9
07 października 2021

Biegunka rotawirusowa – objawy, leczenie i jak długo trwa?

Na co dzień spotykamy się z olbrzymią ilością bakterii i wirusów. Infekcja rotawirusem może nieść za sobą nieprzyjemne skutki i uciążliwe dolegliwości. Rotawirusy to patogeny odpowiedzialne za większość biegunek u dzieci. Kiedy infekcję rotawirusową przechodzi dziecko, często choruje cały dom, gdyż są to bardzo zaraźliwe drobnoustroje, które potrafią przeżyć poza organizmem żywiciela nawet przez kilka tygodni. Dbanie o higienę ma tu niebagatelne znaczenie.

Czym jest biegunka rotawirusowa? 

Biegunka rotawirusowa to jeden z głównych objawów wystąpienia infekcji rotawirusowej. Spośród siedmiu wyodrębnionych do tej pory szczepów rotawirusa (od A do G) najczęściej za wywołanie ostrej biegunki rotawirusowej jest odpowiedzialny szczep A. 

Rotawirusy są bardzo zaraźliwe. Podczas trwania ostrej biegunki rotawirusowej duże ilości patogenu są wydalane w stolcu (do 1011 cząstek na 1 gram stolca). Zakażenie może nastąpić przy kontakcie z 10 cząstkami wirusa.  

Nasilenie liczby zakażeń ma charakter sezonowy. W naszym klimacie najwięcej infekcji rotawirusowych występuje zimą i wczesną wiosną.

Rotawirusy przenoszą się głównie drogą: 

  • fekalno-oralną, czyli pokarmową – np. po nieumyciu rąk po wyjściu z toalety; bardzo ważną rolę odgrywa tu właściwa higiena; 
  • kropelkową – po kontakcie z wydzielinami z dróg oddechowych; 
  • przez bezpośredni kontakt z osobą chorą
  • po kontakcie z powierzchniami, na których występuje wirus – na powierzchniach suchych może się utrzymywać nawet przez kilka tygodni. 

Gdy wirus wniknie do organizmu, okres jego wylęgania wynosi od 12 do 96 godzin. Dochodzi wówczas do jego intensywnego namnażania się i uszkadzania nabłonka jelita cienkiego, a dokładniej dojrzałych komórek jelitowych odpowiedzialnych za wchłanianie. W obrębie jelit powstaje stan zapalny. W wyniku tych zmian dochodzi do zwiększonego wydzielania wody i soli mineralnych do światła jelita. 

Biegunka rotawirusowa – objawy 

Według polskich danych na infekcję rotawirusową w naszym kraju zapada rocznie ok. 200 tysięcy osób. U wielu pacjentów, zwłaszcza u osób dorosłych, zakażenie rotawirusem przebiega bezobjawowo lub symptomy nie są zbyt intensywne. Niebezpieczeństwo wystąpienia nasilonych objawów, które mogą nieść ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne, występuje u: 

  • niemowląt poniżej 6. miesiąca życia, 
  • osób po 65 roku życia, 
  • kobiet w ciąży. 

W tych trzech grupach występuje duże ryzyko odwonienia spowodowanego infekcją rotawirusową. 

Do głównych objawów zakażenia rotawirusami należą: 

  • biegunka – stolce zwykle wodniste, tryskające, żółto-zielone, cuchnące, bez domieszek śluzu czy krwi; 
  • wysoka gorączka, nawet do 40 stopni Celsjusza; 
  • bóle brzucha; 
  • wymioty; 
  • odwodnienie organizmu. 

Jak leczyć biegunkę rotawirusową? 

Ustalenie, który z wirusów wywołał ostrą biegunkę, nie jest konieczne podczas leczenia, ponieważ nie wpływa to na postępowanie terapeutyczne. Biegunkę rotawirusową leczy się objawowo.  

Należy odpowiednio nawadniać organizm, aby uzupełnić utracone płyny i składniki mineralne. Można je podawać doustnie lub dożylnie w warunkach szpitalnych w przypadku znacznego odwodnienia (zaburzenia świadomości, przyspieszone, słabo wypełnione tętno, obniżone napięcie skóry).  

Nawadnianie doustne opiera się na przyjmowaniu płynów zawierających składniki mineralne i glukozę. Powinny mieć one niską osmolarność, czyli niskie stężenie rozpuszczonych w wodzie składników, aby były lepiej przyswajalne przez organizm. Można skorzystać z gotowych preparatów dostępnych w aptece lub przygotować taki płyn samodzielnie w domu.  

Przepis na domowy płyn nawadniający: 

  • 1 litr przegotowanej i ostudzonej wody, 
  • 1 płaska łyżeczka od herbaty soli kuchennej, 
  • 8 płaskich łyżeczek cukru. 

Podczas nawadniania przy ostrych biegunkach w wielu przypadkach wystarczy picie wody, gorzkiej herbaty, mięty, zup i napojów izotonicznych. Należy zrezygnować ze słodkich soków owocowych czy napojów gazowanych typu cola, gdyż mają one wysoką osmolarność i dodatkowo ściągają wodę do światła jelita. 

W przypadku dzieci odwodnionych w stopniu umiarkowanym w pierwszej fazie nawadniania trwającej 4-6 godzin stosuje się ok. 75 ml płynów /kg masy ciała, aby uzupełnić utracone płyny. Po każdym luźnym stolcu lub wymiotach należy podać 5-10 ml płynu/kg masy ciała, aby uzupełnić bieżące straty. Po wstępnym nawadnianiu należy wrócić do normalnego żywienia i podstawowego zaspokajania potrzeb organizmu na płyny. Zapotrzebowanie to oblicza się na podstawie metody Hollidaya i Segara: 

  • 1-10 kg mc – 100 ml/kg mc; 
  • 10-20 kg mc – 1000 ml+50 ml na każdy kg ponad 10 kg; 
  • > 20 kg mc – 1500 ml + 50 ml na każdy kg ponad 20 kg. 

Według obecnych zaleceń nie ma konieczności, a wręcz jest niewskazane stosowanie restrykcyjnych diet (głodówek) podczas biegunki. Jeśli odwodnienie jest duże, na kilka godzin przerywa się przyjmowanie posiłków, aby wyrównać płyny. Po ich uzupełnieniu w chory powinien regularnie spożywać lekkostrawne posiłki. 

W czasie trwania infekcji i po jej zakończeniu pacjentom często podaje się bakterie probiotyczne, aby odbudować uszkodzoną mikroflorę jelitową. Sprawdzają się tutaj preparaty zawierające szczepy Lactobacillusrhamnosus czy Saccharomycesboulardii.  

W leczeniu można zastosować smektyn i racekadotryl, a u osób dorosłych również loperamid. Tego ostatniego nie stosuje się u dzieci, ponieważ może on wywoływać u najmłodszych zaparcia polekowe i cięższy przebieg choroby. W przypadku wymiotów stosuje się ondansetron

Ile zazwyczaj trwa biegunka rotawirusowa? 

Objawy biegunki rotawirusowej ustępują zwykle po 3-10 dniach. U osób z obniżoną odpornością mogą utrzymywać się dłużej. Przechorowanie biegunki wirusowej pozostawia przynajmniej częściową odporność na danego wirusa. Podczas ponownego zetknięcia z nim zachorowanie zwykle ma łagodniejszy przebieg. 

Biegunka rotawirusowa u niemowląt – co warto wiedzieć? 

Dzieci przechodzą infekcję rotawirusową zupełnie inaczej niż osoby dorosłe. Najczęściej ulegają jej dzieci między 4. a 24. miesiącem życia. Zakażenie u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia jest bardzo niebezpieczne, ponieważ takie maluchy bardzo szybko się odwadniają. 

Przy infekcji rotawirusowej u niemowląt ważne jest właściwe nawadnianie organizmu. W przypadku dzieci karmionych piersią należy nadal karmić je w ten sposób. U dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym po 4 godzinach efektywnego nawadniania należy wrócić do poprzedniego schematu żywienia. 

Można uchronić niemowlęta i dzieci przed biegunką rotawirusową, stosując szczepienia ochronne. Szczepienia należy rozpocząć między 6. a 8. tygodniem życia, jednak nie później niż przed 12. tygodniem życia, a najlepiej zakończyć je przed 24. tygodniem życia. Szczepienie składa się z 2 lub 3 dawek, a odstępy między nimi powinny wynosić przynajmniej 4 tygodnie. 

Właściwe nawodnienie organizmu to bardzo ważny aspekt naszego dbania o zdrowie. Nabiera to jeszcze większego znaczenia przy biegunkach czy wymiotach, gdzie wyrównanie płynów ma kluczowe znaczenie.

Przeczytaj również:
Rotawirusy – jakie mogą być objawy zakażenia?
Szczepionka na rotawirusy – czy jest skuteczna?

Źródła 

  • Farthing, Michael MD (Chair, UK); Salam, Mohammed A. MD (Special Advisor, Bangladesh); Lindberg, Greger MD (Sweden); Dite, Petr MD (Czech Republic); Khalif, Igor MD (Russia); Salazar-Lindo, Eduardo MD (Peru); Ramakrishna, Balakrishnan S. MD (India); Goh, Khean-Lee MD (Malaysia); Thomson, Alan MD (Canada); Khan, Aamir G. MD (Pakistan); Krabshuis, Justus (France); LeMair, Anton MD (Netherlands) Review team AcuteDiarrhea in Adults and Children. A Global PerspectiveJournal of ClinicalGastroenterology: January 2013 – Volume 47 – Issue 1 – p 12-20 doi: 10.1097/MCG.0b013e31826df662. 
  • Justyna Wasielica-Berger Klinika Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Ostra biegunka, Gastroenterologia Kliniczna 2018, tom 10, nr 1: 14–22. 
  • Dawid I Bernstein RotavirusoverviewPediatrInfectDis J. 2009 Mar;28(3 Suppl):S50-3.doi: 10.1097/INF.0b013e3181967bee. 
  • S A Ansari1, V S Springthorpe, S A SattarSurvival and vehicularspread of humanrotaviruses: possiblerelation to seasonality of outbreaksRevInfectDis. May-Jun 1991;13(3):448-61.doi: 10.1093/clinids/13.3.448. 
  • Shou-ChienChenabLia-BengTancLi-MinHuangdKow-TongCheneRotavirusinfection and the current status of rotavirusvaccineshttps://doi.org/10.1016/j.jfma.2011.09.024. 
  • dr hab. n. med. Ernest Kuchar Biegunka wirusowa; online https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/157364,biegunka-wirusowa. 
  • https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/chronmy-dzieci-przed-biegunka-rotawirusowa. 
  • https://pediatria2.wum.edu.pl/sites/pediatria2.wum.edu.pl/files/espghan_ostra_biegunka_pl.pdf. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
25 czerwca 2021 mgr farm. Monika Cichocka
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
08 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
17 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)