112
20 lutego 2019

Drenaż limfatyczny – na czym polega i kto może z niego skorzystać?

Ujędrnia skórę, zmniejsza obrzęki, redukuje cellulit i oczyszcza organizm z toksyn. Chętnie korzystają z niego również sportowcy w celach regeneracji powysiłkowej. Mowa o drenażu limfatycznym, o którym więcej dowiecie się z poniższego artykułu.

Czym jest drenaż limfatyczny?

Drenaż limfatyczny stanowi formę oddziaływania na układ chłonny, który ma za zadanie poprawę jego motoryki oraz redukcję obrzęków. Masaż ten może być wykonywany ręcznie przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę lub masażystę albo za pomocą aparatów do kompresji pneumatycznej.

Manualny drenaż limfatyczny został po raz pierwszy opracowany i opublikowany w latach 30. przez duńskiego fizjoterapeutę Emila Voddera i do dziś uznaje się go za ojca tej metody. Drenaż ręczny stanowi kombinację powolnych ruchów okrężnych, obrotowych, pompujących i czerpiących o sile bodźca dostosowanej do okolicy ciała i stanu pacjenta. Aparaty do drenażu mechanicznego zawierają natomiast specjalne mankiety podzielone na komory, w których umieszcza się obrzękniętą kończynę. Urządzenie, wtłaczając powietrze w kolejne sektory, wytwarza podciśnienie stymulujące układ limfatyczny do pracy.

Zarówno drenaż limfatyczny ręczny, jak i mechaniczny składają się z dwóch faz:

  • fazy przesuwania – w której dochodzi do przemieszczenia się płynu w kierunku proksymalnych węzłów chłonnych poprzez ucisk na tkankę,
  • fazy odprężenia – w której, poprzez biernie utrzymywany kontakt z tkanką, następuje ponowne napełnienie naczyń limfatycznych.

Celem zabiegu jest przywrócenie fizjologicznego drenażu tkankowego oraz tworzenie optymalnych warunków do regeneracji uszkodzonego układu limfatycznego. Drenaż limfatyczny zwiększa objętość czasową limfy, czyli czas potrzebny do naprzemiennego napełniania i opróżniania się początkowych naczyń limfatycznych, a tym samym przyspiesza transport limfocytów wytworzonych w węzłach chłonnych.

Drenaż limfatyczny

Fizjologia układu limfatycznego

Węzły chłonne pełnią w organizmie funkcje odpornościowe, a także odgrywają istotną rolę w transporcie płynu limfatycznego. W warunkach fizjologicznych znaczna część limfy doprowadzonej do węzłów ulega resorpcji (wchłanianiu) przez naczynia krwionośne, w wyniku czego dochodzi do zmniejszenia ilości limfy odpływającej w stosunku do napływającej. W sytuacji chorobowej, gdy węzeł chłonny znajdzie się w pobliżu aktywnego stanu zapalnego, może dochodzić do zastojów, będących efektem zwiększonej produkcji filtratu tkankowego w odniesieniu do pojemności transportowej układu chłonnego. Natomiast przedłużający się zastój będzie prowadzić do utworzenia się obrzęku limfatycznego.

W literaturze wyróżnia się dwa rodzaje obrzęków limfatycznych: pierwotne oraz wtórne. Obrzęk pierwotny wynika z nieprawidłowej budowy bądź fizjologii układu limfatycznego. Do obrzęku wtórnego dochodzi zaś w wyniku uszkodzenia naczyń i/lub węzłów chłonnych, spowodowanego chorobą nowotworową, kontuzjami, zabiegami operacyjnymi czy radioterapią.

Wskazania do zabiegu drenażu limfatycznego

Wskazania medyczne do drenażu limfatycznego obejmują pierwotne i wtórne obrzęki limfatyczne, obrzęki tłuszczowe, obrzęki żylno-limfostatyczne oraz obrzęki pourazowe i pooperacyjne. Obecnie także coraz częściej masaż ten wykorzystywany jest u sportowców jako element regeneracji powysiłkowej, jak również jako zabieg wellness w celu likwidacji uczucia ciężkości nóg, redukcji cellulitu czy oczyszczania organizmu z toksyn.

Przeciwwskazania do drenażu limfatycznego

Przeciwwskazania do drenażu limfatycznego dzieli się na ogólne i miejscowe. Do przeciwwskazań ogólnych bezwzględnych należy niewyrównana niewydolność serca (co wyklucza drenaż w przypadku obrzęków sercowych) oraz ostre stany zapalne wywołane przez zarazki chorobotwórcze. Złośliwe nowotworowe obrzęki limfatyczne uznaje się za przeciwwskazanie względne. Przy pracy w obrębie głowy i szyi przeciwwskazanie stanowić będą także: nadczynność tarczycy, nadwrażliwość zatoki tętnicy szyjnej oraz zaburzenia rytmu serca. Pacjenci po 60 roku życia potrzebują konsultacji lekarza prowadzącego przed zabiegiem. W przypadku pracy w obrębie jamy brzusznej szczególnymi przeciwwskazaniami będą: menstruacja, ciąża, epilepsja, uchyłkowatość jelit, choroba Leśniowskiego-Crohna, tętniaki aorty brzusznej, znaczne zrosty pooperacyjne oraz popromienne stany zapalne narządów miednicy mniejszej.

Zgodnie z zaleceniami Międzynarodowego Towarzystwa Limfologicznego manualny drenaż limfatyczny stanowi, obok bandażowania wielowarstwowego, ćwiczeń usprawniających odpływ chłonki i pielęgnacji skóry, element kompleksowej terapii udrażniającej (CDTcomplex decongestive therapy), będącej podstawową metodą leczenia zachowawczego obrzęku limfatycznego. Tak szeroki wachlarz działań ma na celu poprawę stanu funkcjonalnego pacjenta. Terapia ta obejmuje dwie fazy działania.

  1. Faza intensywna – skoncentrowana na maksymalnej redukcji istniejącego obrzęku. W tej fazie nacisk kładzie się na codzienne drenaże limfatyczne, kompresoterapię (bandażowanie) i edukację pacjenta odnośnie ćwiczeń i codziennej pielęgnacji skóry. Jej czas trwania jest dobierany indywidualnie do stanu pacjenta i kończy się w momencie, gdy dalsza redukcja nadmiaru chłonki przestaje być możliwa.
  2. Faza utrwalająco-optymalizująca – mająca na celu podtrzymanie osiągniętych efektów terapii. Jej skuteczność zależy od stopnia zaangażowania pacjenta w terapię, ponieważ to na jego barkach spoczywa dbałość o codzienną pielęgnację skóry, bandażowanie, ćwiczenia usprawniające i automasaż. W tej fazie drenaże wykonuje się 1 – 2 razy w tygodniu. Ze względu na przewlekły charakter dolegliwości, jaką jest obrzęk limfatyczny, faza ta powinna trwać do końca życia pacjenta.

Dla podtrzymania efektów drenażu u osób borykających się z obrzękami, przeciążeniami w pracy kończyn dolnych bądź niewydolnością układu żylnego zaleca się noszenie odpowiednich materiałów kompresyjnych, zapewniających ochronę przed nasileniem dolegliwości. W celach profilaktycznych stosuje się rajstopy i pończochy uciskowe o 1 lub 2 klasie ucisku, a u osób z utrwalonymi obrzękami – bandaże i bieliznę z minimum 2 klasą ucisku.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Michał_T. pisze:

    No to jak jest z tym drenażem limfatycznym przy problemach po operacji serca? N.p. wymiana zastawki aortalnej (2 lata temu) i napuchnięte ciało, podskórne wody udające tuszę? Wolno mi, czy nie wolno?

    1. mgr farm. Magdalena Fuszara pisze:

      Panie Michale, w Pana przypadku takie zabiegi muszą być najpierw indywidualnie skonsultowane z lekarzem. Drenaż, oprócz swoich korzystnych efektów, może stworzyć obciążenie dla serca.

  2. Małgośka pisze:

    witam , mam mieć drenaż kończyn dolnych a jestem po operacji obu nóg czy mogę korzystać z zabiegu?

    1. mgr farm. Magdalena Fuszara pisze:

      Dzień dobry,

      jeżeli jest Pani po operacji chirurgicznej, to tylko lekarz może określić czy nie ma przeciwwskazań do takich zabiegów. Czasem trzeba odczekać odpowiedni czas po operacji, a czasem drenaż limfatyczny jest całkowicie przeciwwskazany.

    2. Anonim pisze:

      otrzasnij sie

  3. Agnieszka pisze:

    Witam 4 lata temu miałam raka endometrium ,miałam operacje i na tym się zakończyło .jestem zdrowa chciałabym się dowiedzieć czy mogę bez obaw poddać się temu zabiegowi

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Jeśli jest Pani po zabiegu chirurgicznym, warto aby lekarz ocenił czy nie ma przeciwwskazań do takich zabiegów.

  4. Józek pisze:

    Czy żylaki nie są przeciwwskazania do drenażu limfatycznego ?

    1. Karolina Skoczypiec Poradnik Gemini pisze:

      Żylaki są przeciwwskazaniem do wykonania drenażu limfatycznego.

  5. Marek pisze:

    Dzień dobry,mam pytanie,mam 58lat i stwierdzone przez USG kończyn dolnych zaburzenia krążenia chłonki i niestety pracuje w warunkach stojących,czy drenaż jest dla mnie i jaki lekarz(specjalność) może wydać takie orzeczenie,z góry dziękuję

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Na początku należy udać się do lekarza ogólnego, który w zależności od wskazań może wypisać Panu skierowanie do specjalisty.

  6. Monika pisze:

    Czy karmiąc piersią, można skorzystać z limfodrenazu ?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Nie ma żadnych przeciwwskazań do drenażu ciała w okresie laktacji. Są nawet specjalne techniki drenażu piersi stosowane przy zastojach pokarmu.

  7. Ania pisze:

    Witam, czy w przypadku drenażu nóg, epilepsja jest przeciwwskazaniem?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Pani Aniu, w tym przypadku najlepiej skontaktować się z lekarzem.

  8. Małgorzata pisze:

    Po operacji usunięcia narządów rodnych i usunięciu węzłów chłonnych można wykonywać masaż limfatyczny nóg?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Pani Małgorzato, w tym przypadku konieczna jest konsultacja lekarska.

  9. Magdalena pisze:

    Czy w przypadku niewielkiej niedrożności zastawki żyły odpiszczelowej, oraz granicznej wydolności żyły udowej (opis z usg doppler) można wykonać drenaż limfatyczny?

    1. mgr Izabela Skowrońska pisze:

      Dzień dobry.
      Wszelkie wątpliwości dotyczące zasadności drenażu warto konsultować ze swoim lekarzem prowadzącym. Prawdopodobnie drenaż limfatyczny z kompresoterapią mógłby wspomóc leczenie Pani dolegliwości.

  10. Ewa pisze:

    Witam jestem po laserowym zabiegu na żylaki czy mogę skorzystać z drenażu

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry.
      Proszę skonsultować się z lekarzem, który wyda odpowiednie zalecenia po zabiegu usunięcia żylaków.

  11. Tomasz pisze:

    Dzień dobry,
    czy polecacie jakieś konkretne urządzenie/maszynę do drenażu/masażu limfatycznego ?

Czytaj także
06 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
16 lipca 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
20 maja 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
20 kwietnia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)