3
18 listopada 2020
Marta Grabowska Autor
Autor
mgr farm.
Marta Grabowska

Czym dezynfekować dłonie i powierzchnie podczas pandemii?

Podczas pandemii wirusa SARS-CoV-2 bardzo ważnym elementem ochronnym jest dezynfekcja. Jest to jeden z elementów metody DDM, czyli dystans-dezynfekcja-maseczka. Na rynku dostępnych jest wiele produktów dezynfekcyjnych, których producenci deklarują bardzo wysoką skuteczność ochronną.

Podczas pandemii wirusa SARS-CoV-2 bardzo ważnym elementem ochronnym jest dezynfekcja. Jest to jeden z elementów metody DDM, czyli dystans-dezynfekcja-maseczka. Na rynku dostępnych jest wiele produktów dezynfekcyjnych, których producenci deklarują bardzo wysoką skuteczność ochronną.

Główny Inspektorat Sanitarny wydał komunikat dotyczący środków dezynfekcyjnych. Zgodnie z nim środki do dezynfekcji rąk obecne na polskim rynku posiadają: 

  • zezwolenie na obrót, 
  • zezwolenie na handel równoległy. 

Zezwolenia te są wydawane przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych na podstawie ustawy z dnia 9 października 2015 roku o produktach biobójczych. Na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Sanitarnego można znaleźć Wykaz Produktów Biobójczych, który jest na bieżąco aktualizowany. W dokumencie znajdują się wszystkie środki dezynfekcyjne dopuszczone do obrotu na terenie Polski, wraz z podanym składem substancji aktywnych oraz podzielone na kategorie. Do ochrony przed wirusem SARS-CoV-2 oraz innymi wirusami i bakteriami zaliczają się produkty biobójcze 1 kategorii z grup: 

  • Gr. 1: Higiena ludzi – produkty biobójcze stosowane w celu utrzymania higieny u ludzi, stosowane na skórze lub skórze głowy lub w kontakcie z taką skórą, przede wszystkim w celu jej dezynfekcji, 
  • Gr. 2: Środki dezynfekujące i algobójcze, nieprzeznaczone do bezpośredniego stosowania u ludzi lub zwierząt – są to środki stosowane do dezynfekcji powierzchni, materiałów, wyposażenia i mebli, które nie mają kontaktu z żywnością lub paszami.  
Żel do dezynfekcji

Środki dezynfekcyjne są dostępne w różnych formach i z różnym przeznaczeniem. W asortymencie aptek i sklepów sprzedających środki biobójcze można znaleźć: 

  • płyny do dezynfekcji rąk, 
  • żele do dezynfekcji rąk, 
  • chusteczki do dezynfekcji.  

Alkohole 

Jednymi z najbardziej znanych i najczęściej używanych alkoholi jako środków dezynfekcyjnych są etanol oraz alkohol izopropylowy. Wykazują one właściwości bakteriobójcze przeciw wegetatywnym formom bakterii, wirusobójcze, prątkobójcze i grzybobójcze, nie wykazują natomiast właściwości niszczących przetrwalniki bakteryjne. Działania te są związane z denaturacją białek mikroorganizmów pod wpływem zastosowania alkoholu. Według badań alkohole wykazują najsilniejsze właściwości w połączeniu z wodą, a optymalne stężenie alkoholi powinno wynosić od 60 do 90%. Najsilniejsze właściwości mają roztwory 70% etanolu i alkoholu izopropylowego. Alkohole można stosować do dezynfekcji powierzchni i sprzętów domowych, jak i używanych w ośrodkach zdrowia czy szpitalach. Nie należy używać ich do odkażania narzędzi chirurgicznych, ponieważ nie usuwają przetrwalników bakterii. Nie zaleca się stosowania etanolu do odkażania skóry rąk ze względu na jego właściwości wysuszające. Dlatego płyn do dezynfekcji rąk na bazie alkoholu powinien mieć w swym składzie substancje nawilżające. Etanolu można używać również, gdy nie ma dostępu do innych środków odkażających lub bieżącej wody.  

Nadtlenek wodoru 

Wiele badań wykazuje działanie bakteriobójcze, grzybobójcze, wirusobójcze i sporobójcze nadtlenku wodoru, czyli popularnej wody utlenionej. Działania te występują dzięki wytworzeniu rodników hydroksylowych, które atakują błony komórkowe, DNA oraz inne istotne elementy komórek. Bakterie bronią się poprzez rozkładanie nadtlenku wodoru do tlenu i wodoru, jednak skuteczność tego środka zależy od stężenia i czasu ekspozycji. Stężenia od 6% do 25% wykazują właściwości dezynfekcyjne. Nadtlenek wodoru wykorzystywany jest do odkażania sprzętów, materiałów oraz soczewek kontaktowych. Nie jest polecany natomiast do odkażania ran, ponieważ może opóźnić proces gojenia ze względu na właściwości hemolityczne.  

Chlor i związki chloru 

Związki chloru jako środki dezynfekcyjne występują w postaci roztworów lub w formie stałej. Jako roztwór związki chloru są popularnie nazywane wybielaczami. Mechanizm niszczenia drobnoustrojów przez związki chloru nie został dokładnie poznany. Chlor wywołuje wiele działań prowadzących do śmierci komórek, w tym hamowanie syntezy białek i DNA, błędy i przerwy w łańcuchu DNA, zmniejszenie poboru tlenu i wytwarzania energii komórkowej. Związki chloru są wykorzystywane do dezynfekcji powierzchni, blatów i podłóg. Znajdują zastosowanie także w usuwaniu plam z krwi. Chlor jest używany na przykład do dezynfekcji prania, manekinów, aparatów dentystycznych, zbiorników do hydroterapii, systemów dystrybucji wody w centrach hemodializy i do czyszczenia aparatów stosowanych do hemodializy.  

Formaldehyd 

Wodny roztwór formaldehydu, czyli formalina jest używany jako środek dezynfekcyjny. Działa bakteriobójczo, wirusobójczo, prątkobójczo, grzybobójczo i sporobójczo. Aktywność wykazuje w niskich stężeniach – od 2 do 8%. Działanie wykazuje dzięki alkilowaniu grup aminowych i sulfhydrylowych białek bakterii.  

Formaldehyd jest bardzo szkodliwy dla ludzi, ponieważ działa kancerogennie, dlatego też nie jest składnikiem płynów do dezynfekcji rąk. 

Wykorzystywany jest do odkażania powierzchni i sprzętów.  

Czwartorzędowe związki amoniowe 

Związki amoniowe są szeroko rozpowszechnionymi środkami dezynfekcyjnymi. Do tej grupy należą: 

  • chlorki benzalkoniowe,  
  • chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy,  
  • chlorek alkilodidecylodimetyloamoniowy, 
  • chlorek dialkilodimetyloamoniowy.  

Są one szeroko używane w szpitalach, wykazują właściwości grzybobójcze, bakteriobójcze, wirusobójcze, jednak nie zabijają prątków oraz przetrwalników. Działają na mikroorganizmy poprzez inaktywację enzymów produkujących energię i denaturację ważnych białek komórkowych. Niszczą również błony komórkowe. Używane są do dezynfekcji powierzchni oraz sprzętów, także tych, które mają kontakt ze skórą, np. mankietów do mierzenia ciśnienia krwi.  

Jodoform 

Roztwory i nalewki zawierające jod mają bardzo długą praktykę stosowania w odkażaniu skóry oraz tkanek. Jodoform łączy w sobie jod ze stabilizatorem. Najpopularniejszym połączeniem jest powidon-jod. Jod wpływa niszcząco na komórki bakteryjne poprzez zakłócenie struktury białek i kwasu nukleinowego. Wykazuje właściwości bakteriobójcze i wirusobójcze po długiej ekspozycji. Jodoformy są używane do dezynfekcji niewielkich sprzętów.  

Źródła: 

  • https://www.gov.pl/web/gis. 
  • Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities (2008) Centers of Disease Control and Prevention. 
  • Comparison of the in vitroefficacy of different mouthwash solutions targeting SARS-CoV-2 based on the European Standard EN 14476 KatrinSteinhauer, View ORCID ProfileToni LuiseMeister, DanielTodt. AdalbertKrawczyk, LarsPaßvogel, BrittaBecker, DajanaPaulmann, BirteBischoff, StephaniePfaender, Florian H HBrill, EikeSteinmann. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
20 stycznia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
07 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
04 stycznia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
22 grudnia 2020 mgr farm. Natalia Sadowska
17 grudnia 2020 mgr farm. Marta Junowicz
15 grudnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
15 grudnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
15 grudnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
15 grudnia 2020 mgr farm. Monika Cichocka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)