2
19 października 2020
Patrycja Królikiewicz-Kurek Autor
Autor
lek.
Patrycja Królikiewicz-Kurek

Zwężenie zastawki aortalnej – na czym polega?

Zwężenie zastawki aortalnej (stenoza aortalna) to wada polegająca na zmniejszeniu powierzchni zastawki, przez którą utlenowana krew w czasie skurczu serca przedostaje się z lewej komory do tętnicy głównej, a dalej – poprzez mniejsze tętnice, tętniczki i drobne naczynia – do narządów i tkanek organizmu.

Zwężenie zastawki aortalnej (stenoza aortalna) to wada polegająca na zmniejszeniu powierzchni zastawki, przez którą utlenowana krew w czasie skurczu serca przedostaje się z lewej komory do tętnicy głównej, a dalej – poprzez mniejsze tętnice, tętniczki i drobne naczynia – do narządów i tkanek organizmu.

Czym jest zwężenie zastawki aortalnej?

Zastawka aortalna (zastawka tętnicy głównej) znajduje się pomiędzy lewą komorą serca a aortą wstępującą. Prawidłowo zbudowana jest z trzech płatków półksiężycowatych umocowanych do włóknistego pierścienia. To przez nią utlenowana krew w czasie skurczu komór przedostaje się do aorty zwanej tętnicą główną, a następnie przez tętnice i tętniczki dociera do łożysk naczyniowych narządów i tkanek organizmu. Zwężenie tej zastawki to dosłownie zmniejszenie jej powierzchni, które powoduje utrudnienie przepływu krwi pomiędzy lewą komorą serca a aortą, co prowadzi do zwiększenia ciśnienia w lewej komorze. W konsekwencji dochodzi do przerostu mięśnia lewej komory. Z czasem, gdy powierzchnia zastawki ulega dalszemu zmniejszaniu, czynność skurczowa przeciążonej lewej komory o pogrubiałej ścianie ulega upośledzeniu. Prowadzi to do zmniejszenia frakcji wyrzutowej lewej komory i rozwoju lewokomorowej niewydolności serca.

Mężczyzna cierpiący na ból w klatce piersiowej

Zwężenie zastawki tętnicy głównej – przyczyny

Zwężenie zastawki aortalnej może być wrodzone, choć znacznie częściej jest to wada nabyta, zwykle wynikająca z procesu zwyrodnieniowego, a rzadziej będąca konsekwencją choroby reumatycznej serca. Najczęstszą przyczyną stenozy aortalnej jest proces zwyrodnieniowy, prowadzący w swym przebiegu do powstania zwapnień płatków zastawki rozpoczynających się w okolicy ich podstawy, a z czasem obejmujący całą ich powierzchnię.

Czynniki ryzyka rozwoju zmian zwyrodnieniowych płatków zastawki aortalnej to:

  • płeć męska,
  • podeszły wiek,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • zaburzenia lipidowe – hipertriglicerydemia, zwiększone stężenie lipoproteiny (a), cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL, a zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL,
  • przewlekła choroba nerek,
  • hiperkalcemia,
  • palenie tytoniu,
  • nadwaga i otyłość.

Ze względu na szeroką dostępność opieki medycznej w krajach rozwiniętych i wczesne wdrażanie leczenia antybiotykami paciorkowcowego zapalenia gardła częstość występowania choroby reumatycznej serca jest niewielka, a wady zastawki o tej etiologii występują rzadko. Mechanizm ich powstawania w tym wypadku polega na zrośnięciu spoideł płatków, ich bliznowaceniu, a w ostatecznej konsekwencji, podobnie jak w zmianach zwyrodnieniowych, wapnieniu.

Pośród wrodzonych wad zastawki aortalnej najczęściej występuje zastawka dwupłatkowa. Ze względu na swą budowę szybciej niż zastawka trójpłatkowa ulega ona procesom zwyrodnieniowym prowadzącym do postępującego wapnienia.

Zwężenie zastawki aorty – objawy

Zwężenie zastawki aortalnej, szczególnie łagodne i umiarkowane, może przebiegać przez długi czas bezobjawowo. W przypadkach symptomatycznych występują najczęściej:

  •   kołatania serca,
  •   ból wieńcowy,
  •   zawroty głowy,
  •   omdlenia,
  •   duszność początkowo wysiłkowa, a w zaawansowanych przypadkach nawet spoczynkowa.

Zwężenie zastawki aortalnej – diagnoza

Stenoza aortalna jest przyczyną powstawania zjawisk osłuchowych, możliwych do stwierdzenia w badaniu przedmiotowym serca i tętnic szyjnych, a także występującego u części chorych wyczuwalnego małego, leniwego tętna. Głównym narzędziem pozwalającym na postawienie rozpoznania jest przezklatkowe badanie echokardiograficzne z funkcją Dopplera. Umożliwia ono nie tylko stwierdzenie obecności wady, ale także ocenę jej zaawansowania. Pozwala również dokonać pomiarów grubości ścian lewej komory, jej wymiarów, a także kurczliwości oraz frakcji wyrzutowej lewej komory.

U części pacjentów, w przypadku wątpliwości diagnostycznych lub w toku przygotowania do leczenia operacyjnego, wykonuje się cewnikowanie serca.

Zwężenie zastawki aortalnej – leczenie

Leczenie zwężenia zastawki aortalnej dostosowywane jest indywidualnie do pacjenta. Bierze się w tym procesie pod uwagę liczne czynniki – od stopnia zwężenia zastawki, poprzez obecność objawów, chorób współistniejących, innych wad serca, przez stan ogólny, aż po wiek pacjenta. Decyzja opiera się na rachunku możliwych do uzyskania korzyści zdrowotnych i zagrożeń związanych z każdą z metod. Pośród metod zabiegowych stosuje się:

  •   operacyjną wymianę zastawki aortalnej na protezę biologiczną lub mechaniczną,
  •   TAVI, czyli przezcewnikowe wszczepienie protezy zastawki aortalnej, najczęściej przez tętnicę udową lub lewą tętnicę podobojczykową,
  •   przezskórną walwulotomię balonową, czyli poszerzenie własnej zwężonej zastawki, stosowane zwykle u dzieci, a jedynie w ściśle określonych sytuacjach u dorosłych.

 U chorych niezakwalifikowanych do leczenia inwazyjnego stosuje się metody zachowawcze.

 Źródła:

  • Hoffmann P., Konka M., „Zwężenie zastawki aortalnej” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019, ISBN 978-83-7430-568-6, s. 296- 304.
  • Narkiewicz O., Wójcik S., Dziewiątkowski J., Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów. Tom III. Pod red. prof. dr hab. med. Olgierd Narkiewicz, prof. dr hab. med. Janusz Moryś, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4108-8, s. 41-42.
  • M. Konka, P. Hoffman „Stenoza aortalna” w: Wielka Interna- Kardiologia, wyd. Medical Tribune Polska, Warszawa, wyd. elektroniczne.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
25 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
25 listopada 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
17 listopada 2020 mgr Mateusz Durbas
10 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
10 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
09 listopada 2020 mgr Beata Ossowska
06 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)