1
30 sierpnia 2021

Apteczka pierwszej pomocy – co powinno wchodzić w jej wyposażenie?

Apteczka pierwszej pomocy to zbiór niezbędnych produktów – opatrunków, preparatów oraz przydatnych akcesoriów, który powinien się znajdować w łatwo dostępnym miejscu. Taka apteczka pozwala na udzielenie pierwszej pomocy w stanie zagrożenia zdrowia lub życia. Jakie powinno być wyposażenie apteczki?

Jakie powinno być wyposażenie apteczek? 

W Polsce nie ma precyzyjnie określonych norm, według których bylibyśmy prawnie zobowiązani do wyposażania apteczek pierwszej pomocy w konkretne artykuły. Ich skład jest określany w oparciu o normy niemieckie zwane DIN, które dokładnie precyzują, jakie materiały i o jakich parametrach powinny znaleźć się w zestawach pierwszej pomocy. 

Nie ma jednego, uniwersalnego systemu wyposażania apteczek pierwszej pomocy. Każda z nich w zależności od miejsca, w którym będzie wykorzystywana, powinna być skompletowana indywidualnie. Apteczki domowe, samochodowe czy zestawy medykamentów umieszczane w zakładach pracy będą różniły się od siebie zawartością.  

Wyposażeniem każdej apteczki pierwszej pomocy powinny być podstawowe materiały opatrunkowe i środki dezynfekcyjne oraz ochronne, takie jak: 

  • gaza metrowa lub półmetrowa, 
  • opaski dziane o różnych szerokościach, 
  • bandaże elastyczne o różnych szerokościach, 
  • chłonne opatrunki indywidualne typu G (8×12) lub M (8×10), 
  • jałowe kompresy w co najmniej dwóch wielkościach, 
  • siatka opatrunkowa w dwóch różnych wielkościach, 
  • plaster z opatrunkiem do cięcia, 
  • zestaw gotowych plastrów, 
  • plastry do zamykania ran, tzw. stripy, 
  • plaster na rolce bez opatrunku do mocowania gazy lub kompresów, 
  • preparaty do odkażania ran z oktenidyną, woda utleniona lub jednorazowe gaziki nasączone alkoholem, 
  • sól fizjologiczna do przemywania ran lub oczu, 
  • preparaty na poparzenia (np. panthenol w piance lub opatrunki hydrożelowe), 
  • chusta trójkątna, 
  • maseczka do sztucznego oddychania metodą usta-usta, 
  • srebrno-złota folia NRC, inaczej koc ratunkowy, chroniąca przed groźną dla życia utratą komfortu cieplnego (srebrna strona skierowana do ciała pacjenta ogrzewa, a skierowana na zewnątrz wychładza), 
  • rękawiczki jednorazowe, 
  • nożyczki, pęseta, agrafki, 
  • termometr
  • instrukcja udzielania pierwszej pomocy. 

Apteczka domowa – co powinno się w niej znaleźć? 

Należy pamiętać, aby domowa apteczka pierwszej pomocy znajdowała się w stałym miejscu, które będzie suche i nienasłonecznione, np. szuflady lub półki, do których nie mają dostępu dzieci. 

Poza produktami wymienionymi wcześniej domowa apteczka powinna zawierać: 

  • leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (najpopularniejsze to te zawierające ibuprofen lub paracetamol w postaci tabletek, zawiesiny dla dzieci bądź czopków) 
  • leki na przeziębienie (dostępne w postaci saszetek bądź tabletek), 
  • spray lub pastylki przeciwbólowe do ssania na gardło, 
  • leki przeciwbiegunkowe (zawierające loperamid, nifuroksazyd lub węgiel aktywny), 
  • leki na niestrawność i zgagę (w postaci tabletek lub zawiesiny; warto pamiętać o kroplach żołądkowych), 
  • leki rozkurczowe (zawierające drotawerynę lub hioscynę), 
  • leki przeciwalergiczne i wapno (tabletki lub syropki dla dzieci), 
  • żele łagodzące ukąszenia, 
  • żele bądź maści przeciwbólowe oraz na stłuczenia, obrzęki. 

Jeśli domownicy przyjmują jakieś leki na stałe, powinni zaopatrzyć się w ich zapas wystarczający do następnej wizyty u lekarza. 

Apteczka turystyczna – co powinna zawierać? 

Apteczka turystyczna powinna być skompletowana z uwzględnieniem potrzeb naszego wyjazdu i przemyślana pod kątem miejsca, w które się udajemy, długości pobytu oraz aktywności, jakie będą przez nas podejmowane.  

W apteczce turystycznej powinny się znaleźć materiały opatrunkowe wymienione na samym początku. Poza tym niezbędne mogą okazać się: 

  • woda utleniona w żelu jako środek odkażający w podróży, 
  • repelenty, 
  • żel łagodzący ukąszenia, 
  • leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe (najpopularniejsze są te zawierające paracetamol, ibuprofen czy ketoprofen – w postaci tabletek, syropów lub czopków), 
  • leki na przeziębienie (dostępne w postaci saszetek bądź tabletek), 
  • spray lub pastylki przeciwbólowe do ssania na gardło), 
  • leki przeciwalergiczne, 
  • leki przeciwbiegunkowe (zawierające loperamid, nifuroksazyd lub węgiel aktywny), probiotyki, 
  • leki rozkurczowe, 
  • żele lub maści przeciwbólowe oraz na stłuczenia, obrzęki, 
  • maść z antybiotykiem, 
  • elektrolity, 
  • leki na chorobę lokomocyjną zawierające dimenhydraminę lub preparaty z wyciągiem z imbiru działające przeciwwymiotnie, 
  • preparat do wyciągania kleszczy, 
  • żel antybakteryjny do rąk, 
  • żel lub globulki na infekcje intymne
  • leki na zapalenie pęcherza (zawierające furazydynę), 
  • krem z filtrem przeciwsłonecznym. 

Jeśli przyjmujemy jakieś leki na stałe, należy pamiętać o zaopatrzeniu się w ich odpowiednią ilość na cały czas trwania wyjazdu. 

Przeczytaj również:
Apteczka turystyczna – co powinno w niej być? Lista najważniejszych rzeczy

Apteczka samochodowa – jakie powinno być jej wyposażenie? 

Wyposażenie apteczki samochodowej jest zgodne z tym, co zostało wymienione na samym początku. 

Należy jednak pamiętać o tym, że nie powinny być w niej zawarte żadne leki. 

Powody są dwa: 

  1. podróżując samochodem, nie mamy pewności, że leki będą przechowywane w odpowiedniej temperaturze,  
  2. apteczka samochodowa służy do udzielania pierwszej pomocy na miejscu wypadku, a są to sytuacje, gdy poszkodowanemu nie powinno się podawać żadnych leków.  

Pamiętajmy również o tym, aby płynne środki dezynfekcyjne zastąpić jednorazowymi gazikami nasączonymi alkoholem – zapobiegamy w ten sposób rozlaniu się płynu. 

Warto, aby apteczka samochodowa miała jaskrawy kolor – ułatwi to i przyspieszy jej znalezienie w sytuacji stresowej, jaką jest konieczność udzielenia pierwszej pomocy. 

W niektórych krajach są bardzo ściśle określone zasady dotyczące wyposażenia apteczek samochodowych. Przed każdym wyjazdem za granicę powinniśmy dokładnie przeanalizować przepisy panujące w danym kraju i jeśli zajdzie taka konieczność, doposażyć naszą apteczkę pierwszej pomocy. 

Apteczka rowerowa – podstawowe wyposażenie 

Apteczka rowerowa powinna być niewielkich rozmiarów, aby zabierać jak najmniej miejsca, musi zatem zabierać niezbędne medykamenty. Warto ją wyposażyć w: 

  • bandaż elastyczny, 
  • kompresy jałowe, 
  • jałowe gaziki nasączone alkoholem do dezynfekcji
  • folię NRC, 
  • plastry z opatrunkiem, 
  • rękawiczki jednorazowe, 
  • ustnik do sztucznego oddychania. 

Apteczka zakładowa – co powinno w niej być? 

Apteczka pierwszej pomocy w zakładach pracy powinna być dostosowana do profilu działania danego miejsca. Jej wyposażenie dobieramy na podstawie czynności, jakie są wykonywane w danym zakładzie, tego, czy w miejscu pracy są obecne niebezpieczne substancje oraz rodzaju wypadku, jaki może wystąpić. 

Istotne, aby w każdym zakładzie pracy były wyznaczone osoby odpowiedzialne za korzystanie z apteczki oraz przeszkolone w udzielaniu pierwszej pomocy. 

Punkty udzielania pierwszej pomocy w zakładach pracy powinny być łatwo dostępne dla wszystkich pracowników, właściwie oznakowane oraz umieszczone w niedalekiej odległości od wyjść ewakuacyjnych. 

Zależnie od profilu działania danego miejsca oprócz preparatów wymienionych na samym początku zakłady pracy mogą być wyposażone w: 

  • zestawy do przemywania oczu, 
  • płyn do odkażania rąk, 
  • preparaty na ciężkie poparzenia (dostępne są gotowe zestawy służące do nakładania na twarz bądź inne części ciała), 
  • specjalistyczne elementy odzieży ochronnej. 

O kompletnym doposażeniu apteczki zakładowej, np. w leki, powinien decydować lekarz, który sprawuje opiekę zdrowotną nad pracownikami w danym zakładzie. 

Apteczka szkolna – skład i wyposażenie 

Apteczka pierwszej pomocy w szkole powinna być usytuowana w miejscu widocznym i łatwo dostępnym dla osób dorosłych. Powinny się w niej znajdować środki opatrunkowe opisane w punkcie pierwszym. Nie może zawierać leków. 

Przeczytaj również:
Apteczka szkolna – co powinna zawierać? Pobierz checklistę!

Oznakowanie apteczki pierwszej pomocy 

Apteczki pierwszej pomocy powinny być oznakowane w sposób jednolity, który jest ustanowiony prawnie. Sposób ten określa dyrektywa Unii Europejskiej oraz Polska norma. Jest to biały krzyż na zielonym tle – w ten sposób oznaczone są apteczki pierwszej pomocy. 

O czym jeszcze warto pamiętać? 

Jest kilka dodatkowych praktyk, które są niezwykle ważne podczas organizowania wyposażenia apteczki pierwszej pomocy oraz korzystania z niej. 

  • Każda apteczka powinna być w rozmiarze dostosowanym do ilości korzystających z niej osób. 
  • Apteczkę należy umieścić w łatwo dostępnym miejscu, ale jednocześnie niepozwalającym na korzystanie z niej przez osoby niepożądane (np. dzieci).  
  • Medykamenty zawarte w apteczce powinny być chronione przed nadmierną ekspozycją na promienie słoneczne i wysoką temperaturę. 
  • Warto, aby każda apteczka pierwszej pomocy była zaopatrzona w spis zawartych w niej środków opatrunkowych i preparatów leczniczych. Ułatwia to korzystanie z niej oraz ewentualne doposażanie. 
  • Należy pamiętać, aby wraz z lekami zachować dołączone do nich ulotki. Znajdują się tam istotne informacje na temat dawkowania, działań niepożądanych, interakcji czy sposobu przechowywania. 
  • Pilnowanie dat ważności wszystkich preparatów zawartych w apteczce. 

Warto wspomnieć, że bardzo dobrą praktyką jest odbywanie regularnych szkoleń z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Umiejętności tam nabyte i właściwie utrwalone pozwolą nam na właściwe korzystanie z apteczki pierwszej pomocy oraz pozyskanie niezbędnej wiedzy i nawyków, które w sytuacji zagrożenia mogą uratować czyjeś zdrowie, a nawet życie. 

Źródła: 

  • mgr inż. Marcin Wojciech Oleszak – „Apteczka pierwszej pomocy w zakładach pracy”; „Problemy Nauk Stosowanych, 2016, Tom 5, s. 157-162. 
  • K. Panasiuk-Kamińska, A. J. Jaroszyński – Z problematyki medycyny podróży; Family Medicine & Primary Care Review 2012. 
  • K. Korzeniewski – Medycyna Podróży w praktyce lekarza rodzinnego; 2016. 
  • § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz.1650, ze zm.).

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Suchy jałowy opatrunek – jak go przeciąć?

Im mniej działań wykonywanych na jałowym opatrunku, tym lepiej. Jeśli najmniejsze kompresy jałowe 5x5 cm są za duże i nie…

Zobacz więcej

Poparzenie meduzą - co robić, jak się zabezpieczyć?

Poparzenie jadem meduzy objawia się wystąpieniem bolesnego rumienia z białą opuchlizną, silnym pieczeniem utrzymującym się nawet przez kilka dni. W…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
14 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
13 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
01 lipca 2021 mgr farm. Marzena Korbecka-Paczkowska
22 czerwca 2021 mgr Krzysztof Sumiński
21 czerwca 2021 Marta Cybulska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)