2
03 lutego 2021

Masaż logopedyczny – po co się go robi?

W pracy logopedy królują nie tylko lusterka, szpatułki do układania języka czy świeczki do ćwiczeń oddechowych. Logopedia jest szeroko pojętą dziedziną, łączącą w sobie zagadnienia medyczne, fizjoterapeutyczne, psychologiczne, pedagogiczne, a nawet artystyczne. Zawiera ona wiele elementów bazujących m.in. na pracy z ciałem. I tu warto wspomnieć o masażu logopedycznym, po który często nie bez powodu sięgają ci specjaliści. Po co jest ten masaż i jak wygląda? 

Dziewczynka podczas masażu logopedycznego

Czym jest masaż? 

Termin masaż pochodzi z języka greckiego (massein) i oznacza ugniatanie, dotykanie, chwytanie. Według słownika języka polskiego masaż jest zabiegiem kosmetycznym lub leczniczym, którego podstawą jest ugniatanie, oklepywanie i rozcieranie ciała. Celem każdego masażu jest poprawa kondycji i funkcjonowania ciała oraz zawartych w nim tkanek. Istotą masażu jest sekwencyjność wykonywanych ruchów (z odpowiednim naciskiem na skórę, tempo, ilość ruchów), które stosuje się zgodnie z przebiegiem mięśni, tkanek i naczyń krwiobiegu. Dobrze wykonywany regularny masaż przynosi ciału same korzyści. Podobnie jest z masażem logopedycznym twarzy. 

Kto wykonuje masaż logopedyczny? 

Masaż logopedyczny twarzy jest wykonywany nie tylko przez samych logopedów, ale również fizjoterapeutów czy terapeutów integracji sensorycznej. Podobnie jak inne masaże, masaż twarzy nie jest jednolity, może więc przybierać różne postacie, ale cel jest podobny: 

  • zniesienie nadwrażliwości w okolicach jamy ustnej i jej wnętrza, 
  • lepsze czucie narządów artykulacyjnych (języka, warg, policzków itd.), 
  • lepsza praca narządów artykulacyjnych, 
  • poprawa sposobu połykania i spożywania pokarmów, 
  • niwelacja ślinotoku, 
  • zwiększenie lub zmniejszenie napięcia mięśniowego, 
  • zmiana sposobu oddychania. 

Formy masażu logopedycznego 

Podobnie jak tradycyjny masaż, również ten logopedyczny skupia się na rozcieraniu, ugniataniu, oklepywaniu, głaskaniu. Ruchy rąk osoby masującej mają ogromne znaczenie, szczególnie gdy chce osiągnąć konkretny efekt, np. wykonując mocniejsze ruchy, pobudzi do pracy konkretne partie mięśni twarzy lub jeśli chce zwiększyć napięcie mięśniowe, terapeuta postawi na masaż wibracyjny. W sytuacjach trudnych i stresujących dla pacjenta, gdy ważne jest rozluźnienie ciała i odpoczynek, terapeuta stosuje delikatne ruchy głaszczące, które umożliwią wyciszenie i zrelaksowanie się pacjenta.  

Masaż logopedyczny dzieli się na: 

  • zewnętrzny (masowana jest tylko twarz), 
  • wewnętrzny (masaż wnętrza jamy ustnej). 

Mogą być one wykonywane osobno lub jeden po drugim. Nierzadko dodatkowo stosuje się stymulację tzw. punktów neuromotorycznych (zaczerpnięte ze słynnej metody Rodolfo Castillo-Moralesa), mieszczących się na twarzy. 

Przeczytaj więcej: 
Metoda Castillo-Moralesa – na czym polega?

Cele wykonywania masażu logopedycznego twarzy 

Dla wielu osób masaż logopedyczny może mieć niewiele wspólnego z terapią mowy. A to błąd! Na prawidłowy rozwój mowy i samą wymowę składa się sporo istotnych czynników, z których jeden nieprawidłowo funkcjonujący kładzie się cieniem na całym procesie mowy i przyswajania języka. Odpowiednie napięcie mięśniowe, poczucie narządów artykulacyjnych i ich sprawność motoryczna to tylko niektóre ze składowych. Dlatego tak istotna jest waga masażu logopedycznego, który przywraca to, co zaburzone. Masaż logopedyczny jest elementem terapii i trwa zazwyczaj kilka minut. Dlatego też, gdy do logopedy zgłasza się pacjent, u którego zdiagnozowano: 

  • wzmożony odruch wymiotny, 
  • nadwrażliwość okolicy ustno-twarzowej, 
  • zaburzenia połykania, 
  • brak pionizacji języka (umiejętność kierowania przedniej części języka w stronę przedniej części podniebienia podczas mówienia i połykania), 
  • ślinienie się, 
  • wady wymowy (np. seplenienie międzyzębowe) itp. 

masaż logopedyczny będzie wstępem do całej terapii. Wymienione wyżej zaburzenia nie miną z wiekiem ani samoistnie. Trzeba jak najszybciej zacząć z nimi walczyć. O ile wykonanie takiego masażu u osoby dorosłej i wyjaśnienie co, jak i dlaczego nie jest skomplikowane, o tyle z młodszymi pacjentami może być różnie. Dlatego też logopedzi uciekają się do podstępów i korzystają np. z masażerów wydających dźwięki, o różnych kształtach (np. zwierząt) i kolorach, które są dla dziecka atrakcyjne i najzwyczajniej w świecie mniej straszne. Jest również dobra wiadomość dla rodziców. Masażu można się nauczyć i wykonywać go samodzielnie w domu, co skutecznie przyczyni się do trwania samej terapii, jak i jej efektów. 

Kolejność wykonywania masażu twarzy 

Przed wykonaniem masażu terapeuta myje ręce i nakłada odrobinę oliwki (niektórzy terapeuci masują w rękawiczkach jednorazowych). Rozpoczynając od masażu zewnętrznego, logopeda głaszcze twarz, a następnie masuje kolejno żuchwę, policzki, wargi (usta), mięśnie wokół oczu i nos. Kończąc masaż zewnętrzny, specjalista znowu gładzi skórę twarzy i nakreśla jej kształt. 

Masaż wnętrza jamy ustnej wygląda następująco: 

  • początkowe głaskanie okolic ust i policzków od wewnątrz, a następnie bardziej intensywne ruchy koliste, a także z góry na dół, 
  • masaż języka – początkowo delikatne ruchy głaszczące, a następnie uciskanie kolejnych partii języka, 
  • masowanie podniebienia, 
  • masaż dziąseł. 

Jeżeli zachodzi taka potrzeba, logopeda rozmasowuje także wędzidełko. 

Neuromotoryczne punkty twarzy wg Castillo-Moralesa 

Punkty neuromotoryczne zaliczane są do pewnych obszarów reakcji, które dzięki stymulacji wywołują określone ruchy mięśni. Stymulowanie tych punktów uaktywnia pracę mięśni mimicznych, a także wywołuje ruchy powiązane z połykaniem, mówieniem czy żuciem. 

Punkty neuromotoryczne obejmują: 

  • punkt gładzizny nosa, 
  • punkt kąta oka, 
  • punkt skrzydełek nosa, 
  • punkt wargi górnej, 
  • punkt kąta ust,  
  • punkt bródki, 
  • punkt dna jamy ustnej. 

Masaż logopedyczny jest w wielu przypadkach stałym elementem terapii, którego nie należy się bać. Niesie on ze sobą nie tylko poprawę wymowy, napięcia mięśni i narządów artykulacyjnych, ale też odprężenie i relaks.  

Źródła: 

  • Neurofizjologiczne metody usprawniania dzieci z zaburzeniami rozwoju pod red. L.Sadowskiej, Wrocław 2004. 
  • Rozwój mowy dziecka w świetle integracji sensomotorycznej, S.Masgutowa, A,Regner, Wyd. Continuo.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziewczynka podczas masażu logopedycznego
Czytaj także
04 czerwca 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
31 maja 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
29 kwietnia 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
23 kwietnia 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
23 kwietnia 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)