6
12 września 2019
Sebastian Cybulski Autor
Autor
mgr farm.
Sebastian Cybulski

Probiotyki – co warto o nich wiedzieć?

Probiotyki to żywe kultury bakterii. Ich stosowanie korzystnie wpływa na nasze zdrowie, np. w trakcie antybiotykoterapii. Ze względu na to, że rynek oferuje wiele takich preparatów, czasami trudno nam podjąć decyzję. Na co zwrócić uwagę przy wyborze probiotyku? Jak go stosować?

Probiotyki to żywe kultury bakterii. Ich stosowanie korzystnie wpływa na nasze zdrowie, np. w trakcie antybiotykoterapii. Ze względu na to, że rynek oferuje wiele takich preparatów, czasami trudno nam podjąć decyzję. Na co zwrócić uwagę przy wyborze probiotyku? Jak go stosować?

W jakim celu stosuje się probiotyki?

Obecnie najczęstszym zastosowaniem szczepów bakteryjnych jest antybiotykoterapia. Szacuje się, że w jelicie grubym znajduje się od 106 do 1012 bakterii. Ta liczba zmniejsza się po zastosowaniu kuracji antybiotykowej, dlatego tak ważne jest uzupełnienie tego niedoboru. Aby przywrócić odpowiednią ilość bakterii w jelicie, przyjmuje się probiotyki. Ponadto stosuje się je również:

  • w zapobieganiu tzw. biegunce podróżnych, czyli dolegliwościom jelitowym związanym ze spożyciem żywności i/lub wody skażonej drobnoustrojami chorobotwórczymi w krajach o niskim standardzie higieniczno-epidemiologicznym; badania dowodzą, że suplementacja skraca czas trwania dolegliwości o ok. jeden dzień oraz zdecydowanie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia długotrwałej infekcji;
Bakterie probiotyczne

Przy antybiotykoterapii

  • w łagodzeniu objawów nietolerancji laktozy – bakterie probiotyczne wytwarzają enzym β-galaktozydazę, który rozkłada ww. dwucukier;
  • immunostymulująco – w okresach obniżonej odporności stymulują namnażanie i aktywność makrofagów oraz limfocytów; wzmagają proces fagocytozy, czyli jeden z elementów nieswoistej odporności organizmu człowieka;
  • w leczeniu zakażenia H. Pylori – badania pokazują, że stosowanie szczepów L. acidophilus oraz L. johnsonii podczas eradykacji (całkowitego wyeliminowania) H.Pylori zmniejsza dolegliwości ze strony układu pokarmowego;
  • w hipercholesterolemii – szczep Lactobacillus acidophilus poprawia profil lipidowy poprzez absorpcję cholesterolu w obecności kwasów żółciowych.

Kobieta w czasie choroby

Preparaty zawierające żywe kultury bakterii – podział

Główny podział wyodrębnia cztery grupy preparatów zawierających żywe kultury bakterii:

  1. Probiotyki – leki, dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego bądź suplementy diety, które w swoim składzie zawierają od jednego do nawet kilkunastu szczepów bakterii. 
  2. Prebiotyki – substancje, które są pożywką dla ww. bakterii – przyspieszają ich wzrost. Nie są trawione przez układ pokarmowy. Stosowane w preparatach złożonych na wzmocnienie odporności. Oprócz tego są składnikami tabletek i globulek dopochwowych stosowanych w profilaktyce naturalnej mikroflory. Jeśli doszło już do zakażenia i zniszczenia flory przez leki przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, należy odbudować ją przez szczepy probiotyczne.
  3. Synbiotyki – połączenie probiotyku i prebiotyku. Preparaty te przeznaczone są przede wszystkim dla osób, które nie stosują diety bogatoresztkowej, czyli dostarczają za mało błonnika z pożywienia. W związku z tym szczepy probiotyczne nie mają odpowiednich warunków do rozwoju. Przyjmowanie synbiotyków zaleca się także osobom, u których stosowanie „czystego” probiotyku nie przyniosło efektu.
  4. Drożdże probiotyczne – chodzi tu przede wszystkim o szczep Saccharomyces boulardii, czyli gatunek drożdży (grzybów). Drożdże probiotyczne mogą być stosowane zamiennie z preparatami zawierającymi bakterie.

Obecnie na rynku dostępne są produkty probiotyczne zawierające w swoim składzie od jednego do nawet kilkunastu szczepów bakterii. Niestety nie przeprowadzono badań, które wskazywałyby na korelację między wzrostem ilości szczepów bakteryjnych a skutecznością leczenia, choć jest to często spotykana opinia.  

Ze względu na postać i drogę podania wyróżnić możemy:

  • tabletki/kapsułki tradycyjne – najprostsza i najczęściej stosowana postać probiotyku przeznaczona dla osób, u których nie ma żadnych przeciwwskazań do przyjmowania leków oraz suplementów diety;
  • saszetki – zalecane osobom, które cierpią na dysfagię (problem z połykaniem leków) lub stosują wiele leków jednocześnie; dotyczy to przede wszystkim dzieci oraz osób starszych;
  • krople – postać leku dedykowana przede wszystkim najmłodszym pacjentom, jednak może być również stosowana przez dorosłych;
  • globulki/kapsułki dopochwowe – przeznaczone dla kobiet cierpiących na infekcje w miejscach intymnych.

W przypadku wątpliwości przy wyborze odpowiedniego preparatu zawierającego żywe kultury bakterii warto skonsultować się z farmaceutą.

Jak przyjmować probiotyki?

Główną zasadą przyjmowania probiotyków przy antybiotykoterapii jest zachowanie odstępu pomiędzy zażyciem antybiotyku i probiotyku. Minimalna przerwa między przyjmowaniem obu preparatów wynosi 2 godziny. Bakterie probiotyczne najlepiej przyjmować wieczorem. Wówczas praca naszych jelit zwalnia i są to optymalne warunki do kolonizacji przez bakterie.

Kobiety, które cierpią na zakażenia w miejscach intymnych, muszą pamiętać o tym, że preparatów dopochwowych nie należy stosować jednocześnie z lekami o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwrzęsistkowym czy też przeciwgrzybiczym. Tutaj również należy zachować 2-godzinny odstęp między przyjęciem preparatu dopochwowego a probiotyku.

Jeśli zapominasz o stosowaniu probiotyku w odpowiednim odstępie czasowym przed zażyciem antybiotyku, najlepszym wyjściem będzie przyjmowanie preparatu, który zawiera w swoim składzie szczep oporny (tj. niewrażliwy) na działanie antybiotyku lub chemioterapeutyku. Wówczas oba preparaty można przyjąć jednocześnie, należy jednak pamiętać, że w tym przypadku preparat osłonowy stosuje się zazwyczaj raz dziennie.

Ciąża i karmienie piersią a stosowanie probiotyków

W czasie ciąży nie jest wskazane stosowanie szczepu Saccharomyces boulardii, gdyż badania przeprowadzone na zwierzętach nie dały jednoznacznych rezultatów. W przypadku karmienia piersią brak jest dostępnych danych. To samo dotyczy szczepów Lactobacillus stosowanych dopochwowo. Dlatego o leczeniu tym szczepem decyduje lekarz prowadzący.

Probiotyki to żywe kultury bakterii, które warto stosować m.in. podczas antybiotykoterapii. Aby były jak najbardziej skuteczne, należy pamiętać o zasadach ich przyjmowania.

Źródła:

  • Al-Abri S.S., Beeching N.J., Nye F.J., Traveller’s diarrhoea, „Lancet Infect Dis”, Vol 5, s. 349–60, Vol 5 June 2005,
  • Kędzia A., Działanie probiotyków na organizm człowieka. Cz. I. Rola flory fizjologicznej przewodu pokarmowego, Postępy Fitoterapii 4/2008, s. 247-251,
  • Śliżewska K., Biernasiak J., Libudzisz Z., Probiotyki jako alternatywa dla antybiotyków, Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, Chemia spożywcza i Biotechnologia, Nr 984, Z. 70, 2006, s. 79-91,
  • Buda B. i inni, Właściwości biologiczne białek powierzchniowych bakterii z rodzaju Lactobacillus, 4 kwietnia 2013,
  • Depta A., Probiotyki – właściwości, ich rola i znaczenie oraz możliwości stosowania w profilaktyce i leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego u prosiąt, Trzoda Chlewna, Vol. 39, nr 7, 2001, s. 98-100.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
20 października 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
13 października 2020 mgr farm. Magda Jabłonowska
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
07 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
06 października 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
29 września 2020 mgr farm. Marta Junowicz
22 września 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
08 września 2020 mgr farm. Natika Karolak
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)