19
24 lutego 2021

Czym są szczepionki immunologiczne?

Gdy rozpoczyna się sezon na infekcje, zaczynamy szukać sposobu na uniknięcie choroby. Czy można poprawić odporność organizmu? Jakie preparaty mogą stosować osoby z często nawracającymi infekcjami górnych dróg oddechowych? Czy naprawdę są skuteczne? 

Lekarka szczepi pacjenta

Produkty wspierające układ immunologiczny

Jakie rodzaje odporności wyróżniamy? 

Układ immunologiczny nazywany inaczej odpornościowym decyduje o naszym zdrowiu i chroni organizm przed patogenami.  Wyróżniamy odporność swoistą, czyli nabytą w czasie życia i kontaktu z drobnoustrojami oraz nieswoistą.   

Odporność nieswoista to wrodzona odporność naszego organizmu, uwarunkowana genetycznie. Jej mechanizmy działają praktycznie natychmiast po kontakcie z patogenem i często wystarczają do jego eliminacji. W obrębie odporności nieswoistej możemy wyróżnić: 

  • odporność czynną – w jej skład wchodzą wszystkie elementy, które aktywnie usuwają drobnoustroje lub zapobiegają zakażeniom, np., kaszel, kichanie, biegunki, wymioty, czy pojawiający się stan zapalny powodujący podwyższenie temperatury ciała. 
  • odporność bierną, czyli elementy pełniące funkcje bariery ochronnej, np. skóra i błony śluzowe. 

Czym są szczepionki immunologiczne?

Pojęcie szczepionki najczęściej kojarzy nam się z zapobieganiem chorobom zakaźnym, takim jak ospa, odra, różyczka czy tężec. Tymczasem na rynku farmaceutycznym możemy spotkać szczepionki nieswoiste, których zadaniem jest podniesienie ogólnej odporności organizmu. Szczepionki te to mieszaniny zabitych drobnoustrojów. W ich składzie znajdują się mieszaniny białek bakteryjnych, peptydów i kwasów nukleinowych. Stosowane są w celach profilaktycznych lub w formie terapii leczniczej konkretnych infekcji. 

Bezpieczeństwo i skuteczność lizatów bakteryjnych, bo tak inaczej są określane, została potwierdzona podczas wielu badań klinicznych. Nie gwarantują one uniknięcia choroby, ale ograniczają częstość sezonowych infekcji układu oddechowego oraz stosowanie antybiotyków. Ich działanie opiera się na stymulacji tkanki limfatycznej, czego efektem jest zwiększona produkcja przeciwciał.  

Najnowsze badania wskazują też na możliwość stosowania ich w zapobieganiu alergii czy astmie już w niedalekiej przyszłości.   

W jakiej postaci występują szczepionki uodparniające i czy można dostać je bez recepty? 

Preparaty te dostępne są tylko na receptę, a ich stosowanie powinien kontrolować lekarz. 

Mogą występować w postaci: 

  • tabletek, 
  • kapsułek, 
  • kropli do nosa. 

Najczęściej podawane są doustnie, rzadziej donosowo. 

Jak przebiega terapia? 

Pacjenci, którzy zdecydują się na tego typu terapię, powinni zdawać sobie sprawę, iż jest ona długotrwała. Pobudzanie mechanizmów obronnych jest procesem stopniowym i powolnym

W skład aktualnie dostępnych preparatów wchodzą m.in.: 

  • Staphylococcus aureus
  • Streptococcus pneumoniae, pyogenes, viridans
  • Haemophilus influenzae
  • Klebsiella pneumoniae

Zastosowanie preparatów dostępnych na polskim rynku to głównie profilaktyka nawracających zakażeń dróg oddechowych.  Zasady prowadzenia terapii są zależne od konkretnego preparatu, a także zaleceń lekarza. Preparaty różnią się między sobą schematami dawkowania. Wszystkie środki lecznicze przyjmujemy w cyklach różniących się długością stosowania oraz przerwami pomiędzy cyklami. 

Preparaty mogą być stosowane zarówno u dzieci, jak i dorosłych, różnią się jednak między sobą dolną granicą wieku, od którego mogą zostać zaordynowane. Terapię najlepiej należy rozpocząć w okresie wolnym od infekcji.  

Preparaty możemy stosować podczas trwania antybiotykoterapii, jednakże nie mogą zastępować działania antybiotyków – są jedynie uzupełnieniem leczenia. 

Czy istnieją przeciwwskazania do stosowania szczepionek uodparniających? 

Tego typu preparatów nie powinny stosować osoby: 

  • przyjmujące leki immunosupresyjne,  
  • z chorobami autoimmunologicznymi,  
  • stosujące terapię odczulającą, 
  • dzieci poniżej 3 roku życia.  

Przeciwwskazane jest także przyjmowanie ich w czasie ciąży i karmienia piersią. 

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić? 

Działania niepożądane pojawiają się dość rzadko. Mogą jednak wystąpić takie symptomy jak: 

  • ból głowy,  
  • kaszel,  
  • biegunka, 
  • bóle brzucha. 

Podsumowując, szczepionki immunologiczne przeznaczone są dla osób podatnych na infekcje górnych dróg oddechowych, ale bez wrodzonych zaburzeń odporności. 

Przeczytaj również:
Jakie zioła wzmocnią Twoją odporność?
Witamina D – sprzymierzeniec naszej odporności
Jak wzmocnić odporność u dzieci?
Szczepionki – przed czym chronią i jak wpływają na naszą odporność?

Źródła: 

  • Sochocka M., Błach-Olszewska Z., Mechanizmy wrodzonej odporności, Postępy Hig Med Dosw., 2005; 59: 250-258 
  • Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W. Immunologia. Wydawnictwo Naukowe PWN 2002, Warszawa 
  • Feleszko W., Dziekiewicz M. , Wąsowicz A., Immunostymulacja przy użyciu antygenów bakteryjnych – mechanizm działania i praktyka kliniczna w wirusowych zakażeniach układu oddechowego. Pediatr Med Rodz 2015, 11 (4), p. 358–364  
  • ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ISMIGEN tabletki podjęzykowe pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl 
  • CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO LIUVAC tabletki 3mg pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl 
  • CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO BRONCHO-VAXOM 7mg pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl 
  • CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO RIBOMUNYL  pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Jak przechowywać szczepionki?

Szczepionki to produkty termolabilne, czyli wrażliwe na zmiany temperatury. W ich przechowywaniu i transporcie najważniejsze jest zachowanie procedury tzw. zimnego…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Lekarka szczepi pacjenta

Produkty wspierające układ immunologiczny

Czytaj także
09 czerwca 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
02 czerwca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
25 maja 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
20 maja 2021 mgr farm. Natika Karolak
19 maja 2021 mgr farm. Marta Grabowska
19 maja 2021 mgr farm. Marta Grabowska
18 maja 2021 Karolina Zelewska Poradnik Gemini
17 maja 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
07 maja 2021 Karolina Zelewska Poradnik Gemini
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)