Objawy kliniczne zespołu niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg to dysfunkcja neurologiczna powodująca nieprzyjemne wrażenia czuciowe w nogach, zwłaszcza w czasie siedzenia bądź leżenia. Nie jest to ból ani mrowienie, a skurcze występujące głęboko w mięśniach, które wymuszają poruszanie nogami, a nawet żwawy, energiczny chód. Objawy te nasilają się wieczorem, przez co utrudniają zasypianie. RLS pojawia się również w nocy, doprowadzając do zaburzeń snu.

Z zespołem niespokojnych nóg wiążą się też długie podróże samolotem czy samochodem – długotrwałe siedzenie powoduje parestezje, zmuszając do wstania i rozchodzenia skurczy, jak i rozmasowania nóg. Daje to oczywiście chwilową ulgę, ponieważ po zaprzestaniu chodzenia i powrocie do spoczynku objawy wracają.

RLS najczęściej:

  • występuje u osób starszych i kobiet,
  • może pojawić się w ostatnim trymestrze ciąży,
  • jest uwarunkowany genetycznie.

Przyczyny zespołu niespokojnych nóg

Przyczyny występowania RLS nie są do końca wyjaśnione. Najpewniej są one pierwotne, czyli dziedziczone genetycznie, bądź wtórne – jako konsekwencja wielu zaburzeń neurologicznych. Mówi się, że ryzyko wystąpienia zespołu RLS wzrasta o niemal 50%, jeśli któryś z członków rodziny zmagał się z tym schorzeniem. Rodzinne występowanie RLS ujawnia się około 35 roku życia. Jeśli objawy wystąpią później, to znaczy, że RLS towarzyszy innym zaburzeniom i jest wtórny wobec innych chorób i dysfunkcji organizmu. Wśród przyczyn wtórnych zespołu niespokojnych nóg wymienia się:

  • niedobór żelaza, magnezu, witaminy B12,
  • zapalenie stawów, polineuropatie (uszkodzenie nerwów obwodowych),
  • niewydolność nerek,
  • nadużywanie alkoholu, nikotyny, przewlekły stres.

Istotne jest, aby rozróżniać zespół RLS od zwykłych skurczów nocnych, które pojawiają się wskutek przemęczenia czy niedoboru elektrolitów. W przypadku kurczy stosuje się leki rozluźniające, które nie pomagają przy zespole niespokojnych nóg.

Diagnostyka zespołu niespokojnych nóg

Diagnoza stawiana jest na podstawie zebranego wywiadu medycznego, badania fizykalnego pacjenta oraz badań laboratoryjnych wykluczających inne schorzenia. Ważne, aby pacjent jak najwcześniej udał się do lekarza, gdyż zespół niespokojnych nóg nieleczony latami może pojawiać się również za dnia, utrudniając pracę, jak i codzienne czynności, a w nocy znacząco utrudniać sen, prowadząc do bezsenności, przemęczenia organizmu, a w konsekwencji do depresji.

Leczenie zespołu niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg może być leczony różnymi sposobami. Do metod niefarmakologicznych należą masaże nóg, zimne i ciepłe kąpiele, unikanie zwiększonego wysiłku fizycznego wieczorami, odstawienie używek (papierosy, kawa, alkohol, leki przeciwhistaminowe). Z kolei leczenie farmakologiczne opiera się na podawaniu leków uspokajających, leków podawanych w przypadku padaczki, miorelaksantów oraz leków stosowanych w chorobie Parkinsona.

Zespół niespokojnych nóg to schorzenie, z którym mamy do czynienia coraz częściej. Gdy widzimy pierwsze objawy, warto zbadać ich przyczynę i rozpocząć odpowiednie leczenie, a tym samym uniknąć przykrych dolegliwości utrudniających codzienne funkcjonowanie.