1
01 kwietnia 2021

Ciąża a choroby serca – czy są przeciwwskazaniem?

Liczba ciężarnych z chorobami układu sercowo-naczyniowego cały czas rośnie. Związane jest to zarówno z późniejszym wiekiem zachodzenia w ciążę, jak i z tym, że wiek rozrodczy osiąga coraz większa liczba kobiet z wrodzonymi wadami serca. Do powikłań takich ciąż zaliczamy między innymi poród przedwczesny, stan przedrzucawkowy i krwawienie. Wiedza o zagrożeniach, które niesie za sobą ciąża u kobiet z chorobą układu sercowo-naczyniowego, jest niezbędna, by prawidłowo się do niej przygotować oraz uniknąć powikłań. 

Dlaczego ciąża stwarza ryzyko dla kobiet chorych na serce? 

W ciąży występuje zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne zarówno matki, jak i płodu. By je zaspokoić, zachodzą zmiany w układzie sercowo-naczyniowym. Objętość osocza wzrasta nawet o 40-50%. Następuje zwiększenie objętości wyrzutowej (ilość krwi wtłaczanej przez jedną z komór serca w czasie pojedynczego skurczu serca) i wzrost liczby uderzeń serca na minutę. W efekcie powoduje to wzrost objętości krwi, jaką serce wtłacza do naczyń w ciągu jednej minuty. Przedsionki i komory powiększają się. Zaburzenie funkcji serca u ciężarnych powoduje pogorszenie przepływu maciczno-łożyskowego i często kwalifikuje ciążę do kategorii ciąż z wyższym ryzykiem powikłań. W ciąży może również wystąpić hiperwentylacja, obrzęki, tętno hiperkinetyczne, zmiany tonów serca i szmery sercowe. 

Klasyfikacja chorób krążenia 

Najdokładniejszym systemem oceny ryzyka związanego z chorobą układu krążenia u matki jest zmodyfikowana klasyfikacja według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Dzieli ona choroby układu krążenia na IV klasy: 

  • I klasa – nie stwierdza się wzrostu ryzyka umieralności matczynej, wystarczą 1-2 wizyty kontrolne u kardiologa w czasie ciąży. 
  • II klasa – niewielki wzrost ryzyka umieralności lub umiarkowany wzrost chorobowości, a wizyta kontrolna zalecana jest raz na trymestr. 
  • II-III klasa – pośredni wzrost ryzyka umieralności lub zwiększenie chorobowości umiarkowane do znacznego, wizyty kontrolne zalecane są co 2 miesiące. 
  • III klasa – istotny wzrost umieralności lub ciężka chorobowość – wizyta co 1-2 miesiące 
  • IV klasa – skrajnie wysokie ryzyko umieralności matczynej lub ciężka chorobowość – wizyta zalecana co miesiąc. 

Diagnostyka i poradnictwo 

Wywiad przeprowadzony przez lekarza, dotyczący również obciążeń genetycznych, już przed zajściem w ciążę jest niezwykle ważny. Wykonanie badania echokardiograficznego jest wskazane, jeśli podczas ciąży wystąpią duszności lub szmery serca. W zależności od tego, czy pacjentka ma już wykrytą chorobę serca, czy jest ona jeszcze nierozpoznana, lekarz może zlecić szereg różnych badań. Te nieinwazyjne, jak EKG, echokardiografia czy test wysiłkowy są bezpieczne dla kobiet w ciąży i często wystarczają do rozpoznania organicznej choroby serca. Badania inwazyjne oraz takie, w których wykorzystywane jest promieniowanie, wykonywane są tylko w uzasadnionych przypadkach (np. zagrożenie życia matki), przy użyciu małej dawki promieniowania.  

Ciężarne z defektem genetycznym powinny wykonać prenatalną diagnostykę genetyczną – badania przed zajściem w ciążę oraz badanie prenatalne z amniopunkcją lub biopsją kosmówki. Wszystkim kobietom z wrodzoną wadą serca rekomenduje się echokardiografię płodu w 19-22 tygodniu ciąży. Pozwala to wykryć nawet 45% wrodzonych wad serca. 

Interwencje u matki podczas ciąży i porodu  

Poród u kobiety z chorobą układu krążenia powinien być szczegółowo zaplanowany. U wszystkich kobiet z chorobą serca rozważa się indukcję porodu po 39 tygodniu ciąży. Zmniejsza to ryzyko powikłań położniczych. W większości przypadków poród może odbyć się drogami natury, co wiążę się z mniejszą utratą krwi i niższym ryzykiem zakażenia oraz powikłań. Cięcie cesarskie rozważa się u kobiet, które podczas ciąży były leczone lekami przeciwkrzepliwymi, u kobiet z patologią aorty, w ciężkich postaciach nadciśnienia płucnego lub z ostrą niewydolnością serca.  

Karmienie piersią po porodzie jest jak najbardziej zalecane, jednak powinno się pamiętać o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą przechodzić do mleka matki.  

Podczas ciąży fizjologiczne adaptacje ciała kobiety wpływają na stan kliniczny pacjentki. Dlatego też kobiety z rozpoznaną chorobą serca powinny świadomie podejmować decyzję o zajściu w ciążę. Lekarz powinien poinformować o związanym z tym ryzyku i podejść do każdego przypadku indywidualnie.

Źródła: 

  • Bręborowicz G., Położnictwo i Ginekologia Tom 1, s. 282-304, PZWL 2020 
  • Wytyczne ESC dotyczące postępowania w chorobach układu sercowo-naczyniowego podczas ciąży (2018). 
  • https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/008/874/original/65-71.pdf?1469181005. 
  • Dąbrowski M., Saniewski T., Zaburzenia rytmu u kobiet w ciąży – postępowanie, Ginekologia Po Dyplomie, Listopad 2012. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Ciąża a malowanie paznokci

Nie ma zdecydowanych przeciwwskazań do malowania paznokci w ciąży. Jeżeli przyszła mama toleruje zapach lakieru i ma taką potrzebę, może…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
26 lipca 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
23 lipca 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
21 czerwca 2021 Agata Kleszcz
11 czerwca 2021 dr Ewa Fiedorowicz
07 maja 2021 mgr farm. Monika Cichocka
06 maja 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
04 maja 2021 mgr Beata Ossowska
22 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
22 kwietnia 2021 mgr Natalia Adamczuk
20 kwietnia 2021 mgr Sandra Wincz-Formella
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)