62
14 grudnia 2020

Kolchicyna – jakie ma zastosowanie?

Zastosowanie kolchicyny w dawkach terapeutycznych opiera się głównie na leczeniu ostrych napadów dny moczanowej. Ma ona działanie przeciwzapalne, ale również hamujące podział niektórych komórek w fazie mitozy i migrację neutrofili do stanu zapalnego. Kolchicyna jest toksycznym alkaloidem otrzymywanym z ziemowita jesiennego. Dostępna jest w preparatach na receptę. 

Kolchicyna – zastosowanie 

Kolchicyna jest toksycznym alkaloidem pochodzącym z ziemowita jesiennego (Colchicum autumnale L.) z rodziny liliowatych (Liliaceae L.). Ze względu na siłę działania klasyfikowana jest do grupy leków bardzo silnie działających przepisywanych na receptę przez lekarza (farmakopealny wykaz A). Dawki terapeutyczne dostosowane do danego pacjenta wykazują działanie przeciwzapalne, antymikrotubularne (hamujące podział komórki) oraz zmniejszające działanie kwasu moczowego. Kolchicyna jest jednym z najstarszych leków wykorzystywanych w ostrych napadach dny moczanowej, ale również – rzadziej – w prewencji tego schorzenia. Obecnie jest lekiem drugiego rzutu ze względu na wysokie ryzyko działań niepożądanych i toksyczność.  

Kolchicyna znajduje również zastosowanie w zapobieganiu rodzinnej gorączce śródziemnomorskiej oraz amyloidozie, która może być powikłaniem wspomnianej gorączki. 

Obecnie kolchicyna bierze udział w badaniu RECOVERY (Randomised Evaluation of COVid-19 Therapy), które testuje jej wpływ na przebieg COVID-19. Ma ona szansę zostać uznana za lek pomagający w ciężkim przebiegu COVID-19 ze względu na swoje silne działanie przeciwzapalne. 

Kolchicyna – mechanizm działania 

Kolchicyna wykazuje kilka właściwości farmakologicznych, a całkowity mechanizm jej działania nie jest do końca zbadany. Podejrzewa się, że wykazuje ona właściwości hamujące migrację neutrofili do miejsca zapalenia. Dodatkowo hamuje wydzielanie histaminy z mastocytów. Mechanizm działania antymikrotubularnego polega na hamowaniu podziału komórki w fazie G1 mitozy. Co ciekawe, to działanie jest powszechniejsze w komórkach o szybkim podziale, czyli np. w neutrocytach. Wszystkie wymienione mechanizmy składają się w całość podczas leczenia ostrych napadów dny moczanowej, ponieważ dochodzi w nich do zajęcia stanem zapalnym stawu, najczęściej śródstopno-paliczkowego palca.  

Kolchicyna – dawkowanie i sposób podania 

Podana w pierwszych 24 godzinach od rozpoczęcia ostrego napadu dny moczanowej jest skuteczna u około 2/3 pacjentów. Dostępna jest w postaci tabletek i kapsułek doustnych oraz żelu na skórę. Najczęściej stosowana dawka jednorazowa to 0,6 mg kolchicyny, maksymalnie trzy takie podania w ciągu doby.  

O sposobie dawkowania i dawkach substancji leczniczej decyduje lekarz! 

Kolchicyna – przeciwwskazania 

Przeciwwskazaniami do stosowania preparatów z kolchicyną są m.in.: 

  • stosowanie leków hamujących działanie cytochromu CYP3A4 przy zaburzeniach czynności nerek lub wątroby, 
  • hemodializa pacjenta, 
  • okres ciąży i karmienia piersią, 
  • nieprawidłowy skład krwi, 
  • jednoczesne stosowanie erytromycyny, 
  • jednoczesne stosowanie klarytromycyny. 

Działania niepożądane i zatrucie kolchicyną 

Najczęściej występujące działania niepożądane, które zwiastują zbliżające się zatrucie kolchicyną, to: 

  • nudności, 
  • wymioty, 
  • biegunka
  • ból brzucha, 
  • ból głowy, 
  • osłabienie. 

Od podania leku do wystąpienia działań niepożądanych mija zazwyczaj kilka godzin. Jest to tzw. okres bezobjawowy i nie zależy on od drogi podania leku ani też od jego dawki. Z tego powodu można spodziewać się wystąpienia działań niepożądanych już na początku stosowania preparatu. Ostre zatrucie kolchicyną manifestuje się krwotocznym zapaleniem żołądka. Nie ma w tym momencie specjalnego leczenia w przypadku zatrucia kolchicyną. Stosowane jest nawodnienie pacjenta oraz leczenie objawowe. Badania wykazują, że pomocny może okazać się węgiel aktywny. 

Kolchicyna może działać hamująco na wchłanianie witaminy B12

Przeczytaj również:
Dna moczanowa – czynniki ryzyka, przebieg, leczenie

Źródła: 

  • https://www.recoverytrial.net/news/colchicine-to-be-investigated-as-a-possible-treatment-for-covid-19-in-the-recovery-trial. 
  • Farmakologia Goodmana & Gilmana Tom 1, Brunton Laurence L., Lazo John S., Parker Keith L., Czelej Lublin 2007. 
  • Sadiq NM, Robinson KJ, Terrell JM. Colchicine. 2020 Jun 13. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020. 
  • Della-Torre E, Della-Torre F, Kusanovic M, et al. Treating COVID-19 with colchicine in community healthcare setting. Clinical Immunology (Orlando, Fla.). 2020.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
18 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
09 czerwca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
26 stycznia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
25 stycznia 2021 mgr Izabela Skowrońska
25 stycznia 2021 mgr Ewelina Pietrzak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)