4
26 października 2020

Powikłania po grypie – czy mogą być niebezpieczne?

Grypa to choroba wirusowa, która szczególnie często występuje w okresie jesienno-zimowym. Zazwyczaj jej przebieg ma charakter łagodny, a objawy ustępują samoistnie w ciągu 1-2 tygodni. Zdarza się jednak, że grypa pozostawia po sobie powikłania, które mogą trwale rzutować na stan zdrowia i samopoczucie.

Powikłania po grypie – grupy ryzyka 

Zazwyczaj grypa przebiega w sposób niepowikłany. W niektórych przypadkach ryzyko komplikacji istotnie się zwiększa. Na ciężki przebieg grypy i jej powikłania narażone są przede wszystkim osoby starsze powyżej 65. roku życia, a także dzieci, szczególnie do 24. miesiąca życia. Ponadto do grup ryzyka zalicza się: 

  • kobiety w ciąży,  
  • osoby otyłe,  
  • osoby cierpiące na choroby przewlekłe.  

Grypa może być bardzo niebezpieczna dla osób chorujących na schorzenia układu oddechowego (np. astma, POChP), układu krążenia (niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca), nerek, wątroby, krwi oraz cukrzycę.  

Na powikłania grypy bardziej są także narażone osoby z niedoborami odporności, w tym pacjenci zakażeni wirusem HIV oraz stosujący leki immunosupresyjne. 

Powikłania grypy 

Zaostrzenie choroby przewlekłej 

W przebiegu grypy może dojść do zaostrzenia chorób przewlekłych o dotychczas dobrze kontrolowanych objawach. Szczególnie często dochodzi do pogorszenia stanu chorych cierpiących z powodu schorzeń układu oddechowego, takich jak POCHP czy astma oskrzelowa.  

Szacuje się, że wirus grypy może powodować nawet do 25% zaostrzeń POCHP wymagających hospitalizacji.  

W przebiegu grypy może dojść także do zaostrzenia chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwiennej serca i niewydolności serca oraz pojawienia się powikłań dotychczas dobrze kontrolowanej cukrzycy. 

Zapalenie płuc 

Zapalenie płuc to jedno z najczęstszych powikłań grypy. Wyróżnia się pierwotne zapalenie płuc, które wywoływane jest przez wirusa grypy, oraz wtórne zapalenie płuc, mające podłoże bakteryjne. Jest to powikłanie, które stosunkowo rzadko występuje u osób zdrowych.  

Prawdopodobieństwo zachorowania istotnie się zwiększa, jeśli pacjent obciążony jest chorobami układu oddechowego, krążenia lub cukrzycą. 

Pierwotne zapalenie płuc objawia się przede wszystkim: 

  • kaszlem,  
  • dusznością,  
  • przyspieszonym oddechem, 
  • podwyższoną temperaturą ciała, 
  • w cięższych przypadkach może pojawić się także sinica.  

W RTG płuc stwierdza się obustronnie występujące zmiany charakterystyczne dla wirusowego zapalenia płuc

Wtórne zapalenie płuc powodowane jest zwykle przez bakterie takie jak S. pneumoniae, S. aureus lub H. influenzae. Pojawia się zazwyczaj w okresie, gdy objawy grypy zaczynają ustępować. Następuje wówczas powrót gorączki oraz nasilenie kaszlu, duszności i osłabienia. Ponadto w badaniach laboratoryjnych obserwuje się narastanie wskaźników stanu zapalnego. 

Leczenie zapaleń płuc zależy od stanu chorego i podejrzewanej etiologii. Leczenie obejmuje przede wszystkim prawidłowe nawadnianie i żywienie chorego, odpoczynek, rzucenie palenia oraz stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. W przypadku wtórnego zapalenia płuc zastosowanie znajdują także antybiotyki, natomiast w zapaleniu płuc o etiologii grypowej stosuje się głównie leczenie objawowe oraz leki przeciwwirusowe. 

Powikłania sercowe 

Wirus grypy może wywierać niekorzystny wpływ na układ krążenia. Powikłania sercowe występują stosunkowo rzadko, jednak mogą być bardzo groźne dla zdrowia i życia chorego. Wśród powikłań dotyczących układu krążenia wyróżnia się między innymi zapalenie osierdzia i mięśnia sercowego. 

Pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia może objawiać się na wiele sposobów. Chorzy najczęściej skarżą się na: 

  • ból w klatce piersiowej,  
  • duszność,  
  • osłabienie,  
  • omdlenia,  
  • uczucie kołatania serca, 
  • niskie ciśnienie tętnicze krwi.  

Objawy te pojawiają się zwykle między 4 a 7. dniem od wystąpienia pierwszych symptomów infekcji. Zapalenie mięśnia sercowego może przebiegać bezobjawowo, jak i bardzo poważnie. Na ciężki przebieg choroby szczególnie narażeni są chorzy cierpiący na przewlekłe choroby układu krążenia, u których może dojść między innymi do rozwoju zaburzeń rytmu serca, niewydolności układu krążenia, wysięku w worku osierdziowym i w konsekwencji zagrażającej życiu tamponady serca.  

Ponadto u osób obciążonych schorzeniami układu krążenia, np. po przebytym zawale mięśnia sercowego, z niewydolnością serca czy zaburzeniami rytmu, może dojść do zaostrzenia przebiegu choroby i w efekcie pogorszenia ogólnego stanu chorego. Dowiedziono także, że grypa znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca i zgonu z powodu zawału mięśnia sercowego. 

Powikłania neurologiczne 

W przebiegu grypy mogą pojawić się także powikłania neurologiczne. Należą do nich między innymi zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, encefalopatie oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Mogą również pojawić się zaburzenia neurologiczne o charakterze ogniskowym, zespół Guillain Barre czy zespół Reye’a. 

Powikłania neurologiczne występują głównie u dzieci, jednak w ostatnim czasie są coraz częściej rozpoznawane także u osób dorosłych. Mogą objawiać się: 

  • zaburzeniami czucia,  
  • osłabieniem siły mięśniowej,  
  • trudnościami w mówieniu, połykaniu, poruszaniu się lub oddychaniu, 
  • w cięższych przypadkach mogą wystąpić także napady padaczkowe lub zaburzenia świadomości. 

Diagnostyka zaburzeń neurologicznych i ich etiologii opiera się przede wszystkim na dokładnym badaniu neurologicznym oraz wynikach badań laboratoryjnych i obrazowych, na przykład tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. W niektórych przypadkach konieczne może okazać się również nakłucie lędźwiowe. 

Zapalenie mięśni 

Zapalenie mięśni jest rzadkim powikłaniem grypy, które częściej występuje u dzieci niż u osób dorosłych. Objawy zwykle pojawiają się na początku infekcji i zazwyczaj dotyczą mięśni podudzi. Chorzy najczęściej skarżą się na ból i tkliwość mięśni, a także osłabienie i trudności w poruszaniu się. Dolegliwości w większości przypadków ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Zdarza się jednak, że zapalenie mięśni przyjmuje ciężki przebieg i prowadzi do tzw. rabdomiolizy, czyli rozpadu komórek budujących mięśnie. Jej skutkiem może być ostra niewydolność nerek, która w najcięższych przypadkach może wymagać nawet leczenia nerkozastępczego.  

Powikłania oczne i wtórne infekcje bakteryjne 

W przebiegu grypy mogą pojawić się także powikłania obejmujące narząd wzroku. Najczęstszym z nich jest zapalenie spojówek, jednak opisywane są także przypadki zapalenia nerwu wzrokowego, retinopatii oraz zapalenie błony naczyniowej oka. 

Ponadto w przebiegu grypy pojawić mogą się również takie powikłania jak zapalenie ucha środkowego, zapalenie oskrzeli czy zapalenie gardła. Infekcja o pierwotnie wirusowej etiologii wraz z postępem czasu może przejść w infekcję bakteryjną, powodowaną głównie przez gronkowce i paciorkowce. W tym przypadku konieczne jest zastosowanie nie tylko leczenia typowego dla grypy, ale również antybiotykoterapii. 

Grypa to choroba, na którą w poprzednim okresie epidemicznym w Polsce zachorowało ponad 150 tysięcy osób. Choć najczęściej jest to infekcja o charakterze samoograniczającym się i ustępująca samoistnie, to w niektórych grupach chorych może być przyczyną ciężkich, niebezpiecznych dla zdrowia i życia powikłań. Dlatego też co roku podkreśla się zasadność szczepień przeciwko grypie, szczególnie u seniorów, dzieci oraz osób obciążonych chorobami przewlekłymi. Pozwalają one nie tylko uniknąć nieprzyjemnych objawów związanych z samą infekcją, ale także zabezpieczają przed znacznie bardziej niebezpiecznymi powikłaniami grypy. 

Źródła: 

  • Rothberg, Michael B. MD, MPH; Haessler, Sarah D. MD Complications of seasonal and pandemic influenza, Critical Care Medicine: April 2010 – Volume 38 – Issue – p e91-e97 doi: 10.1097/CCM.0b013e3181c92eeb. 
  • STUART-HARRIS CH. THE COMPLICATIONS OF INFLUENZA. Postgrad Med J. 1963;39(456):578-581. doi:10.1136/pgmj.39.456.578. 
  • Sellers SA, Hagan RS, Hayden FG, Fischer WA 2nd. The hidden burden of influenza: A review of the extra-pulmonary complications of influenza infection. Influenza Other Respir Viruses. 2017;11(5):372-393. doi:10.1111/irv.12470. 
  • Clayville LR. Influenza update: a review of currently available vaccines. P T. 2011;36(10):659-684.  
  • https://rcb.gov.pl/grypa-w-sezonie-epidemicznym-2018-2019-w-polsce-i-europie/. 
  • Powikłania grypy dr n. med. Tadeusz Przybyłowski Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Medycyna po Dyplomie 2011(20); 11(188): 85-91.  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciw grypie a recepta

Tak, by zakupić szczepionkę przeciw grypie należy mieć receptę.  W większości przychodni istnieje możliwość zaszczepienia się preparatami, którymi dysponuje placówka…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)