18
10 marca 2021

Diklofenak – kiedy go stosować?

Diklofenak to jeden z najpopularniejszych leków o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Występuje w wielu formach preparatów leczniczych, dostępnych zarówno na receptę, jak i bez recepty. 

Czym jest diklofenak? 

Diklofenak to bardzo popularny składnik preparatów o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Należy do dużej grupy leków zwanych niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (w skrócie: NLPZ). Jest pochodną kwasu fenylooctowego. Do lecznictwa wprowadzony został w 1979 roku, a obecnie jest to jeden z najczęściej przepisywanych środków z grupy NLPZ na świecie.

Środki z grupy NLPZ oddziałują na biosyntezę prostaglandyn. Hamują aktywność cyklooksygenaz – grupy enzymów odpowiedzialnych za przekształcanie kwasu arachidonowego w cykliczne nadtlenki, z których to powstają zarówno prostaglandyny, prostacykliny i tromboksan. Prostaglandyny natomiast uczestniczą w powstawaniu bólu, reakcji zapalnych, a także gorączki. Dlatego też diklofenak, jak i inne leki z tej grupy działają: 

  • przeciwbólowo, 
  • przeciwgorączkowo, 
  • przeciwzapalnie. 

W ludzkim organizmie występują przynajmniej dwie izoformy enzymu cyklooksygenazy: COX-1 oraz COX-2. Pierwsza izoforma jest enzymem występującym w wielu tkankach, takich jak: płytki krwi, nerki, naczynia krwionośne, żołądek. Druga izoforma to enzym, którego aktywność gwałtownie rośnie w tkankach objętych procesem zapalnym. Leki z grupy NLPZ różnią się między sobą powinowactwem do tych dwóch form cyklooksygenazy. Diklofenak wykazuje aktywność wobec obu izoform – zarówno COX-1, jak i COX-2. 

W jakich postaciach leku występuje diklofenak? 

Diklofenak może występować w kilku postaciach leku, wyróżniamy tutaj: 

  • tabletki powlekane, 
  • tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, 
  • tabletki dojelitowe, 
  • tabletki o przedłużonym uwalnianiu, 
  • kapsułki miękkie, 
  • kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, 
  • roztwór do wstrzykiwań, 
  • czopki, 
  • żel, 
  • krople do oczu, 
  • aerozol na skórę, 
  • roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, 
  • plaster leczniczy. 

Tak duża różnorodność postaci leku jest bardzo pożądanym zjawiskiem. Diklofenak w tabletkach charakteryzuje się szybkim, opóźnionym lub przedłużonym działaniem ogólnoustrojowym. Lek zawarty w żelu natomiast daje skuteczny efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny w miejscu podania. Ta postać leku eliminuje wiele niepożądanych działań, które występują podczas podania ogólnoustrojowego (tabletki, kapsułki). Bardzo ciekawa jest forma leku w plastrach leczniczych. Diklofenak w tej postaci działa miejscowo i skutecznie hamuje uczucie bólu w przypadku zwichnięć, nadwyrężeń, czy też siniaków powstałych na skutek tępych urazów. 

Diklofenak – charakterystyka leku 

  • odwracalny inhibitor enzymu cyklooksygenazy, 
  • wykazuje silne działanie przeciwbólowe, 
  • działanie przeciwgorączkowe jest słabe, 
  • posiada zdolność do kumulowania w mazi stawowej, 
  • pomimo krótkiego okresu półtrwania w osoczu (rzędu 1-2 godzin) długotrwale znosi stan zapalny stawów, 
  • charakteryzuje się szerokim zakresem stosowania i różnorodnością postaci leków, w których występuje, 
  • dawkowanie zależy od stanu pacjenta i wskazania – zwykle stosujemy dawki 100 mg do 150 mg na dobę. 

Zastosowanie preparatów z diklofenakiem 

Preparaty zawierające diklofenak stosuje się w: 

  • reumatycznym zapaleniu stawów, 
  • leczeniu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, 
  • bolesnym miesiączkowaniu, 
  • naczyniowych bólach głowy, 
  • stanach zapalnych stawów (ostrych i przewlekłych), 
  • leczeniu bólów pooperacyjnych i pourazowych. 

Działania niepożądane preparatów z diklofenakiem 

  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, wzdęcia, jadłowstręt. Podobnie jak inne preparaty z tej grupy leków, diklofenak także negatywnie wpływa na żołądek. Oddziaływanie to jest jednak mniejsze niż po zastosowaniu kwasu acetylosalicylowego lub indometacyny. 
  • Negatywny wpływ na wątrobę – podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych. Diklofenak najsilniej wpływa na wątrobę spośród leków grupy NLPZ. 
  • Podawany w iniekcji może spowodować wstrząs anafilaktyczny
  • Bóle i zawroty głowy. 
  • Wysypka skórna. 

Przeciwwskazania do stosowania preparatów z diklofenakiem 

  • czynna choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy, 
  • nadwrażliwość na lek, 
  • krwawienia z przewodu pokarmowego, 
  • ciężka niewydolność wątroby, nerek lub serca, 
  • zastoinowa niewydolność serca, 
  • choroba niedokrwienna serca, 
  • choroba naczyń obwodowych i (lub) naczyń mózgowych, 

Diklofenaku nie stosujemy w I i II trymestrze ciąży.

Przeczytaj również:
Astma aspirynowa – jakie są jej objawy?
Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe dla dzieci

Interakcje diklofenaku z innymi substancjami leczniczymi 

  • Leki moczopędne i leki zmniejszające ciśnienie krwi – jednoczesne stosowanie diklofenaku z tymi lekami może osłabiać ich działanie przeciwnadciśnieniowe. Należy zachować ostrożność, a u pacjentów w podeszłym wieku kontrolować ciśnienie tętnicze. 
  • Inne leki z grupy NLPZ oraz leki z grupy kortykosteroidów – jednoczesne podawanie tych preparatów z diklofenakiem może nasilić działania niepożądane diklofenaku. 
  • Leki przeciwzakrzepowe i antyagregacyjne – należy zachować ostrożność, ponieważ występuje zwiększone ryzyko krwawień. 
  • Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – zwiększone ryzyko krwawień. 
  • Leki przeciwcukrzycowe – pomimo braku udowodnionego badaniami klinicznymi efektu interakcji podczas jednoczesnego stosowania doustnych leków przeciwcukrzycowych oraz diklofenaku należy monitorować poziom glukozy we krwi. 
  • Leki przeciwbakteryjne z grupy chinolonów – podczas leczenia tą grupą leków oraz diklofenakiem odnotowano przypadki wystąpienia drgawek, 
  • Kolestypol i cholestyramina – substancje te mogą powodować opóźnienie lub zmniejszenie wchłaniania diklofenaku. 
  • Glikozydy nasercowe – interakcja polega na nasileniu objawów niewydolności serca oraz zwiększeniu stężenia glikozydów w osoczu.

Przeczytaj również:
Niesteroidowe leki przeciwzapalne – jak działają?
Paracetamol – właściwości, zastosowanie, interakcje, dawkowanie
Przedawkowanie paracetamolu – czym może grozić?

Źródła: 

  • Zejc A., Chemia Leków – Podręcznik dla studentów farmacji i farmaceutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL,  Warszawa 2008. 
  • Janiec W., Kompendium Farmakologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015. 
  • Mutschler E., Farmakologia i toksykologia, Wydanie 3, 2012 
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Olfen 75 SR, 75 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu 
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego: Itami, 140 mg, plaster leczniczy 
  • https://www.mp.pl/pacjent/leki/leki/subst.html?id=227. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
29 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
22 czerwca 2021 mgr Krzysztof Sumiński
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
27 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
12 kwietnia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
29 marca 2021 mgr Natalia Adamczuk
11 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
29 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)