2
08 lipca 2021

Aducanumab – skuteczny lek na Alzheimera?

Choroba Alzheimera (Alzheimer`s Disease, AD) jest jedną z tych chorób neurologicznych, na którą do tej pory nie wynaleziono skutecznego leku działającego przyczynowo. Stosowane obecnie leczenie polega na łagodzeniu uciążliwych objawów i spowalnianiu postępu choroby, a od 2003 roku nie zatwierdzono żadnego nowego leku na to schorzenie. Naukowcy nie ustają jednak w poszukiwaniach leków mogących działać u źródła choroby Alzheimera – odkładaniu złogów (blaszek) amyloidowych w mózgu, w postaci rozpuszczalnych oligomerów i nierozpuszczalnych włókienek. 

Szansą na opanowanie różnych chorób, z którymi do tej pory medycyna sobie skutecznie nie poradziła, są leki biologiczne. Wśród nich aducanumab (BIIB037, ADU) – przeciwciało monoklonalne IgG1 o oczekiwanym działaniu zmniejszającym ilości złogów beta-amyloidu w mózgu. Lek prawdopodobnie zmniejsza również ilość białka p-tau w płynie mózgowo-rdzeniowym. Obecność tej cząsteczki jest ściśle powiązana z zaburzeniami funkcji poznawczych. 

Firma Biogen – inwestor, który w 2007 roku zakupił licencję na aducanumab od szwajcarskiej Neurimmune – przeprowadził trzy główne badania kliniczne na pacjentach we wczesnym stadium choroby Alzheimera, objawiającym się łagodną demencją i zaburzeniem funkcji poznawczych. 

Były to: 

  • PRIME – podwójnie zaślepione, randomizowane i kontrolowane będące elementem fazy 1b (nastawionym na ocenę bezpieczeństwa i tolerancji potencjalnego leku). Podczas tego badania co 4 tygodnie podawano we wlewie dożylnym placebo lub aducanumab w dawce 1, 3, 6 lub 10 mg/kg, podczas rocznego okresu kontrolowanego placebo. Badanie objęło wyjściowo 165 pacjentów, z czego leczenie ukończyło 125 osób, a 40 z różnych względów przerwało terapię.  
  • EMERGE – obejmowało 1638 osób. 
  • ENGAGE – 1647 osób. 

W marcu 2019 roku ogłoszono wstrzymanie dalszych badań EMERGE i ENGAGE z uwagi na brak wystarczających rezultatów drugiego z badań, które miało potwierdzić korzystne efekty pierwszego. Oba były zaprojektowane podobnie, jednak jedną z podstawowych różnic był czas ekspozycji na wysokie dawki ADU – i ten fakt miał prawdopodobnie decydujący wpływ na niepowodzenie drugiego z badań. Dlatego też zaskakująca była decyzja Biogenu z października 2019 roku o planach uzyskania pozwolenia FDA (Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków) na stosowanie preparatu. Inwestor po analizie dodatkowych, niedostępnych wcześniej danych twierdzi, że jednak wszystkie badania wykazały skuteczność ADU w zmniejszaniu złogów beta amyloidu w mózgu, zależną od dawki i czasu. Firma stoi na stanowisku, że pacjenci podczas badań odczuli korzyści w postaci: 

  • polepszenia komfortu codziennego życia, 
  • zwiększenia samodzielności, 
  • polepszenia funkcji poznawczych i językowych, 
  • poprawy orientacji przestrzennej. 

7 czerwca tego roku FDA w trybie przyspieszonym zatwierdziła Aduhelm (aducanumab) jako lek modyfikujący przebieg choroby. Organizacja zatwierdziła preparat mimo negatywnej oceny komisji eksperckiej składającej się z 11 niezależnych naukowców. Kontrowersje wzbudza również wysoka cena rocznej terapii lekiem. 

Najczęstsze działania niepożądane aducanumabu to: 

  • bóle głowy, 
  • zawroty głowy, 
  • zaburzenia widzenia, 
  • biegunka, 
  • nudności. 

Do charakterystycznych dla tego leku działań niepożądanych należy też tzw. ARLA – tymczasowy obrzęk niektórych obszarów mózgu, niekiedy połączony z drobnym krwawieniem. Zazwyczaj bezobjawowy, jednak wystąpienie w wyniku obrzęku splątania połączonego z bólem i zawrotami głowy może być groźne dla zdrowia i wymaga natychmiastowego skontaktowania się z lekarzem.  

Aducanumab ma długi okres półtrwania; podaje się go raz na cztery tygodnie. Czas stosowania, który pozwala na osiągnięcie maksymalnie skutecznego stężenia leku w mózgu, wynosi około 5 miesięcy. Optymalna dawka to 10 mg/kg masy ciała.  

Mimo kontrowersji wokół leku faktem jest, że został on zatwierdzony przez FDA. Firma Biogen została tym samym zobowiązana do dalszej weryfikacji skuteczności oraz korzyści ze stosowania preparatu. Czas i dalsze badania pokażą, czy wątpliwości dotyczące Aduhelm były uzasadnione. 

Przeczytaj również:
Jak skutecznie komunikować się z osobą chorą na Alzheimera?

Źródła: 

  • https://investors.biogen.com/news-releases/news-release-details/fda-grants-accelerated-approval-aduhelmtm-first-and-only 
  • James Ferrero, Leslie Williams, Heather Stella, Kate Leitermann, Alvydas Mikulskis, John O’Gorman, Jeff Sevigny: First-in-human, double-blind, placebo-controlled, single-dose escalation study of aducanumab (BIIB037) in mild-to-moderate Alzheimer’s disease. Alzheimers Dement (N Y). 2016 Jun 20;2(3):169-176. 
  • Martin Tolar, Susan Abushakra, John A Hey, Anton Porsteinsson, Marwan Sabbagh: Aducanumab, gantenerumab, BAN2401, and ALZ-801-the first wave of amyloid-targeting drugs for Alzheimer’s disease with potential for near term approval. Alzheimers Res Ther. 2020 Aug 12;12(1):95. 
  • Joseph W Arndt, Fang Qian, Benjamin A Smith, Chao Quan, Krishna Praneeth Kilambi, Martin W Bush, Thomas Walz, R Blake Pepinsky, Thierry Bussière, Stefan Hamann, Thomas O Cameron, Paul H Weinreb: Structural and kinetic basis for the selectivity of aducanumab for aggregated forms of amyloid-β. Sci Rep. 2018 Apr 23;8(1):6412. 
  • Ping Chiao, Barry J Bedell, Brian Avants, Alex P Zijdenbos, Marilyn Grand’Maison, Paul O’Neill, John O’Gorman, Tianle Chen, Robert Koeppe. Impact of Reference and Target Region Selection on Amyloid PET SUV Ratios in the Phase 1b PRIME Study of Aducanumab. J Nucl Med. 2019 Jan;60(1):100-106. 
  • David S Knopman, David T Jones, Michael D Greicius: Failure to demonstrate efficacy of aducanumab: An analysis of the EMERGE and ENGAGE trials as reported by Biogen, December 2019. Alzheimers Dement. 2021 Apr;17(4):696-701.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
05 sierpnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
26 lipca 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
07 lipca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
05 maja 2021 mgr Anna Trębińska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)