10
27 kwietnia 2021

Czy metamizol jest bezpieczny?

Metamizol sodowy to bardzo popularny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. Mimo iż w wielu krajach dostępny jest tylko na receptę, Polacy często po niego sięgają. Jak działa metamizol oraz jakie skutki uboczne powoduje? 

Metamizol w postaci soli sodowej to bardzo często wybierany przez Polaków lek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy oraz rozkurczowy. Jest pochodną pirazolonu, a pierwszy raz otrzymany został w 1920 roku w Niemczech. Masowa produkcja rozpoczęła się w 1922 roku. Substancja wchodzi w skład popularnych na polskim rynku preparatów, zarówno prostych (jednoskładnikowych), jak i złożonych.  

Metamizol możemy spotkać w kilku postaciach leczniczych. Wyróżniamy tutaj: 

  • tabletki, 
  • roztwór do wstrzykiwań, 
  • krople doustne, 
  • granulat do sporządzania roztworu doustnego. 

Działanie przeciwbólowe metamizolu określane jest jako silne, natomiast rozkurczowo lek działa słabo.

Jak działa metamizol? 

Mechanizm działania metamizolu nie jest w pełni poznany. Przypuszcza się, iż lek działa podobnie jak substancje z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (w skrócie: NLPZ), to znaczy – hamuje aktywność cyklooksygenaz. Powoduje to zahamowanie przekształcania kwasu arachidonowego w cykliczne nadtlenki, co z kolei powstrzymuje syntezę prostaglandyn, prostacyklin oraz tromboksanu – składowych odpowiedzialnych m.in. za powstawanie bólu, a także gorączki. Metamizol wykazuje jednak pewną odrębność od grupy leków NLPZ – może bezpośrednio wpływać na transmisję bodźców bólowych w rdzeniu kręgowym. Badania donoszą także wpływ tego leku na aktywność układu endokannabinoidowego, który także związany jest z odczuwaniem bólu

Omawiany lek szybko wchłania się z przewodu pokarmowego. W naszym organizmie dość szybko dochodzi do jego metabolizmu do innych związków, które także posiadają aktywność przeciwbólową oraz przeciwgorączkową. Metamizol wydalany jest głównie z moczem w postaci metabolitów. 

Przeczytaj również:
Niesteroidowe leki przeciwzapalne – jak działają?

Wskazania do stosowania metamizolu 

Preparaty z metamizolem stosujemy w leczeniu: 

  • bólu różnego pochodzenia o dużym nasileniu, 
  • gorączki nieustępującej po innych lekach. 

Lek w postaci roztworu do wstrzykiwań stosujemy tylko, gdy podanie doustne nie jest wskazane. U dzieci metamizol pozajelitowo (dożylnie) stosujemy tylko w przypadku stanów gorączkowych zagrażających życiu, które nie ustępują po podaniu innych leków. 

Przeciwwskazania do stosowania metamizolu 

Leku nie powinniśmy zażywać w sytuacji, gdy występuje uczulenie na składnik aktywny, substancje pomocnicze lub inne leki będące pochodnymi pirazolonu lub pirazolidyny. Preparatów z metamizolem nie powinniśmy stosować także przy nadwrażliwości na: 

  • kwas acetylosalicylowy i inne salicylany, 
  • paracetamol, 
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). 

Lek przeciwwskazany jest też u osób chorych na: 

  • astmę analegtyczną, 
  • skurcz oskrzeli, 
  • alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa, 
  • polipy nosa. 

Inne przeciwwskazania obejmują występowanie: 

  • zaburzeń czynności szpiku kostnego, 
  • wrodzonego niedoboru dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, 
  • ostrej porfirii wątrobowej, 
  • niewydolności nerek, 
  • niewydolności wątroby. 

Metamizol – działania niepożądane 

Metamizol, jak każdy inny lek, może spowodować pewne działania niepożądane. Wyróżniamy tutaj przede wszystkim: 

  • reakcje hipotensyjne – spadek ciśnienia krwi,  
  • bóle i zawroty głowy, 
  • nudności, 
  • wymioty, 
  • bóle brzucha, 
  • podrażnienia żołądka, 
  • biegunkę, 
  • suchość błony śluzowej jamy ustnej, 
  • uszkodzenie wątroby, 
  • krwawienia z przewodu pokarmowego, 
  • niedokrwistość hemolityczną. 

Preparaty z metamizolem mogą powodować także szereg innych, rzadko spotykanych działań niepożądanych – m.in. agranulocytozę, której ryzyko wystąpienia wzrasta podczas długotrwałego stosowania leku. Metamizol może spowodować wystąpienie reakcji alergicznych, które objawiają się wysypką, obrzękiem, zaczerwienieniem czy świądem. 

W związku z działaniami niepożądanymi preparat został wycofany w wielu krajach, takich jak: 

  • Australia,  
  • Norwegia,  
  • Stany Zjednoczone,  
  • Dania,  
  • Szwecja,  
  • Litwa,  
  • Irlandia.  

W Niemczech, Szwajcarii, Hiszpanii, Czechach, Grecji, Włoszech oraz na Węgrzech preparaty z metamizolem dostępne są wyłącznie na receptę.  

W Polsce metamizol wchodzi w skład wielu preparatów dostępnych bez recepty

Dawkowanie preparatów z metamizolem 

Preparaty z metamizolem w postaci tabletek do stosowania doustnego stosujemy w dawce 500-1000 mg nie częściej niż 4 razy na dobę. Optymalne działanie lek osiąga po 30-60 minutach. Ważne jest zachowanie 6-8-godzinnych odstępów pomiędzy dawkami. Maksymalna dawka dobowa metamizolu wynosi 4000 mg.  

Pamiętajmy, aby nigdy nie przekraczać maksymalnej dawki – nie spowoduje ona silniejszego działania leku, a może nam poważnie zaszkodzić!  

Opisane dawkowanie dotyczy osób po ukończeniu 15. roku życia o masie ciała większej niż 53 kg. Nie powinniśmy stosować metamizolu u dzieci i młodzieży do 15. roku życia. Bezpieczne stosowanie preparatu powinno trwać nie dłużej niż 3 do 5 dni. Jeżeli po tym czasie objawy nie ustąpią, należy zasięgnąć porady lekarskiej

Stosowanie leku u kobiet w ciąży 

  • Stosowanie leku w III trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. 
  • W I oraz II trymestrze ciąży także nie powinno się stosować na własną rękę preparatów z metamizolem – w tym okresie dozwolone jest podanie pojedynczych dawek tylko i wyłącznie pod nadzorem lekarza. 
  • Nie powinno się także zażywać metamizolu podczas karmienia piersią. 
  • W uzasadnionych przypadkach lekarz może zezwolić na jednorazowe podanie metamizolu u kobiet karmiących piersią. Konieczne jest wówczas zbieranie oraz odciąganie pokarmu przez 48 godzin po podaniu leku. 

Interakcje metamizolu z innymi lekami 

Pamiętajmy, by uważnie stosować leki. Jeżeli istnieje konieczność zażywania kilku substancji leczniczych jednocześnie, warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, czy nie zachodzą interakcje międzylekowe. Metamizol należy stosować bardzo ostrożnie podczas jednoczesnego przyjmowania: 

  • cyklosporyny – ponieważ metamizol może zmniejszać jej stężenie we krwi, 
  • chlorpromazyny – istnieje ryzyko wystąpienia hipotermii, 
  • metotreksatu – metamizol może nasilać jego toksyczność, 
  • kwasu acetylosalicylowego – ponieważ metamizol może zmniejszać jego działanie przeciwpłytkowe. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących kwas acetylosalicylowy w dawkach kardiologicznych! 
  • leków przeciwzakrzepowych – metamizol nasila działanie pochodnych kumaryny, 
  • doustnych leków przeciwcukrzycowych, 
  • fenytoiny, 
  • sulfonamidów, 
  • inhibitorów monoaminooksydazy (MAO), które nasilają działanie metamizolu, 
  • barbituranów – osłabiają działanie metamizolu, 
  • leków zmniejszających ciśnienie oraz moczopędnych. 

Pamiętajmy także, by nie spożywać alkoholu podczas stosowania preparatów z metamizolem.

Przeczytaj również:
Paracetamol – właściwości, zastosowanie, interakcje, dawkowanie
Przedawkowanie paracetamolu – czym może grozić?
Diklofenak – kiedy go stosować?
Kwas acetylosalicylowy – jak działa na nasze zdrowie?

Źródła: 

  • Zejc A., Chemia Leków – Podręcznik dla studentów farmacji i farmaceutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL,  Warszawa 2008. 
  • Janiec W., Kompendium Farmakologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015. 
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Pyralgina, 500 mg, tabletki. 
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Gardan, 500 mg, tabletki. 
  • https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=548. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak leczyć migrenę w ciąży?

Leczenie migreny w ciąży należy skonsultować z lekarzem. Istnieją preparaty przeciwmigrenowe, które są bezpieczne dla płodu, jednak to produkty dostępne…

Zobacz więcej

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 maja 2021 mgr Ewelina Zawada
04 maja 2021 mgr Ewelina Zawada
26 kwietnia 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
20 kwietnia 2021 mgr Sandra Wincz-Formella
12 kwietnia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
12 kwietnia 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
02 kwietnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
29 marca 2021 mgr Natalia Adamczuk
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)