18
22 stycznia 2021

Zmiana koloru moczu i kału – przyczyną mogą być leki!

Prawidłowe zabarwienie moczu i stolca jest odzwierciedleniem dobrej kondycji organizmu. Nie zawsze jednak ich inny kolor świadczy o niepokojących zmianach w naszym ciele lub trwającej chorobie. Wpływ na ten parametr ma między innymi dieta i spożywane napoje, ale także przyjmowane leki lub zioła lecznicze.  

Analiza koloru moczu

Produkty do badania kału i moczu

Co odpowiada za zabarwienie moczu i stolca? 

Charakterystyczny kolor moczu i kału powstaje przez rozkład barwnika żółci – bilirubiny. W wyniku jej przekształceń powstają dwa związki chemiczne, które odpowiadają za barwę tych wydalin. Urobilina, która jest wydalana wraz z moczem, nadaje mu żółtą barwę, natomiast sterkobilina odpowiada za brązową barwę kału. 

Jakie jest prawidłowe zabarwienie moczu? 

Prawidłowy mocz zdrowej osoby ma kolor jasnożółty, określany przez diagnostów laboratoryjnych jako kolor słomkowy. W przypadku odwodnienia organizmu, a w konsekwencji znacznego zagęszczenia moczu, przybiera on barwę pomarańczową lub ciemnobrązową. Natomiast w przypadku spożycia dużej ilości płynów, ulega on znacznemu rozjaśnieniu i może być prawie całkowicie bezbarwny. Mętne zabarwienie tej wydaliny może świadczyć o dużej ilości bakterii z obecnymi komórkami nabłonka, występowaniu komórek tłuszczowych, fosforanów, moczanów lub szczawianów.

Jakie choroby wpływają na kolor moczu? 

Poza nawodnieniem organizmu wpływ na zabarwienie moczu mogą mieć choroby, na które cierpimy w danym momencie. Podczas zakażenia żółtaczką barwa zmienia się na pomarańczową lub zielonkawą. Jeśli mocz zmienia kolor na czerwony, może to świadczyć o obecności w nim krwi, co może być objawem choroby pęcherza lub nerek. Brązowy kolor występuje u osób chorych na porfirię lub mających choroby wątroby, zielononiebieski – podczas infekcji bakteryjnej (np. zakażenia Pseudomonas aeruginosa, czyli pałeczką ropy błękitnej). Czarny kolor może pojawiać się w przypadku choroby nowotworowej (melanoblastoma) lub alkaptonurii. 

Czy dieta może zmienić kolor moczu? 

Kolor moczu może również zmieniać się pod wpływem spożywanych produktów. Po zjedzeniu buraków mocz może stać się czerwony lub różowy, rabarbaru – brązowy, marchewki – pomarańczowy, a szparagów – zielony.  

Które leki i zioła mogą zmienić barwę moczu? 

Niektóre leki lub zioła mogą powodować zmianę barwy moczu.  Jest to szczególnie ważna informacja dla osób sięgających po dany lek po raz pierwszy, aby nie martwiły się nietypowym wyglądem moczu. 

Leki i zioła zmieniające zabarwienie moczu: 

  1. Leki zmieniające barwę moczu na jaskrawo żółtą
    • witaminy z grupy B. 
  1. Leki zmieniające barwę moczu na pomarańczową
    • sulfasalazyna, 
    • warfaryna. 
  1. Leki zmieniające barwę moczu na czerwoną
    • chlorpromazyna, 
    • doksorubicyna,, 
    • entakapon (kolor od czerwonego do brunatnego), 
    • fenazopirydyna, 
    • lewodopa, 
    • preparaty z rzewienia, 
    • rifamycyna i jej półsysntetyczne pochodne (rifampicyna, rifapentyna, rifabutyna, rifamiksina, rifalazil). 
  1. Leki zmieniające barwę moczu na brunatną
    • chlorochina, 
    • metronidazol, 
    • nitrofurantoina, 
    • primachina, 
    • senes, 
    • związki żelaza. 
  1. Leki zmieniające barwę moczu na zielononiebieską
    • amitryptylina,  
    • cimetydyna, 
    • flutamid, 
    • indometacyna,  
    • preparaty z mącznicy lekarskiej, 
    • prometazyna, 
    • propofol. 

Jakie jest prawidłowe i nieprawidłowe zabarwienie stolca? 

Prawidłowa barwa stolca kolor to brązowy. Pod wpływem spożycia niektórych posiłków, takich jak buraki, czarna jagoda lub brokuł może odpowiednio przybrać barwę czerwoną, czarną lub zieloną. Niektóre choroby też mogą wpływać na ten czynnik. Występowanie krwi w kale powoduje zmianę zabarwienia na czarny lub czerwony, natomiast biała barwa pojawia się podczas zaczopowania dróg żółciowych. 

Które leki wpływają na nieprawidłowe zabarwienie stolca? 

Niektóre leki również mogą wpływać na kolor kału. Nie powinno być to powodem do niepokoju, jest to normalny skutek uboczny przyjmowania tych preparatów. Do tych leków należą: 

  • sole bizmutu,  
  • węgiel aktywny,  
  • żelazo.  

Wymienione powyżej leki barwią stolec na czarno.  

Ponadto w przypadku zastosowaniu dużych dawek leków przeciwbiegunkowych kał może ulec prawie całkowitemu odbarwieniu. 

Źródła: 

  • I. Barcińska Jak czytać i rozumieć wyniki badań lekarskich wyd. Literka Warszawa 2010 
  • W. Janiec Kompendium farmakologii PZWL Warszawa 2017 
  • E. Bańkowski Biochemia. Podręcznik dla studentów studiów licencjackich i magisterskich MedPharm 2014 
  • C L Foot and J F Fraser Uroscopic rainbow: modern matula medicine Postgrad Med J. 2006 Feb; 82(964): 126–129. 
  • A. Ożarowski, W. Jaroniewcki Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987 
  • J. Revollo i in. Urine Discoloration Associated With Metronidazole A Rare Occurrence J Pharm Technol. 2014 Apr; 30(2): 54–56. 
  • Urine color and odor changes https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/urine-color-and-odor-changes Harvard Health Publishing; Harvard Medical School, opublikowany 06.2010, dostęp 17.07.2021  
  • A. Maslowska i in. Zespół fioletowego worka na mocz w opiece paliatywnej Palliative Medicine in Practice 2018; 12, 4, 214–217 
  • A. Cohen i in. Safety profile of the oral iron chelator deferiprone:a multicentre study British Journal of Haematology, 2000,108, 305-312 
  • Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego dla leków: Madopar 125 100 kaps., Comtan 200 mg 60tbl., Sorbider Dulures 100mg+60mg 50 tbl. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Program lekowy – co to jest?

Program lekowy to gwarantowane, czyli bezpłatne świadczenie oparte na zastosowaniu innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, których użycie nie jest finansowane w…

Zobacz więcej

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Leukocyty w moczu - czy należy się martwić?

Norma ilości leukocytów w moczu to 5 komórek w polu widzenia mikroskopu. Ich podwyższona ilość często świadczy o przebiegającej infekcji…

Zobacz więcej

Czy lek musujący można rozpuścić w wodzie gazowanej?

Skład tabletek musujących jest tak skomponowany, że nie ma konieczności dodawania do nich wody gazowanej, gdyż zawierają one węglany i…

Zobacz więcej

Czy można zwrócić lek do apteki?

Niestety, zgodnie z art. 96 ust.7  ustawy o prawie farmaceutycznym, nie jest możliwe przyjęcie zwrotu leku do apteki. Leki są…

Zobacz więcej

Czy test CRP to wyrób medyczny?

Produkt Test CRP posiada certyfikat CE i spełnia wymogi dyrektywy o diagnostycznych wyrobach medycznych in vitro. Od siebie dodam, że…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Analiza koloru moczu

Produkty do badania kału i moczu

Czytaj także
22 września 2021 Magdalena Bernisz
22 września 2021 mgr farm. Marta Grabowska
17 września 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)