1
Agnieszka Żurawska Autor
Agnieszka Żurawska
Położna, absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zajmuje się opieką nad kobietami w każdym okresie życia oraz noworodkami. Uwielbia pracę z ludźmi. W wolnym czasie lubi czytać książki oraz rozwijać swoje pasje.

Fototerapia noworodka – na czym polega?

Fototerapia wykorzystywana jest jako jedna z metod leczenia żółtaczki noworodkowej. Przyczyną wystąpienia żółtaczki są najczęściej zaburzenia przemiany bilirubiny. Jak wygląda zabieg fototerapii i czy należy się go obawiać?

Fototerapia wykorzystywana jest jako jedna z metod leczenia żółtaczki noworodkowej. Przyczyną wystąpienia żółtaczki są najczęściej zaburzenia przemiany bilirubiny. Jak wygląda zabieg fototerapii i czy należy się go obawiać?

Żółtaczka noworodkowa – czy jest niebezpieczna?

Nasilona hiperbilirubinemia, czyli nasilona żółtaczka, może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak żółtaczka jąder podkorowych zwana encefalopatią bilirubinową.
W konsekwencji uszkodzenie jąder podstawnych i móżdżku może doprowadzić do:

  • niepełnosprawności intelektualnej, 
  • padaczki, 
  • porażenia mózgowego. 

Postępowanie w przypadku żółtaczki w okresie noworodkowym różni się w zależności od wieku ciążowego i stanu ogólnego dziecka. Do wykorzystywanych metod leczenia objawowego zalicza się:

  • fototerapię, 
  • transfuzję wymienną, 
  • podanie immunoglobulin.
Niemowlę

Fototerapia noworodka – wskazania

Wskazaniem do fototerapii jest zwiększone stężenie bilirubiny niesprzężonej we krwi. Rozpoczęcie fototerapii uzależnione jest od:

  • wieku dziecka,
  • wieku ciążowego,
  • urodzeniowej masy ciała,
  • występowania choroby hemolitycznej,
  • stężenia albumin w osoczu,
  • czynników upośledzających barierę krew-mózg, do których należą:
    posocznica i zamartwica okołoporodowa.

Poniższa rycina przedstawia wskazania do rozpoczęcia fototerapii u noworodków, u których nie występuje choroba hemolityczna. Wykres obrazuje zależność stężenia bilirubiny od wieku ciążowego oraz doby życia dziecka.

Wskazania do fototerapii noworodków

Źródło: opracowano na podstawie Beeby P., National Medicine Protocol Book.
Royal Prince Alfred Hospital, 2003.

Natomiast u noworodków, u których stwierdzono chorobę hemolityczną z powodu niezgodności w obrębie układu Rh między krwią matki i dziecka, w wyniku której doszło do immunizacji, czyli uruchomienia mechanizmów odpornościowych w odpowiedzi na kontakt z antygenem, należy rozpocząć fototerapię bezpośrednio po urodzeniu. 

Fototerapia noworodka – przeciwwskazania

Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania fototerapii u noworodków, jednak istnieje kilka sytuacji, w których należy rozważyć konieczność przeprowadzania tej procedury medycznej. Należą do nich:

  • hiperbilirubinemia z przewagą bilirubiny sprzężonej (związanej) – fototerapia może doprowadzić do wystąpienia „zespołu brązowego dziecka”. W wątrobie bilirubina niesprzężona łączy się z białkami, tworząc bilirubinę sprzężoną, a następnie wydalana jest do żółci i usuwana z organizmu. Choroby dróg żółciowych lub zapalenie wątroby może doprowadzić do zwiększonego wydalania produktów fotodegradacji z żółcią  i w konsekwencji wywołać wystąpienie zespołu brązowego dziecka.
  • występowanie porfirii – są to wrodzone lub nabyte schorzenia odpowiadające za nieprawidłowe działanie enzymów w szlaku syntezy hemu. Produktem jego rozkładu jest bilirubina, której zaburzenia reakcji analizy i wydalania z organizmu są najczęściej przyczyną żółtaczki u noworodka.

Mechanizm działania fototerapii noworodków

Fototerapia powoduje przemianę bilirubiny do bezbarwnych, nieszkodliwych produktów, które są rozpuszczalne w wodzie i dzięki temu łatwiej wydalane z organizmu. Bilirubina absorbuje światło o odpowiedniej długości. Najskuteczniejsze jest światło o długości 425-475 nm o niebieskiej barwie. Skutecznie przeprowadzona fototerapia umożliwia obniżenie poziomu bilirubiny całkowitej o 1-2 mg/dl (mg%) w ciągu 4-6 h. Przerywanie fototerapii na czas karmienia krótszy niż 60 min nie zmniejsza skuteczności leczenia. 

Od czego zależy efektywność fototerapii?

Efektywność fototerapii zależy od:

  • długości fal światła,
  • natężenia promieniowania,
  • wielkości powierzchni poddanej naświetlaniu.

Pielęgnacja noworodka podczas fototerapii

  • Przed rozpoczęciem fototerapii należy wykąpać noworodka, aby na jego skórze nie znajdowały się kremy, maści czy balsamy, które mogą zaburzać proces naświetlania. W trakcie leczenia należy zrezygnować z ich używania.
  • Należy rozebrać noworodka, aby odsłonić jak największą powierzchnię skóry, jednocześnie pamiętając o osłonięciu narządów płciowych pieluszką w szczególności u noworodków płci męskiej.
  • Zabezpieczyć oczy dziecka oraz regularnie podczas trwania procedury należy sprawdzać czy okulary do fototerapii w odpowiedni sposób zabezpieczają oczy dziecka. Okulary należy zdejmować co 4 h, aby przemyć oczy noworodka roztworem soli fizjologicznej.
  • Zaleca się zmianę pozycji dziecka co 2-3 h.
  • Regularnie należy monitorować temperaturę i nawodnienie dziecka oraz ilość i konsystencję stolców.
  • Należy zadbać o to, aby ze skórą dziecka nie stykały się bezpośrednio plastikowe elementy, które podczas fototerapii mogą się nagrzewać i być przyczyną oparzeń skóry.

 Noworodek poddany fototerapii

Fototerapia – powikłania

Zabiegowi może towarzyszyć wystąpienie działań niepożądanych, do których należą:

  • przegrzanie lub oziębienie dziecka,
  • oparzenia skóry spowodowane nagrzewającymi się elementami stykającymi się ze skórą noworodka podczas naświetlania,
  • odwodnienie noworodka,
  • wystąpienie zespołu brązowego dziecka,
  • uszkodzenie siatkówki oka,
  • zapalenie lub podrażnienie spojówek,
  • przyspieszenie pasażu jelitowego objawiające się luźnymi stolcami lub biegunką,
  • zmiana rytmów biologicznych.

Pomimo występowania wymienionych skutków ubocznych, fototerapia jest obecnie powszechnie uznaną i szeroko stosowaną metodą leczenia żółtaczek noworodka, przebiegających z podwyższeniem poziomu bilirubiny niezwiązanej.

Źródła:

  • Salamończyk M., Łozińska-Czerniak A., Dmoch-Gajzierska E., Neonatologia. Praktyczne umiejętności w opiece nad noworodkiem, PZWL, Warszawa 2014, 116-120,
  • Szczapa J., Podstawy neonatologii, PZWL, Warszawa 2008, 227-250,
  • Bałanda A., Opieka nad noworodkiem. Biblioteka Położnej, PZWL, Warszawa 2009, 56-60,
  • Pilewska-Kozak A., Opieka nad wcześniakiem. Biblioteka Położnej, PZWL, Warszawa 2009, 153-156.
Mirka Karendys Autor

Mirka Karendys

mgr farm.

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.

Zobacz więcej

Hanna Lengiewicz Autor

Hanna Lengiewicz

mgr farm.

Jakie produkty są naturalnymi probiotykami?

Najpopularniejsze naturalne probiotyki to kiszonki, a przede wszystkim:  kapusta kiszona i sok z kiszonej kapusty (bogate również w witaminę C),…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Wenflony – o czym mówi ich kolor?

Wenflony, inaczej kaniule dożylne, służą do podawania leków i kroplówek bez potrzeby wielokrotnego wkłuwania igły w żyłę. Mają one różne…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Czy łuszczyca jest zaraźliwa?

Nie, łuszczyca nie jest zaraźliwa i kontakt z osobą chorą jest bezpieczny. Zgodnie z komunikatem wydanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Preparat standaryzowany - co to znaczy?

Surowce roślinne charakteryzują się zmiennym składem chemicznym zależnym od warunków ekologicznych uprawy. Stanowi to ogromny problem dla gałęzi przemysłu, które…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Ciąża a malowanie paznokci

Nie ma zdecydowanych przeciwwskazań do malowania paznokci w ciąży. Jeżeli przyszła mama toleruje zapach lakieru i ma taką potrzebę, może…

Zobacz więcej

Sebastian Cybulski Autor

Sebastian Cybulski

mgr farm.

Próchnica - czy jest zaraźliwa?

Tak! Próchnica jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterie Streptococcus mutans, Streptococcus sobrinus i Lactobacillus acidophilus, które oprócz naszych zębów, kolonizują…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji

Bądź na bieżąco

Zostaw nam swój adres mailowy, żeby otrzymywać od nas informacje o nowościach, porady farmaceutów oraz inne ciekawe treści

Zapisz mnie na newsletter
Czytaj także
24 stycznia 2020 Rafał Suchodolski
09 stycznia 2020 mgr farm. Marta Junowicz
09 stycznia 2020 mgr farm. Monika Cichocka
08 stycznia 2020 Leszek Pawski
07 stycznia 2020 mgr farm. Sebastian Cybulski
02 stycznia 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
02 stycznia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
31 grudnia 2019 mgr farm. Sebastian Cybulski
30 grudnia 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
Zobacz więcej
Subskrybuj
newsletter