Najczęstsze typy białaczki

  • Ostra białaczka limfoblastyczna (Acute Lymphoblastic Leukemia – ALL)
    Wywodzi się z komórek prekursorowych limfocytów (jednej z grup białych krwinek).
  • Ostra białaczka mieloblastyczna (Acute Myeloblastic Leukemia – AML)
    Wywodzi się z komórek prekursorowych tworzących: krwinki czerwone, megakariocyty (komórki tworzące płytki krwi) oraz białe krwinki inne niż limfocyty (odpowiadają one za funkcje obronne organizmu).

Zachorowalność na białaczkę w Polsce rośnie i według najnowszych statystyk jest na poziomie ok. 400 zachorowań rocznie. To najczęściej rozpoznawalny nowotwór u dzieci, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Szczyt zachorowań występuje w przedziale wieku 2-5 lat, a wraz z wiekiem częstość ta spada.

Czynniki ryzyka

  • Zespoł Downa: choroba o podłożu genetycznym, spowodowana obecnością dodatkowego chromosomu w 21 parze. Dzieci z zespołem Downa wielokrotnie częściej chorują na białaczki, zarówno ALL jak i AML
  • Rzadkie zespoły genetyczne:
    – zespół Li Fraumeni
    – zespół Blooma
    – zespół Wiskotta-Aldricha
    – zespół ataksja-teleangiektazja
  • Obciążenie rodzinne: jeśli jedno z rodzeństwa miało białaczkę, istnieje 2-4 krotnie większe ryzyko rozwinięcia choroby u pozostałych dzieci, w porównaniu z ryzykiem populacyjnym.
  • Ekspozycja na promieniowanie
  • Leczenie chemioterapeutyczne w przeszłości
  • Ekspozycja na chemikalia fabryczne, np. benzen, rozpuszczalniki
  • Leczenie immunosupresyjne: najczęściej po przeszczepach narządów

Jak rozpoznać białaczkę u dziecka?


Niestety, nie istnieją żadne metody wczesnego wykrywania białaczki, jak w przypadku raka jelita grubego bądź raka piersi. Rozpoznanie odbywa się zazwyczaj po wystąpieniu objawów choroby. Należy też wiedzieć, że większość objawów białaczki są najczęściej wywołane innymi chorobami i nie są specyficzne wyłącznie dla niej.

Białaczka rozwijając się w szpiku, może wyprzeć prawidłowe komórki krwiotwórcze. Objawy będą zatem wynikały z niedoboru krwinek czerwonych (anemia), płytek krwi (zaburzenia krzepnięcia krwi), lub prawidłowych białych krwinek (zaburzenia odporności).

Jeśli zauważysz zatem u swojego dziecka niżej wymienione objawy, udaj się z nim na konsultację pediatryczną.

Objawy białaczki

  • Zmęczenie
  • Słabość
  • Uczucie zimna
  • Ból głowy
  • Bladość skóry i śluzówek
  • Częste i trudne do leczenia infekcje
  • „Siniaki” na skórze
  • Krwawienia z nosa
  • Trudne do zahamowania krwawienia po zranieniach
  • Bóle kości (łatwo pomylić z bólem po urazie!)
  • Powiększenie węzła chłonnego (lub kilku)
  • Powiększenie obwodu brzucha
  • Drobne wybroczyny na skórze
  • Krwawiące, bolące dziąsła
  • Wysypki
  • Trudności z oddychaniem

Leczenie

Po rozpoznaniu, potwierdzeniu i określeniu typu białaczki specjalistycznymi badaniami (analiza laboratoryjna biopsji szpiku), planowane jest leczenie. Opiera się ono głównie na chemioterapii, która różni się zależnie od typu białaczki. W chorobie wysokiego ryzyka podawana jest intensywna terapia, a następnie przeszczep komórek macierzystych. W niektórych przypadkach stosuje się również leczenie chirurgiczne oraz radioterapię.

Warto zaznaczyć, że obecnie ok. 90% dzieci chorujących na białaczki zostanie wyleczone. Zawdzięczamy to amerykańskiemu naukowcowi węgierskiego pochodzenia – Emilowi J. Freireich’owi, który w 1965 roku, kiedy rozpoznanie tej choroby było równoznaczne ze śmiercią dziecka w ciągu 8 tygodni, zaryzykował intensywne leczenie chemioterapeutyczne. Dzięki temu zdarzeniu, dziś żyją miliony ludzi, którzy bez chemioterapii byliby skazani na śmierć.


Chemioterapia białaczek dziecięcych jest jedną z najintensywniejszych form leczenia znanego medycynie. Trwa ona 2 lata lub dłużej (zależnie od typu białaczki). Przed rozpoczęciem leczenia, rodzice zawsze zostają poinformowani o możliwościach terapeutycznych oraz o możliwych powikłaniach leczenia. Dzieci leczone na białaczki otoczone są ogromnym wsparciem. W skład personelu opiekującego się chorymi oraz ich rodzicami wchodzą: hematolodzy dziecięcy, anestezjolodzy, stomatolodzy, psychiatrzy, psycholodzy, pielęgniarki, nauczyciele oraz wolontariusze z fundacji wspierających leczenie pacjentów z nowotworami wieku dziecięcego.

Oddział hematologii dziecięcej nie przypomina jednak smutnego oddziału będącego wyobrażeniem większości ludzi. Pomimo tego, że toczy się tam nieustanna walka o życie pacjentów, miejsce to stara się zapewniać chorym dzieciom jak najnormalniejsze warunki życia, które i tak zostało już mocno zmienione przez nowotwór. Przechadzając się po oddziale, można odnieść wrażenie, że znajdujemy się na przerwie w szkole. Dzieci bawią się w chowanego, wymieniają zabawkami, grają w gry planszowe, a lekarzy można rozpoznać tylko po uniformie gdyż pacjenci zwracają się do nich per „ciocia” lub „wujek”.

Warta ponownego podkreślenia jest informacja, że blisko 90% chorujących na białaczkę dzieci zostanie wyleczone. Ważna jest jednak obserwacja naszych maluchów. Jeśli zauważysz wyżej wymienione objawy, koniecznie zaplanuj wizytę u pediatry i nie bagatelizuj sprawy.


Przeczytaj również: Trzydniówka u dzieci – jak sobie z nią poradzić?