1
03 listopada 2020
Agnieszka Żurawska Autor
Autor
Agnieszka Żurawska

Jakie zmiany zachodzą w organizmie matki w trakcie ciąży?

Ciąża prowadzi do wielu zmian fizjologicznych w organizmie przyszłej mamy, które są istotne dla jej prawidłowego rozwoju. Dotyczą one różnych układów, a jednym z nich jest układ wewnątrzwydzielniczy. Jakie hormony wpływają na przebieg ciąży? 

Ciąża prowadzi do wielu zmian fizjologicznych w organizmie przyszłej mamy, które są istotne dla jej prawidłowego rozwoju. Dotyczą one różnych układów, a jednym z nich jest układ wewnątrzwydzielniczy. Jakie hormony wpływają na przebieg ciąży? 

Stwierdzenie „burza hormonów” idealnie pasuje do okresu ciąży. Organizm kobiety każdego miesiąca przygotowuje się na pojawienie się nowego życia, dlatego poziomy hormonów nieustannie się zmieniają. Jednak utrzymanie ciąży tak, by przebiegała ona prawidłowo i umożliwiła właściwy rozwój płodu, wymaga znacznych nakładów ze strony układu wewnątrzwydzielniczego organizmu matki. Które hormony odgrywają najważniejszą rolę?  

Relaksyna 

Relaksyna to hormon wykrywalny w surowicy krwi matki już w momencie niewystąpienia miesiączki. Swój maksymalny poziom relaksyna osiąga dopiero w 10. tygodniu ciąży, po czym stopniowo maleje zarówno w drugim, jak i trzecim trymestrze ciąży.

Szczęśliwa ciężarna kobieta

Według opinii ekspertów relaksyna bierze udział w podtrzymywaniu wczesnej ciąży, choć nadal nie znamy dokładnego mechanizmu jej działania w tym procesie. Ponadto wpływa na hamowanie przedwczesnej czynności skurczowej mięśnia macicy, dzięki czemu zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego oraz działa rozluźniająco na spojenie łonowe w trakcie porodu. Dodatkowo wpływa na rozluźnienie więzadeł macicznych, a także zmniejsza napięcie mięśnia szyjki macicy, dzięki czemu łatwiejsze jest jej rozwieranie podczas porodu.  

Relaksyna początkowo wytwarzana jest przez ciałko żółte, natomiast w późniejszym okresie za produkcję tego hormonu odpowiedzialny jest jajnik i łożysko.  

Przeczytaj również:
Relaksyna – dlaczego jest tak ważna w ciąży?

Gonadotropina kosmówkowa (hCG) 

Kolejnym hormonem ciążowym jest gonadotropina kosmówkowa, czyli hCG. Ludzka gonadotropina kosmówkowa, podobnie jak relaksyna, osiąga najwyższy poziom również w granicy 10. tygodnia ciąży. Następnie stopniowo się on zmniejsza. Początkowo zadaniem gonadotropiny kosmówkowej jest utrzymanie funkcjonowania ciałka żółtego, które odpowiada za początkową produkcję relaksyny w organizmie matki. Ponadto przez stymulację hCG ciałko żółte zaczyna produkować progesteron, który bierze udział w podtrzymywaniu ciąży. Gonadotropina kosmówkowa jest bardzo użytecznym hormonem w zakresie diagnostyki ciąży, ponieważ to właśnie ona jest wykorzystywana w testach ciążowych w celu potwierdzenia ciąży.   

Progesteron 

Progesteron jest jednym z najważniejszych hormonów produkowanych m.in. przez jajniki. Bierze udział w comiesięcznym przygotowywaniu organizmu matki do zapłodnienia komórki jajowej. Gdy dojdzie do zapłodnienia, progesteron umożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej w błonie śluzowej macicy oraz bierze udział w utrzymywaniu ciąży.  

Progesteron jest bardzo istotny również z innego względu. Podczas ciąży zmniejsza on kurczliwość mięśniówki macicy poprzez zahamowanie syntezy receptorów oksytocynowych (jeżeli macica jest mniej podatna na oksytocynę, to istnieje mniejsze ryzyko wystąpienia przedwczesnej czynności skurczowej, która mogłaby zagrozić utrzymaniu ciąży). Pogesteron wpływa także na błonę śluzową macicy, stymulując ją do wydzielania substancji odżywczych. Jednak działanie tego hormonu nie ogranicza się wyłącznie do wpływu na macicę. To właśnie progesteron przygotowuje gruczoły piersiowe do procesu laktacji.  

Wpływ powyższych hormonów na organizm matki to zaledwie wierzchołek góry lodowej zmian zachodzących w ciele kobiety w trakcie ciąży. W kolejnych częściach omówione zostaną pozostałe hormony oraz inne układy, w których zachodzą zmiany. 

Przeczytaj również:
Kalendarz badań w ciąży
Suplementy w ciąży – jakie witaminy powinna uzupełniać przyszła mama?
10 rzeczy, które powinnaś wiedzieć o ciąży

Źródła: 

  • Berghelli V. Położnictwo według zasad EBM, Wydanie I , Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. 
  • Bręborowicz. G., Położnictwo i ginekologia, Tom 1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017. 
  • Bręborowicz G. Położnictwo. Podręcznik dla położnych i pielęgniarek. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone są dla osób powyżej 16 lat (Pfizer BioNTech) oraz dla osób powyżej 18 roku…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
11 stycznia 2021 Alicja Olewiecka
28 grudnia 2020 Alicja Olewiecka
08 grudnia 2020 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
03 listopada 2020 Agnieszka Żurawska
15 października 2020 mgr farm. Marta Junowicz
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
13 października 2020 Rafał Suchodolski
13 października 2020 Rafał Suchodolski
09 października 2020 Poradnik Gemini
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)