11
11 października 2019

Zespół rozrostu bakteryjnego – objawy, diagnostyka, leczenie

Zespół rozrostu bakteryjnego, nazywany również dysbakteriozą górnego odcinka przewodu pokarmowego, to patologiczny stan nadmiernej kolonizacji jelita cienkiego przez mikroby typowo zasiedlające jelito grube. Niesie za sobą liczne konsekwencje zdrowotne i stanowi źródło nieprzyjemnych objawów. Kto jest narażony na tę chorobę, jak ją rozpoznać i jak przebiega leczenie?

Czym jest zespół rozrostu bakteryjnego?

Zespół rozrostu bakteryjnego to patologia, której istotę stanowi nadmierna kolonizacja jelita cienkiego przez drobnoustroje typowo zasiedlające jelito grube. Konsekwencjami jej wystąpienia są zaburzenia trawienia niektórych składników pokarmowych i wynikające z nich  nieprawidłowości wchłaniania z następczymi niedoborami składników odżywczych i mikroelementów.

W prawidłowo funkcjonującym organizmie w jelicie cienkim bytuje niewielka ilość bakterii. Odpowiada za to kilka mechanizmów, do których należą: 

  • kwaśny odczyn treści przechodzącej z żołądka do jelita, co zawdzięczamy kwasowi solnemu wchodzącemu w skład soku żołądkowego, 
  • ruchy perystaltyczne jelita przemieszczające treść w kierunku jelita grubego,
  • przeciwbakteryjne właściwości enzymów zawartych w soku trzustkowym
  • zawarte w śluzie immunoglobuliny A,
  • obecność zastawki krętniczo-kątniczej zapewniającej jednokierunkowy przepływ w miejscu połączenia jelita cienkiego z grubym.

U pacjentów, u których mechanizmy te z różnych przyczyn nie działają odpowiednio, może dojść do ułatwionej migracji bakterii z jelita grubego oraz w wyniku zmiany warunków panujących w jelicie cienkim – do ich intensywnego namnażania

Następstwem rozplemu (rozrostu) bakterii w jelicie jest szereg nieprawidłowości: 

  1. Następuje dekoniugacja soli kwasów żółciowych, co skutkuje upośledzeniem trawienia tłuszczów z następczym ograniczeniem wchłaniania witamin A, D, E i K oraz biegunką tłuszczową. 
  2. Substancje wytwarzane przez bakterie uszkadzają kosmki jelitowe, przez co spada aktywność enzymów rąbka szczoteczkowego, odpowiedzialnych za trawienie dwucukrów, np. laktozy czy sacharozy. 
  3. Liczne bakterie zużywają witaminę B12, co prowadzi do jej niedoboru.
  4. Antygeny bakteryjne przedostają się do krwiobiegu, gdzie dochodzi do tworzenia kompleksów immunologicznych odpowiedzialnych za indukowanie rozwoju objawów pozajelitowych. 

Zespół rozrostu bakteryjnego – czynniki ryzyka

Na rozwój dysbakteriozy górnego odcinka przewodu pokarmowego narażone są w szczególności osoby, u których występują następujące czynniki predysponujące:

  • wady anatomiczne w budowie jelita – zarówno wrodzone, jak i nabyte;
  • zaburzenia motoryki utrudniające sprawne przesuwanie treści do jelita grubego; występują na przykład w neuropatii autonomicznej w przebiegu cukrzycy czy układowych chorobach tkanki łącznej;
  • zaburzenia odporności – zarówno wrodzone niedobory odporności, jak i nabyte choroby oraz immunosupresja polekowa;
  • obniżenie kwasowości soku żołądkowego w wyniku choroby lub działania leków z grupy inhibitorów pompy protonowej lub blokerów receptora H2;
  • przetoki jelitowe;
  • stany po usunięciu zastawki krętniczo-kątniczej.

Zespół rozrostu bakteryjnego – objawy

Najczęstsze objawy występujące w przebiegu zespołu rozrostu bakteryjnego to:

  • biegunka tłuszczowa przewlekła, 
  • chudnięcie, 
  • bóle brzucha,
  • osłabienie i bladość spowodowane niedokrwistością,
  • zaburzenia nerwów obwodowych wynikające z niedoboru witaminy B12,
  • wzdęcia lub gazy,
  • obrzęki, których powodem jest niedożywienie białkowe, 
  • osteopenia, osteoporoza, tężyczka wynikające z niedoboru witaminy D,
  • zmiany skórne i zaburzenia widzenia spowodowane niedoborem witaminy A,
  • wtórne zmiany skórne i narządowe.

Kobieta, którą boli brzuch

Zespół rozrostu bakteryjnego – diagnostyka

W diagnostyce zespołu rozrostu bakteryjnego wykorzystuje się wiele grup badań. 

  1. W testach laboratoryjnych uwidacznia się niedokrwistość makrocytarna, niedobory białkowe oraz witaminowe. W miarę zajęcia narządów procesem chorobowym parametry świadczące o ich uszkodzeniu wzrastają.  
  2. W badaniu mikroskopowym barwionej próbki kału można wykryć krople tłuszczu. 
  3. W testach oddechowych kolonizacja bakteryjna jelita daje dodatni wynik w ponad 60% przypadków. Tylko dodatni wynik badania ma znaczenie diagnostyczne.
  4. W badaniach obrazowych przydatne w uwidocznieniu zmian anatomicznych jelita jest RTG przewodu pokarmowego z doustnym kontrastem barytowym. 
  5. Za najbardziej wiarygodne badanie uznaje się posiew treści z początkowego odcinka jelita czczego lub dwunastnicy. Pobiera się ją za pomocą specjalnie zabezpieczonego przed kontaminacją próbki zgłębnika lub w czasie gastroskopii. Jeżeli z materiału uzyska się wzrost kolonii bakterii beztlenowych w mianie powyżej 105 (u pacjentów bez wad anatomicznych), świadczy to o nadmiernym rozroście bakterii w jelicie cienkim.

Zespół rozrostu bakteryjnego – leczenie

W leczeniu kluczowe znaczenie ma, o ile to tylko możliwe, usunięcie czynnika ryzyka występującego u pacjenta. W celu eliminacji bakterii stosuje się doustną antybiotykoterapię:

  • w pierwszej kolejności z zastosowaniem ryfaksyminy w 7-10 dniowym cyklu,
  • w razie niepowodzenia wykorzystuje się inną substancję w cyklu 4-8 tygodniowym.

Pomocniczo, celem zmniejszenia intensywności biegunki, podaje się cholestyraminę.

Jeżeli stwierdzono u pacjenta niedobory witaminowe, należy wyrównać ich poziom z użyciem stosownej suplementacji. 

Istotną rolę odgrywa również leczenie żywieniowe. Aby ułatwić trawienie tłuszczów, zalecane jest przyjmowanie kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha. Objawy zaburzeń trawienia dwucukrów można także zredukować poprzez odstawienie produktów zawierających laktozę oraz ograniczenie tych, które zawierają sacharozę.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. Stasia pisze:

    Ta informacja jest wystarczajaca dowiedzialam sie czego bylam ciekawa .Dziekuje

  2. Stasia pisze:

    Mam pytanie jaki antybiotyk stosuje sie prze Rozroscie bakteryjnyn j.cienkiego.

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry.
      Antybiotykiem pierwszego wyboru jest ryfaksymina, jednakże gdy lek ten nie będzie wystarczająco skuteczny, lekarz prowadzący może dobrać inny antybiotyk.

  3. Anonim pisze:

    Podejrzewam ze mam rozrost bakteryjny j.cienkiego bo juz to przechodzilam .Jestem po operacji jelita grubego mam wyciete 17cm poniewaz mam duzo uchylkow i wciaz mialam stany zapalne.Prosze o pomoc.

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry, pomoc może Pani uzyskać udając się do gastroenterologa, który przeprowadzi diagnostykę i kompleksowo zajmie się leczeniem Pani schorzeń.

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)