3
02 października 2019
Agnieszka Żurawska Autor
Autor
Agnieszka Żurawska

Siatki centylowe a prawidłowy rozwój dziecka

Od lat 20. ubiegłego wieku ocenę rozwoju dzieci i młodzieży przeprowadza się za pomocą standaryzowanych siatek centylowych. Do monitorowania prawidłowego rozwoju i wzrastania już u noworodków stosuje się siatki centylowe oparte na pomiarach masy ciała, długości ciała/wysokości oraz obwodu główki dziecka.

Od lat 20. ubiegłego wieku ocenę rozwoju dzieci i młodzieży przeprowadza się za pomocą standaryzowanych siatek centylowych. Do monitorowania prawidłowego rozwoju i wzrastania już u noworodków stosuje się siatki centylowe oparte na pomiarach masy ciała, długości ciała/wysokości oraz obwodu główki dziecka.

Siatki centylowe – czy są jednakowe dla każdego?

Wzrastanie dziecka jest uzależnione od wielu czynników, w tym genetycznych i środowiskowych. Należą do nich:

  • wzrost rodziców,
  • sposób karmienia dziecka,
  • warunki życia rodziny,
  • choroby współistniejące,
  • przebyte choroby.

Pamiętaj! Nie ma siatek centylowych wspólnych dla obu płci. 

Mierzenie stópki dziecka

Wzrost i rozwój dziecka

Już od urodzenia stosuje się inne siatki centylowe dla chłopców i dziewczynek. Rozwój dziewczynek i chłopców przebiega inaczej, dlatego określone wartości będą znacznie się od siebie różnić. Należy zatem korzystać z siatek adekwatnych nie tylko do wieku, ale także do płci.

Dziewczynka mierząca wzrost

Wskaźnik BMI u dzieci – czy warto go obliczać?

Do określenia stopnia odżywienia stosuje się wskaźnik masy ciała BMI. 

Wskaźnik BMI nie jest dobrym narzędziem diagnostycznym w przypadku dzieci do 2. roku życia. 

Waga dziecka w pierwszych miesiącach życia zmienia się dynamicznie. U dziecka kilkuletniego na przestrzeni kilku miesięcy nie zachodzą tak szybkie zmiany, jak w przypadku noworodka czy niemowlęcia. 

Normy przyrostu masy ciała w pierwszym roku życia przedstawiają się następująco:

  • 26-31 g/dobę od urodzenia do 3. miesiąca życia,
  • 17-18 g/dobę od 3-6. miesiąca życia,
  • 12-13 g/dobę od 6-9. miesiąca życia,
  • 9 g/dobę od 9-12. miesiąca życia.

Należy pamiętać o tym, by w przypadku obliczania wskaźnika BMI u dzieci nie kierować się wyłącznie otrzymaną wartością liczbową. Siatki centylowe odnoszące się do wskaźnika BMI i wieku dziecka, sporządzone osobno dla dziewcząt i chłopców, pozwalają prawidłowo określić stopień odżywienia dziecka już od urodzenia. 

Wynik BMI należy nałożyć na odpowiednią dla wieku i płci siatkę centylową i odczytać wartość. 

Interpretacja wyników odczytanych z siatek centylowych przedstawia się następująco:

  • <3 centyla – niedowaga,
  • 3-25 centyl – szczupłość,
  • 25-90 centyl – waga prawidłowa,
  • 90-97 centyl – nadwaga,
  • >97 centyla – otyłość.

Przykład:

  1. wiek dziecka: 22 miesiące
  2. płeć dziecka: chłopiec
  3. waga dziecka: 13 kg
  4. wzrost dziecka: 90 cm
  5. wskaźnik BMI: 16 🡨 wskazuje na wychudzenie.

Siatka centylowaŹródło:Instytut Matki i Dziecka  http://www.imid.med.pl/images/do-pobrania/Siatki_0-5_lat_WHO.pdf

Wynik odczytany z siatki centylowej: 50-75 centyl = waga prawidłowa.

Jak odczytywać wartości z siatki centylowej?

  • Dane umieszczone na siatce centylowej odnoszą się do dwóch osi.
  • Oś pozioma uwzględnia wiek dziecka, natomiast oś pionowa – oceniany parametr (wzrost, waga, obwód główki, BMI).
  • Od osi pionowej przez siatkę wyznaczonych jest kilka linii, które zakończone są odpowiednią wartością w centylach. Najwyżej znajduje się linia 95. centyla. Oznacza to, że u 95% dzieci z danej populacji oceniany parametr ma niższą wartość. 
  • Linie dotyczące centyli, w zależności od siatki, mogą się różnić. Na siatkach linie oznaczające centyle mogą znajdować się w różnych konfiguracjach np. 99, 97, 85, 50, 15, 3, 1 albo 95, 85, 75, 50, 25, 15, 5. 
  • Za normę uważa się obszar między 3. a 97. centylem.

Siatki centylowe są przydatnym wskaźnikiem, który umożliwia sprawdzenie, czy dziecko odpowiednio się rozwija i zdrowo rośnie. Odczytywanie wyniku nie jest skomplikowane, dlatego rodzice mogą samodzielnie monitorować, czy proces ten przebiega prawidłowo.

Przeczytaj również: 
Oblicz wskaźnik BMI – normy i tabela BMI

Źródła:

  1. Kułaga Z., Różdżyńska-Świątkowska A., Grajda A., Gurzkowska B. i wsp., Siatki centylowe dla oceny wzrastania i stanu odżywienia polskich dzieci i młodzieży od urodzenia do 18 roku życia, Standardy Medyczne Pediatria, Warszawa 2015, tom 12, 119-135.
  2. Matusik P., Małecka-Tendera E., Nowak A., Metody stosowane w praktyce pediatrycznej do oceny stopnia odżywienia dzieci. Endokrynologia. Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2005, tom 1, nr 2, 6-11.
  3. http://www.imid.med.pl/images/do-pobrania/Siatki_0-5_lat_WHO.pdf,
  4. https://www.centyl.pl/.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
30 września 2019 mgr farm. Marta Junowicz
18 września 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
11 września 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
04 września 2019 Agnieszka Żurawska
28 sierpnia 2019 mgr Gabriela Eliasz-Łukasiewicz
27 sierpnia 2019 mgr Gabriela Eliasz-Łukasiewicz
12 czerwca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)