potrzebuje dużej ilości wapnia do prawidłowej budowy całego ciała, a szczególnie układu kostnego. Kobieta w ciąży potrzebuje więcej wapnia do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych w organizmie. W razie niedoboru organizm będzie pobierał go z kości, co grozi np. próchnicą. Działa też m.in. ochronnie przed stanem przedrzucawkowym.

Jedni uważają, że nadmiar wapnia nie jest szkodliwy dla zdrowia, inni wręcz przeciwnie, wolą suplementować go bardzo ostrożnie. Jaka jest prawda? Od nadmiaru głowa nie boli? Niestety, nie w tym przypadku. Raczej nie jest możliwe, aby przekroczyć poziom wapnia, przyjmując go jedynie z pożywienia, natomiast bardzo łatwo go przedawkować, biorąc suplementy. Zwłaszcza nadmierna suplementacja witaminy D może podwyższyć poziom wapnia we krwi. Dlatego trzeba bardzo uważać, aby nie narazić siebie na niepotrzebne, przykre konsekwencje, będące wynikiem nadmiaru węglanu wapnia w organizmie. Nie tylko suplementy powodują tę nadwyżkę. Za jego poziom w kościach i we krwi odpowiadają też dwa hormony wydzielane przez tarczycę i przytarczyce. Pierwszy z nich to parathormon, który pobudza absorpcję wapnia z przewodu pokarmowego, a drugi hamuje i steruje jego wydalaniem z organizmu. Są to hormony produkowane przez tarczycę i dają sygnał, że dzieje się z nią coś niedobrego, co zaburza gospodarkę wapniową. Może to być nadczynność tarczycy lub inne choroby, trudniejsze do wyleczenia.

Mogą pojawić się niepokojące objawy ze strony układu pokarmowego, np. biegunki, zaparcia, nudności i wymioty. Zaburzona jest także praca nerek (częstomocz, kamienie nerkowe) i układu sercowo-naczyniowego (problemy z ciśnieniem, nierówny rytm serca itd.). Kolejne problemy wynikające z nadmiaru wapnia to:

  • ogólne osłabienie,
  • kłopoty ze snem,
  • nadpobudliwość nerwowa,
  • bóle mięśniowe.
  • utrudnione wchłanianie cynku i żelaza oraz innych składników mineralnych.

Objawy niedoboru wapnia

Niedobór wapnia, szczególnie w okresie dzieciństwa, prowadzi do chorób kości, krzywizn czy próchnicy. Objawy niedoboru wapnia mogą też powodować bóle stawów i mrowienie mięśni (czasami jest to tężyczka, która wymaga hospitalizacji), nieprawidłowości ze strony układu naczyniowo-sercowego, problemy z nadpobudliwością nerwową i ogólne osłabienie. Osoby starsze, które mają niedobór wapnia w organizmie, mogą chorować na osteoporozę, objawiającą się postępującym ubytkiem masy kostnej.

Niedobór wapnia jest spowodowany:

  • unikaniem potraw bogatych w wapń,
  • zaburzeniami wchłaniania wapnia z układu pokarmowego,
  • niedoborem witaminy D, dzięki której wapń jest lepiej absorbowany,
  • niewłaściwą pracą trzustki i wątroby,
  • niewydolnością nerek,
  • spożywaniem dużych ilości czarnej herbaty, napojów gazowanych, kawy i alkoholu,
  • paleniem tytoniu,
  • spożywaniem soli, która zwiększa wydalanie wapnia z organizmu,
  • przyjmowaniem niektórych leków.

  Warto wiedzieć:

  • Spożywanie mleka w dużych ilościach może powodować mniejszą wchłanialność wapnia. Dzieje się tak, dlatego że stosunek fosforu do wapnia w mleku krowim jest bardzo niski.
  • Kiedy w organizmie jest za mało wapnia, zostaje on wytrącany z kości w celu zachowania prawidłowego stężenia we krwi.
  • Wiele osób, mimo spożywania dużej ilości produktów mlecznych, cierpi na osteoporozę. Dlatego też należy szukać innego źródła wapnia w pożywieniu.
  • Trzeba pamiętać, że zdrowa dieta powinna dostarczać w odpowiednich ilościach wapń wraz z witaminami D3 i K2. Dzięki temu zmniejszymy ryzyko osteoporozy oraz miażdżycy. Jednak osoby leczące się lekami przeciwzakrzepowymi powinny poradzić się w kwestii suplementacji witaminy K swojego lekarza.
  • Spożywanie dużej ilości czerwonego, tłustego mięsa powoduje nadkwasotę. Węglan wapnia neutralizuje powstałe kwasy. Zawarta w mięsie siarka również wpływa negatywnie na wchłanianie wapnia.

Źródła wapnia

Oprócz nabiału wapń kryje się w warzywach i owocach. Trzeba pamiętać, że to właśnie warzywa zawierają składniki wspomagające wchłanianie wapnia, czyli: witaminy K i C oraz fosforany. Niektórzy nie wiedzą lub zapominają, że rośliny są doskonałym źródłem węglanu wapnia, pomagają w jego zachowaniu odpowiedniego stężenia w organizmie. Rośliny bogate w wapń to między innymi:

  • brokuły,
  • kapusta,
  • jarmuż,
  • sałata,
  • figi,
  • warzywa strączkowe,
  • tofu,
  • migdały,
  • daktyle
  • orzechy.

Warto też spożywać owoce i ziarna:

  • pomarańcze,
  • cytryny,
  • czarne porzeczki,
  • morele suszone,
  • figi suszone,
  • ziarna sezamu (także masło sezamowe),
  • ziarna maku,
  • ziarna soi,
  • ziarna amarantusa,
  • ziarna słonecznika.

Należy zadbać o to, aby dieta była bogata w magnez, fosfor, witaminy A i C, które pomagają lepiej przyswajać wapń przez organizm. Jak widzisz, źródła wapnia są różne, ale niektóre produkty należy spożywać z umiarem. Można też sięgnąć po leki i suplementy diety bogate w ten pierwiastek, dzięki którym szybciej pozbędziesz się przykrych skutków, powodujących objawy niedoboru wapnia. Zażywanie tabletek – zwykłych czy rozpuszczalnych w wodzie, roztworów z saszetek i innych suplementów wpływa na sprawną pracę mięśni, układu nerwowego oraz na prawidłowe krzepnięcie krwi. Jednak należy pamiętać, że suplementować należy „z głową”, ponieważ nieprawidłowa i niezbilansowana suplementacja może nieść więcej zagrożeń niż korzyści.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)