2
02 października 2019
Agnieszka Żurawska Autor
Autor
Agnieszka Żurawska
Położna, absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zajmuje się opieką nad kobietami w każdym okresie życia oraz noworodkami. Uwielbia pracę z ludźmi. W wolnym czasie lubi czytać książki oraz rozwijać swoje pasje.

Siatki centylowe a prawidłowy rozwój dziecka

Od lat 20. ubiegłego wieku ocenę rozwoju dzieci i młodzieży przeprowadza się za pomocą standaryzowanych siatek centylowych. Do monitorowania prawidłowego rozwoju i wzrastania już u noworodków stosuje się siatki centylowe oparte na pomiarach masy ciała, długości ciała/wysokości oraz obwodu główki dziecka.

Od lat 20. ubiegłego wieku ocenę rozwoju dzieci i młodzieży przeprowadza się za pomocą standaryzowanych siatek centylowych. Do monitorowania prawidłowego rozwoju i wzrastania już u noworodków stosuje się siatki centylowe oparte na pomiarach masy ciała, długości ciała/wysokości oraz obwodu główki dziecka.

Siatki centylowe – czy są jednakowe dla każdego?

Wzrastanie dziecka jest uzależnione od wielu czynników, w tym genetycznych i środowiskowych. Należą do nich:

  • wzrost rodziców,
  • sposób karmienia dziecka,
  • warunki życia rodziny,
  • choroby współistniejące,
  • przebyte choroby.

Pamiętaj! Nie ma siatek centylowych wspólnych dla obu płci. 

Mierzenie stópki dziecka

Wzrost i rozwój dziecka

Już od urodzenia stosuje się inne siatki centylowe dla chłopców i dziewczynek. Rozwój dziewczynek i chłopców przebiega inaczej, dlatego określone wartości będą znacznie się od siebie różnić. Należy zatem korzystać z siatek adekwatnych nie tylko do wieku, ale także do płci.

Dziewczynka mierząca wzrost

Wskaźnik BMI u dzieci – czy warto go obliczać?

Do określenia stopnia odżywienia stosuje się wskaźnik masy ciała BMI. 

Wskaźnik BMI nie jest dobrym narzędziem diagnostycznym w przypadku dzieci do 2. roku życia. 

Waga dziecka w pierwszych miesiącach życia zmienia się dynamicznie. U dziecka kilkuletniego na przestrzeni kilku miesięcy nie zachodzą tak szybkie zmiany, jak w przypadku noworodka czy niemowlęcia. 

Normy przyrostu masy ciała w pierwszym roku życia przedstawiają się następująco:

  • 26-31 g/dobę od urodzenia do 3. miesiąca życia,
  • 17-18 g/dobę od 3-6. miesiąca życia,
  • 12-13 g/dobę od 6-9. miesiąca życia,
  • 9 g/dobę od 9-12. miesiąca życia.

Należy pamiętać o tym, by w przypadku obliczania wskaźnika BMI u dzieci nie kierować się wyłącznie otrzymaną wartością liczbową. Siatki centylowe odnoszące się do wskaźnika BMI i wieku dziecka, sporządzone osobno dla dziewcząt i chłopców, pozwalają prawidłowo określić stopień odżywienia dziecka już od urodzenia. 

Wynik BMI należy nałożyć na odpowiednią dla wieku i płci siatkę centylową i odczytać wartość. 

Interpretacja wyników odczytanych z siatek centylowych przedstawia się następująco:

  • <3 centyla – niedowaga,
  • 3-25 centyl – szczupłość,
  • 25-90 centyl – waga prawidłowa,
  • 90-97 centyl – nadwaga,
  • >97 centyla – otyłość.

Przykład:

  1. wiek dziecka: 22 miesiące
  2. płeć dziecka: chłopiec
  3. waga dziecka: 13 kg
  4. wzrost dziecka: 90 cm
  5. wskaźnik BMI: 16 🡨 wskazuje na wychudzenie.

Siatka centylowaŹródło:Instytut Matki i Dziecka  http://www.imid.med.pl/images/do-pobrania/Siatki_0-5_lat_WHO.pdf

Wynik odczytany z siatki centylowej: 50-75 centyl = waga prawidłowa.

Jak odczytywać wartości z siatki centylowej?

  • Dane umieszczone na siatce centylowej odnoszą się do dwóch osi.
  • Oś pozioma uwzględnia wiek dziecka, natomiast oś pionowa – oceniany parametr (wzrost, waga, obwód główki, BMI).
  • Od osi pionowej przez siatkę wyznaczonych jest kilka linii, które zakończone są odpowiednią wartością w centylach. Najwyżej znajduje się linia 95. centyla. Oznacza to, że u 95% dzieci z danej populacji oceniany parametr ma niższą wartość. 
  • Linie dotyczące centyli, w zależności od siatki, mogą się różnić. Na siatkach linie oznaczające centyle mogą znajdować się w różnych konfiguracjach np. 99, 97, 85, 50, 15, 3, 1 albo 95, 85, 75, 50, 25, 15, 5. 
  • Za normę uważa się obszar między 3. a 97. centylem.

Siatki centylowe są przydatnym wskaźnikiem, który umożliwia sprawdzenie, czy dziecko odpowiednio się rozwija i zdrowo rośnie. Odczytywanie wyniku nie jest skomplikowane, dlatego rodzice mogą samodzielnie monitorować, czy proces ten przebiega prawidłowo.

Przeczytaj również: 
Oblicz wskaźnik BMI – normy i tabela BMI

Źródła:

  1. Kułaga Z., Różdżyńska-Świątkowska A., Grajda A., Gurzkowska B. i wsp., Siatki centylowe dla oceny wzrastania i stanu odżywienia polskich dzieci i młodzieży od urodzenia do 18 roku życia, Standardy Medyczne Pediatria, Warszawa 2015, tom 12, 119-135.
  2. Matusik P., Małecka-Tendera E., Nowak A., Metody stosowane w praktyce pediatrycznej do oceny stopnia odżywienia dzieci. Endokrynologia. Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2005, tom 1, nr 2, 6-11.
  3. http://www.imid.med.pl/images/do-pobrania/Siatki_0-5_lat_WHO.pdf,
  4. https://www.centyl.pl/.
Mirka Karendys Autor

Mirka Karendys

mgr farm.

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece. Więcej na temat e-recepty przeczyta…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jaka jest norma CRP we krwi?

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Hanna Lengiewicz Autor

Hanna Lengiewicz

mgr farm.

Jakie produkty są naturalnymi probiotykami?

Najpopularniejsze naturalne probiotyki to kiszonki, a przede wszystkim:  kapusta kiszona i sok z kiszonej kapusty (bogate również w witaminę C),…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Wenflony – o czym mówi ich kolor?

Wenflony, inaczej kaniule dożylne, służą do podawania leków i kroplówek bez potrzeby wielokrotnego wkłuwania igły w żyłę. Mają one różne…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Czy łuszczyca jest zaraźliwa?

Nie, łuszczyca nie jest zaraźliwa i kontakt z osobą chorą jest bezpieczny. Zgodnie z komunikatem wydanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Preparat standaryzowany - co to znaczy?

Surowce roślinne charakteryzują się zmiennym składem chemicznym zależnym od warunków ekologicznych uprawy. Stanowi to ogromny problem dla gałęzi przemysłu, które…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
11 lutego 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
10 grudnia 2019 mgr farm. Magdalena Fuszara
10 grudnia 2019 Karolina Skoczypiec Poradnik Gemini
06 grudnia 2019 Rafał Suchodolski
02 grudnia 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
26 listopada 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
15 listopada 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
05 listopada 2019 Michał Frynas
28 października 2019 Michał Frynas
Zobacz więcej