1
15 października 2020
Mateusz Durbas Autor
Autor
mgr
Mateusz Durbas

Dieta Ornisha – czym się charakteryzuje?

Nie ulega wątpliwości, że choroby układu sercowo-naczyniowego są obecnie najczęstszą przyczyną zgonów w naszym kraju. Warto zauważyć, że wśród modyfikowalnych czynników ryzyka schorzeń układu krążenia wymienia się m.in. nadmierną masę ciała, siedzący tryb życia, niewłaściwe nawyki żywieniowe, palenie tytoniu, nadmierny stres, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowy profil lipidowy krwi, jak również zaburzenia gospodarki cukrowej. Właśnie w celu profilaktyki i wspomagania leczenia chorób serca, amerykański kardiolog dr Dean Ornish stworzył swój autorski niskotłuszczowy, wegetariański program żywieniowy, który pomaga również osobom otyłym w redukcji masy ciała. 

Nie ulega wątpliwości, że choroby układu sercowo-naczyniowego są obecnie najczęstszą przyczyną zgonów w naszym kraju. Warto zauważyć, że wśród modyfikowalnych czynników ryzyka schorzeń układu krążenia wymienia się m.in. nadmierną masę ciała, siedzący tryb życia, niewłaściwe nawyki żywieniowe, palenie tytoniu, nadmierny stres, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowy profil lipidowy krwi, jak również zaburzenia gospodarki cukrowej. Właśnie w celu profilaktyki i wspomagania leczenia chorób serca, amerykański kardiolog dr Dean Ornish stworzył swój autorski niskotłuszczowy, wegetariański program żywieniowy, który pomaga również osobom otyłym w redukcji masy ciała. 

Jakie są główne zasady diety Ornisha? 

Schemat żywieniowy zaprojektowany przez doktora Ornisha zakłada znaczącą redukcję spożycia tłuszczów, aż do 10% udziału energii w całodziennej diecie. Warto przy tym podkreślić, że cholesterol pokarmowy i nasycone kwasy tłuszczowe ulegają wyraźnemu ograniczeniu do marginalnych ilości, natomiast wszystkie produkty żywnościowe pochodzenia zwierzęcego (za wyjątkiem białek jaj i beztłuszczowych przetworów mlecznych) są wyłączone z cotygodniowego menu. W diecie Ornisha nawet spożycie olejów roślinnych jest minimalizowane, oprócz niewielkich ilości oleju rzepakowego, a także ewentualnie małego dodatku awokado oraz niesolonych i niesłodzonych orzechów, nasion i pestek. Co ciekawe, program doktora Ornisha zezwala na umiarkowane spożycie alkoholu, cukru i soli. Wartość energetyczna diety nie jest ograniczona do precyzyjnie określonej ilości kalorii, niemniej jednak pacjentom zaleca się bazować na zalecanej żywności o niskim stopniu przetworzenia.  

Dieta Ornisha

Decydując się na dietę Ornisha, nie trzeba w ogóle liczyć kalorii, natomiast rekomendowane jest spożywanie małych porcji, aż do wystąpienia łagodnego poczucia sytości i unikanie przejadania się. 

Jakie pokarmy rekomenduje się zatem w diecie Ornisha? 

Program żywieniowy Deana Ornisha jest niskotłuszczowy, niskocholesterolowy, wegetariański i oparty w głównej mierze na pokarmach roślinnych. Podstawą diety są świeże warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych i pełnoziarniste produkty zbożowe, będące bogatym źródłem węglowodanów, błonnika pokarmowego, witamin z grupy B oraz składników mineralnych takich, jak chociażby cynk, potas, fosfor, magnez, żelazo czy mangan.  

Produkty żywnościowe w diecie Ornisha zostały podzielone na 5 grup, które mają ułatwić pacjentowi podejmowanie codziennych wyborów żywieniowych i co za tym idzie – realizację wytycznych programu. Podczas przygotowywania potraw należy wykorzystywać wyłącznie produkty spożywcze z grup 1, 2 i 3, natomiast całkowicie wykluczyć te, które znajdują się w grupach 4 i 5. 

5 grup produktów spożywczych w diecie Ornisha 

Grupa 1 (produkty najzdrowsze): 

  • świeże warzywa i owoce,  
  • nasiona roślin strączkowych,  
  • pełnoziarniste produkty zbożowe,  
  • białko jaja kurzego,  
  • beztłuszczowe przetwory mleczne. 

Grupa 2 (produkty zdrowe, jednak zawierające więcej tłuszczów):  

  • niesłodzone i niesolone orzechy,  
  • nasiona i pestki,  
  • awokado,  
  • oleje (w głównej mierze rzepakowy),  
  • puszkowane warzywa,  
  • odtłuszczone produkty mleczne (do 1% zawartości tłuszczu),  
  • niesłodzone bezkofeinowe napoje. 

Grupa 3 (produkty pośrednie, zawierające rafinowane węglowodany, oleje roślinne oraz umiarkowane ilości nasyconych kwasów tłuszczowych): 

  • produkty z białej mąki,  
  • słodycze w zdroworozsądkowej ilości,  
  • niskotłuszczowe produkty mleczne (do 2% zawartości tłuszczu),  
  • oleje roślinne (np. oliwa z oliwek, olej z pestek winogron),  
  • margaryny miękkie,  
  • owoce morza,  
  • niektóre gatunki ryb (np. łosoś, dorsz, tuńczyk, śledź). 

Grupa 4 (pokarmy mniej zdrowe, które nie powinny się znajdować w codziennym menu): 

  • majonez,  
  • margaryny twarde (kostkowe),  
  • pełnotłuste przetwory mleczne,  
  • ciasta i wyroby ciastkarskie,  
  • mięso drobiowe,  
  • pozostałe ryby. 

Grupa 5 (pokarmy najmniej zdrowe, które należy zupełnie wykluczyć): 

  • czerwone mięso,  
  • podroby,  
  • śmietana,  
  • żółtko jaja kurzego,  
  • masło,  
  • smażone mięso drobiowe,  
  • smażone ryby. 

Dieta Ornisha – przykładowy jadłospis 

Śniadanie: frittata z warzywami z białkiem jaja kurzego, ¾ szklanki pieczonych ziemniaków z czosnkiem, 1 filiżanka świeżych truskawek. 

II śniadanie: 170 g jogurtu naturalnego typu greckiego (bez tłuszczu), ½ filiżanki świeżej brzoskwini, 2 łyżki stołowe niskotłuszczowej granoli. 

Obiad: 1 filiżanka chili z soczewicy, 2 kanapki chleba kukurydzianego, mix sałat z octem balsamicznym. 

Podwieczorek: 1 filiżanka posiekanych świeżych warzyw (ogórek i marchew), ¼ filiżanki pasty hummus. 

Kolacja: Lasagne ze szpinakiem i grzybami, ½ filiżanki pieczonych szparagów, sałatka z zielonych warzyw liściastych z dressingiem włoskim, 1 trufla kakaowa. 

Czy dieta Ornisha jest zdrowa? 

Choć dieta Ornisha jest restrykcyjnym modelem żywieniowym, to jednak w Stanach Zjednoczonych jest wciąż popularna w przypadku wspomagania leczenia miażdżycy naczyń krwionośnych oraz innych chorób układu sercowo-naczyniowego.  

Warto podkreślić, że autorski program żywieniowy dra Deana Ornisha był przedmiotem wielu badań, których rezultaty wykazały między innymi zahamowanie rozwoju blaszki miażdżycowej (a nawet cofanie się już istniejących zmian miażdżycowych), niższą umieralność w wyniku choroby niedokrwiennej serca, poprawę lipidogramu krwi, redukcję masy ciała oraz mniejsze ryzyko rozwoju zawału mięśnia sercowego u pacjentów przestrzegających wytycznych.  

Korzyści zdrowotne w tej materii wynikają przede wszystkim ze zwiększenia spożycia świeżych warzyw i owoców, nasion roślin strączkowych, gruboziarnistych produktów zbożowych, beztłuszczowych produktów mlecznych oraz obecności w diecie przede wszystkim kwasów tłuszczowych pochodzenia roślinnego (głównie jedno- i wielonienasyconych), jak również eliminacji żywności o wysokim stopniu przetworzenia (np. słodyczy, słonych przekąsek, słodzonych napojów, bogatotłuszczowych przetworów mięsnych, potraw smażonych). 

Co warto zapamiętać? 

W świetle aktualnych dowodów naukowych z całą pewnością należy stwierdzić, że korzyści dla zdrowia płynące ze zwiększonego udziału w diecie niskoprzetworzonych produktów pochodzenia roślinnego (np. świeże warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, suche nasiona roślin strączkowych, niesłodzone i niesolone orzechy, nasiona, pestki) oraz redukcji konsumpcji czerwonego mięsa i wysokoprzetworzonej żywności są jednoznaczne. Nie oznacza to jednak, że wszyscy muszą korzystać z restrykcyjnych zaleceń diety Ornisha, gdyż taki sposób odżywiania wymaga bardzo dobrego skomponowania oraz prawidłowego zbilansowania, bowiem niepotrzebna eliminacja (bez wskazań lekarskich popartych odpowiednią diagnostyką) z diety określonych grup produktów spożywczych może znacząco zwiększać ryzyko niedoborów żywieniowych. Przed zastosowaniem restrykcyjnej diety warto jednak skonsultować się z wykwalifikowanym specjalistą, który pomoże w podjęciu decyzji i właściwym przygotowaniu diety. 

Źródła: 

  • Śliż D., Zgliczyński W., Szeligowska J. i wsp.: Modyfikacja zwyczajów żywieniowych w prewencji chorób cywilizacyjnych. Post N Med 2016; XXIX (5): 344-349. 
  • Kubicka-Mącznik A.: Wtórna prewencja kardiologiczna u pacjentów po przebytym zawale serca. Choroby Serca i Naczyń 2016;13(5):363-366. 
  • Bobrowska-Korczak B., Skrajnowska D., Tokarz T.: Telomery, aktywność telomerazy a dieta. Bromat. Chem. Toksykol. – L, 2017, 1, 17 – 24. 
  • Ma Y., Pagoto S.L., Griffith J.A., et al.: A dietary quality comparison of popular weight-loss plans. J Am Diet Assoc. 2007 Oct;107(10):1786-91. 
  • https://www.ornish.com/proven-program/the-research/ (dostęp 13.10.2020 r.).

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
07 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
07 stycznia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
31 grudnia 2020 mgr Mateusz Durbas
30 grudnia 2020 mgr Beata Ossowska
30 grudnia 2020 mgr Beata Ossowska
06 listopada 2020 mgr Mateusz Durbas
04 listopada 2020 mgr Mateusz Durbas
28 października 2020 Poradnik Gemini
23 października 2020 mgr Mateusz Durbas
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)