79
17 sierpnia 2018

Osteoporoza – objawy, leczenie, profilaktyka

Osteoporoza jest układową chorobą szkieletu, charakteryzującą się niską masą i obniżoną jakością tkanki kostnej, co prowadzi do zwiększonej łamliwości kości. Zwykle choroba ta pozostaje bardzo długo bezobjawowa, a jej pierwszym symptomem jest złamanie niskoenergetyczne czy inaczej osteoporotyczne. Złamanie występuje pod wpływem niewielkiego wysiłku, podczas którego nie powinno do uszczerbku u osoby zdrowej. Osteoporoza dotyka głównie kobiety w okresie postmenopauzalnym oraz mężczyzn w starszym wieku. Szacuje się, że na świecie co trzecia kobieta i co piąty mężczyzna po 50 roku życia doświadczają złamań osteoporotycznych. W Polsce choroba ta dotyka blisko 2 miliony osób po 50 roku życia.

Czynniki ryzyka

Do podstawowych czynników ryzyka rozwoju osteoporozy należą:

  • predyspozycje rodzinne,
  • płeć żeńska,
  • zaawansowany wiek,
  • niska masa ciała,
  • rasa biała lub żółta.

Do rozwoju osteoporozy przyczynić się mogą również zaburzenia hormonalne, choroby układu pokarmowego, oddechowego, nerek oraz niektóre leki (zwłaszcza glikokortykosteroidy). Oprócz czynników podstawowych wyróżnia się także czynniki modyfikowalne, związane z dietą i stylem życia.

Czynniki dietozależne to:

  • Niedobór wapnia – u osób w podeszłym wieku zapotrzebowanie na wapń wynosi 1500 mg/dobę, tymczasem typowa dieta polska pokrywa je w 40-60%. W przypadku niedoboru wapnia w diecie jest on pobierany z kości, co prowadzi do osteoporozy.
  • Niedobór witaminy D3 – w naszej szerokości geograficznej niedostateczna ilość światła w miesiącach jesienno-zimowych przyczynia się do konieczności jej zewnętrznej suplementacji.
  • Niedobory białka – niedostateczna ilość białka u osób młodych będzie powodowała zaburzenia wchłaniania wapnia, a u osób starszych zwiększenie utraty masy kostnej.
  • Używki – palenie papierosów i picie dużej ilości kawy będzie zwiększać wydalanie wapnia z moczem, natomiast alkohol w ilościach umiarkowanych zadziała korzystnie na gospodarkę wapniową, lecz przewlekły alkoholizm będzie prowadził do niedoborów wapnia oraz witamin D i K.

Rozpoznanie osteoporozy

Rozpoznanie stawia się na podstawie stwierdzenia złamania niskoenergetycznego bez względu na gęstość mineralną kości lub na podstawie oznaczenia wskaźnika T-Score – czyli stosunku gęstości mineralnej kości osoby badanej w odniesieniu do średniej gęstości kości osoby młodej. Kiedy wskaźnik osiąga wartość T<-2,5 – mamy do czynienia z osteoporozą [u zdrowej osoby wskaźnik T-Score powinien być większy od -1 (zakres wskaźnika T-Score między -1, a -2,5 świadczy o osteopenii, czyli o stanie na granicy osteoporozy)]. Gdy oba kryteria są spełnione, orzeka się osteoporozę zaawansowaną.

Typy osteoporozy

Wyróżniamy dwa typy osteoporozy:

  • Typ A – zwykle występuje u osób ok. 70 – 75 roku życia., cechuje się obniżoną gęstością mineralną kości, a złamania najczęściej lokalizują się w kręgosłupie i bliższym odcinku kości udowej. Dzięki leczeniu przeciwresorpcyjnemu częstość złamań zmniejsza się o ok. 30 – 50%.
  • Typ B – charakteryzuje się obniżona jakością kości, przy zachowanej prawidłowej lub nieco obniżonej ich gęstości, zwykle objawia się między 55 a 65 rokiem zycia i przypomina osteoporozę postmenopauzalną. W tym typie złamania najczęściej dotyczą nadgarstka i kręgów. Ze względu na swój wtórny charakter, często leczenie przeciwresorpcyjne okazuje się mało skuteczne.

Leczenie osteoporozy

Leczenie osteoporozy ma na celu zwiększenie gęstości mineralnej kości poprzez stosowanie wspomnianych wyżej leków przeciwresorpcyjnych oraz stymulujących tworzenie tkanki kostnej, ograniczenie kontaktu z czynnikami ryzyka oraz unikanie upadków. Do leków pierwszego wyboru należą bifosfoniany. Powodują one zahamowanie resorpcji tkanki kostnej przez osteoklasty i mają udowodnione działanie lecznicze w prewencji złamań. Ponadto, zaleca się utrzymanie wysokiego spożycia w codziennej diecie:

  • wapnia (ok. 1200 mg/dobę),
  • białka (1,2 g/kg m.c./dobę),
  • magnezu (>300 mg/dobę)
  • potasu (ok. 3500 mg/dobę).

Dodatkowo konieczna jest suplementacja witaminy D w wysokich dawkach. W przypadku osteoporoz wtórnych, istotnym elementem jest skuteczne leczenie jednostki podstawowej. Jeżeli pacjent przyjmuje leki działające silnie osteoporotycznie, zaleca się ich maksymalne ograniczenie bądź odstawienie.

Aktywność fizyczna a osteoporoza

U osób ze stwierdzoną osteoporozą lub osteopenią zalecaną aktywnością fizyczną  są ćwiczenia oporowe na wszystkie większe grupy mięśniowe o umiarkowanej intensywności ze stopniowym progresją. W celu przeciwdziałania upadkom zaleca się również trening równoważny o stopniu trudności dostosowanym do stanu funkcjonalnego pod okiem fizjoterapeuty. Dodatkowo istotne jest zachowanie sprawności i wydolności organizmu poprzez regularne ćwiczenia aerobowe – marsze, jazdę na rowerze czy wolne i ostrożne bieganie. Zadowalające wyniki poprawy parametrów gęstości kości można również uzyskać poprzez regularną praktykę jogi. Niewskazany jest natomiast brak ruchu i oszczędzający tryb życia, które pomimo ograniczania ryzyka upadków, przyczyniają się do wypłukiwania wapnia ze szkieletu. Ćwiczenia w odciążeniu i ćwiczenia w wodzie również nie powinny stanowić podstawy terapii, mogą być stosowane jedynie jako element dodatkowy w leczeniu innych dolegliwości.

Aby uniknąć osteoporozy, należy pamiętać o profilaktyce w postaci zbilansowanej diety i ruchu. Jeśli natomiast chorujemy na osteoporozę, powinniśmy stosować wszystkie zalecenia fizjoterapeuty i lekarza. Dzięki temu ograniczymy wypłukiwanie wapnia z kości i unikniemy dalszego postępowania choroby.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
19 października 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
09 czerwca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
08 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
25 marca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
02 marca 2021 mgr farm. Aneta Nowakowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)