140
04 września 2018
Monika Cichocka Autor
Autor
mgr farm.
Monika Cichocka
Ukończyła farmację na Białostockim Uniwersytecie Medycznym. Miłośniczka prozy kryminalnej i kuchni włoskiej. Wielbicielka kawy, lubiąca spędzać aktywnie wolny czas.

Jak dawkować witaminę D3 u dorosłych, dzieci i niemowląt?

Witamina D, nazywana inaczej witaminą słońca jest niezbędna dla naszego zdrowia. Posiada ona dwie postaci ergokalcyferol (D2) oraz cholekalcyferol (D3) rozpuszczalne w tłuszczach. Witamina D2 jest dostarczana egzogennie w codziennej diecie. Witamina D3 jest syntetyzowana w ciele człowieka, może być również pozyskiwana w diecie oraz w postaci leków czy suplementów diety. Zapotrzebowanie na witaminę D waha się podczas całego życia człowieka w zależności od jego wieku oraz stanu zdrowia. Jest ona niezbędna do zachowania prawidłowych procesów rozwoju całego organizmu, dlatego powinno się ją suplementować od urodzenia, aż do późnej starości. Zatem kiedy i jak dobrać odpowiednią dawkę witaminy D3?

Witamina D, nazywana inaczej witaminą słońca jest niezbędna dla naszego zdrowia. Posiada ona dwie postaci ergokalcyferol (D2) oraz cholekalcyferol (D3) rozpuszczalne w tłuszczach. Witamina D2 jest dostarczana egzogennie w codziennej diecie. Witamina D3 jest syntetyzowana w ciele człowieka, może być również pozyskiwana w diecie oraz w postaci leków czy suplementów diety. Zapotrzebowanie na witaminę D waha się podczas całego życia człowieka w zależności od jego wieku oraz stanu zdrowia. Jest ona niezbędna do zachowania prawidłowych procesów rozwoju całego organizmu, dlatego powinno się ją suplementować od urodzenia, aż do późnej starości. Zatem kiedy i jak dobrać odpowiednią dawkę witaminy D3?

Naturalne źródła witaminy D

Fizjologiczna forma witaminy D – cholekalcyferol jest naturalnie syntetyzowana w organizmie człowieka. W wątrobie, z przemian cholesterolu powstaje 7-dehydrocholesterol, który pod wpływem działania promieniowania UV (energii słonecznej) przekształca się w skórze do cholekalcyferolu. Zakres tego promieniowania ustalono na 290-315 nm, czyli zakres promieniowania UVB. Dlatego witamina D nazywana jest często witaminą słońca. Naturalnie występuje ona między innymi w:

  • rybach morskich (śledź, halibut, makrela, łosoś, dorsz, karp, węgorz, sardynki),
  • oleju z wątroby ryb,
  • wątrobie wieprzowej i wołowej,
  • tkance tłuszczowej zwierząt,
  • żółtkach jaj,
  • nie odtłuszczonym mleku i produktach mlecznych,
  • maśle,
  • serach typu chedar, edam, parmezan, camembert, szwajcarski,
  • grzybach.
Prawidłowe dawkowanie witaminy D3

Niestety, dieta bogata w witaminę D3 nie uzupełni jej dziennego zapotrzebowania, dlatego warto ją dodatkowo suplementować.

Właściwości witaminy D3

Witamina D odgrywa bardzo ważną rolę w naszym organizmie. Wpływa ona na wiele układów wewnątrz organizmu, dlatego należy dbać o jej prawidłowy poziom każdego dnia. Odpowiada ona między innymi za:

  • zwiększanie poziomu wapnia i fosforu we krwi (resorpcja z jelit, wchłanianie zwrotne z kanalików nerkowych, regulacja kościotworzenia),
  • wzmacnianie kości,
  • zdrowie zębów,
  • zapobieganie rozwojowi cukrzycy,
  • prawidłową budowę skóry (zapobiega łuszczycy, stanom zapalnym skóry),
  • wspieranie układu sercowo-naczyniowy,
  • funkcjonowanie układu odpornościowego,
  • stabilizację ciśnienia krwi (chroni przed nadciśnieniem),
  • zapobieganie chorobie Alzheimera.

Niedobór witaminy D3

Ze względu na duża rolę w funkcjonowaniu całego organizmu niedobór witaminy D prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych. Do poważnych skutków niedoboru witaminy D3  należy:

  • krzywica u niemowląt i małych dzieci,
  • zwolnienie perystaltyki jelit,
  • osteoporoza,
  • osłabienie funkcjonowania układu nerwowego,
  • deformacja szkieletu spowodowana rozmiękczeniem kośćca (osteomalacja),
  • osłabienie układu mięśniowego,
  • zwiększenie ryzyka rozwoju chorób autoimmunologicznych,
  • w skrajnych przypadkach – tężyczka.

Skrajne niedobory witaminy D

Do skrajnych niedoborów witaminy D dochodzi w kilku przypadkach. Jednym z nich jest krzywica występująca u dzieci (2 miesiąc – 3 r.ż.) spowodowana zaburzeniami poziomu wapnia i fosforu we krwi. Prowadzi ona często do nadmiernej łamliwości kości. Objawy choroby są bardzo rozległe. Do najpopularniejszych należą:

  • tężyczka,
  • niski poziom wapnia we krwi,
  • skolioza,
  • płaskostopie,
  • liczne wady postawy związane z wygięciami kręgosłupa,
  • osłabienie napięcia mięśni i wiele innych.

Leczenie krzywicy polega na podaży witaminy D w dawce leczniczej od 2000 IU do 6000 IU (w zależności od wieku) na dobę przez okres 90 dni lub stosowaniu dużych dawek uderzeniowych od 50 000 IU do 300 000IU. Zaleca się także podaż dawek podtrzymujących. Obok witaminy D należy podawać produkty bogate w wapń, w celu  uzyskania dawki 500 mg na dobę. Aby zapobiegać krzywicy należy suplementować witaminę D od drugiego trymestru ciąży, a także tuż po urodzeniu do 12. miesiąca życia. Jeśli jednak dieta dziecka będzie zawierała odpowiednią dawkę witaminy D oraz czas jego przebywania na słońcu bez użycia kremów z filtrem będzie wystarczający, suplementacja syntetyczną witaminą D można ograniczyć do minimalnej dawki. Innym przykładem znacznych niedoborów cholekalcyferolu jest osteoporoza. Dochodzi w niej do zrzeszotnienia kości, czyli zmniejszenia ich masy i gęstości. Kości stają się kruche i bardzo łamliwe. Leczenie osteoporozy związane jest z jej przyczyną. W przypadku osób po 60. roku życia zalecane dziennie spożycie witaminy D na poziomie między 800, a 1000 IU. Zaś u osób otyłych, chorujących na osteoporozę, z ograniczonym dostępem do słońca lub obłożnie chorych zalecana dawka to 2000 IU.

Nadmiar witaminy D3

Tak, jak w przypadku każdej witaminy – nadmiar witaminy D również może zaszkodzić. Przy jej przedawkowaniu dochodzi do ciężkiego zatrucia, które jest spowodowane wysokim stężeniem wapnia we krwi (tzw. wapnica). Objawia się to:

  • biegunką,
  • wymiotami,
  • bólami głowy oraz stawów,
  • ogólnym osłabieniem organizmu,
  • powiększeniem śledziony i wątroby,
  • zmęczeniem,
  • bólami brzucha,
  • brakiem apetytu,
  • drgawkami,
  • wielomoczem,
  • osłabieniem mięśni,
  • nadpobudliwością.

Wapń odkłada się w całym organizmie, szczególnie w nerkach i naczyniach krwionośnych, co może w skrajnych przypadkach prowadzić do zgonu. Po odstawieniu preparatów witaminowych, objawy mijają, a złogi wapnia ulegają rozpuszczeniu. Nadmiar witaminy D może również prowadzić do powstawania kamicy żółciowej i nerkowej, a także do zaburzeń pracy serca i nerek. W ciąży natomiast może prowadzić do poważnych uszkodzeń płodu (deformacja) oraz do rozwoju chorób układu kostnego noworodka.

Jak dawkować witaminę D3?

Witamina D3 powstaje naturalnie w ciele każdego człowieka pod wpływem promieniowania słonecznego. W Polsce ilość docierającego słońca jest największa latem. Zatem, podczas letnich kąpieli słonecznych ilość wytwarzanej witaminy D będzie największa. Niestety, zanieczyszczenie powietrza, unoszące się pyły czy obecność chmur ograniczają ilość docierającego do Ziemi promieniowania  słonecznego w innych porach roku, a nawet latem. W związku z tym lekarze zalecają suplementowanie witaminy D od wczesnej jesieni aż do późnej wiosny oraz wskazują, iż dla zdrowia warto ją również przyjmować latem. Suplementacja witaminy D uzależniona jest od wieku, masy ciała, zdolności syntezy w skórze, a także w przypadku kobiet – obecności ciąży.

Jakie dawki powinny być stosowane w zależności od wieku?

Przeliczenie dla uproszczenia: 100 j.m. = 100 IU = 2,5 mcg = 2,5 ug

Wiek Dawka
Noworodki i wcześniaki 0-6 miesięcy400 IU
6-12 miesięcy400-600 IU
Dzieci (1-10 lat)przebywające na słońcu więcej niż 15 min*suplementacja nie jest wymagana, jednak nie szkodzi
nieprzebywające na słońcu więcej niż 15 min*600-1000 IU w przeliczeniu na masę ciała
Młodzież (11-18 lat) przebywająca na słońcu więcej niż 15 min*suplementacja nie jest wymagana, jednak nie szkodzi
nieprzebywająca na słońcu więcej niż 15 min*800-2000 IU w przeliczeniu na masę ciała
Dorośli (19-65 lat) przebywający na słońcu więcej niż 15 min*suplementacja nie jest wymagana, jednak nie szkodzi
nieprzebywający na słońcu więcej niż 15 min*800-2000 IU w przeliczeniu na masę ciała
Seniorzy (65-75 lat) Ze względu na zmniejszoną ilość syntezy w skórze zalecana suplementacja800-2000 IU w przeliczeniu na masę ciała
Starsi seniorzy (>75 lat)Ze względu na zmniejszoną ilość syntezy w skórze, zmniejszony metabolizm i wchłanianie witaminy D zalecana suplementacja2000-4000 IU w przeliczeniu na masę ciała
Kobiety w ciążyPlanujące ciążeZgodnie z wiekiem, kontrolując stężenie we krwi
Będące w ciążyKontrolując stężenie we krwi, w zakresie stężeń 30-50 ng/ml
Będące w ciąży z brakiem możliwości określenia stężenia we krwi2000 IU na dobę w trakcie ciąży oraz w okresie laktacji

* w miesiącach maj-sierpień od godz. 10:00 do 15:00 ekspozycja min. 20% odsłoniętego ciała (twarz, przedramiona, nogi) na słońce bez użycia kremów z filtrem.

Aby dobrać odpowiednią dawkę witaminy, należy sprawdzić jej stężenie we krwi, a także przestrzegać zalecanego dziennego spożycia. W razie wątpliwości należy udać się do lekarza bądź skorzystać z porady farmaceuty. Pamiętajmy, iż nie tylko niedobór, ale i nadmiar witaminy D bywa szkodliwy. Dlatego właśnie należy ją przyjmować z umiarem i zgodnie z zalecaną dawką.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

Mirka Karendys

mgr farm.

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. Majka pisze:

    Odkąd zaczęłam pić soki które sam wyciskam mam zdrową i jędrną skórę. Piję soki jako uzupełnienie diety, a witaminy i enzymy zawarte w sokach dbają o moje zdrowie i młody wygląd. Szczególnie sok z buraka, marchewki, selera i jarmużu przypadł mi do gustu. W okresie wiosenno-letnim dużo piję soku z pokrzywy.

  2. pewien40latek pisze:

    Poradnik bardzo dobry i fajnie napisany. Warto tylko dodać, że j.m. oznacza „jednostkę międzynarodową” (od ang. „international unit” czyli UI). Pozdrawiam : )

  3. Janka pisze:

    Janina. Ważę 60kg. Przyjmuję 600.000 IU vit d3 dziennie, vit A 1.200000 IU oraz vit e i k2mk7 + 85 microelements.
    Po 2 miesiącach wyleczyłam ciężką chorobę.

    1. legalny farmaceuta Wojtek pisze:

      600.000 IU vit d3 dziennie to trzysta razy więcej niż pozwolił pan minister zdrowia, na polecenie WHO. Czyli trzeba by kupić trzysta opakowań tej witaminy na miesiąc czasu łykania. Jest to legalna apteka i pewnie nie sprzeda takiej nielegalnej ilości witaminy. Janko, nie chwal się publicznie nielegalnym wyzdrowieniem na stronie legalnej apteki

  4. Andrzej pisze:

    „Dorośli (19-65 lat), nieprzebywający na słońcu więcej niż 15 min* 800-2000 IU w przeliczeniu na masę ciała”.
    Czy należy to dawkowanie rozumieć jako 800-2000 IU na kilogram masy ciała ? (KG/mc)

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Nie oznacza to przeliczenia na kilogram na masę ciała, a raczej rozsądną suplementację dostosowaną do wagi.

Czytaj także
29 września 2020 mgr farm. Marta Junowicz
22 września 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
08 września 2020 mgr farm. Natika Karolak
02 września 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Długińska
28 sierpnia 2020 mgr farm. Natika Karolak
28 sierpnia 2020 mgr farm. Natika Karolak
26 sierpnia 2020 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)