200
28 sierpnia 2018

Propolis – niezwykły dar natury dla człowieka

Właściwości prozdrowotne propolisu (kitu pszczelego) znane były już w starożytności. Służył on głównie do leczenia owrzodzeń i trudno gojących się ran. Bogactwo składników aktywnych zawartych w propolisie sprawia, że jest on doceniany również obecnie. Czym właściwie jest propolis? W przypadku jakich dolegliwości może być pomocny?

Co to jest propolis?

Propolis chroni pszczeli ul przed patogenami (bakteriami, grzybami i wirusami). Z języka greckiego pro- oznacza „przed”, a polis- „miasto”, co w całości można przetłumaczyć jako „mur obronny miasta”. Propolis, zwany też kitem pszczelim, jest potrzebny pszczołom do wyściełania wnętrza ula, dzięki czemu jego konstrukcja zostaje uszczelniona i wzmocniona. Propolis można więc porównać do niezwykle cennego cementu o właściwościach dezynfekujących i antyseptycznych. To właśnie ta cecha zadecydowała, że człowiek postanowił korzystać z pszczelego dobrodziejstwa, co ma miejsce w branży spożywczej, kosmetycznej oraz w medycynie.

Charakterystyka propolisu

Propolis jest substancją żywiczną o gęstej i lepkiej postaci. Jego zapach określany jest jako przyjemny i cytrusowo-korzenny, natomiast w smaku jest gorzki i lekko piekący. Do produkcji propolisu pszczoły wykorzystują wydzielinę z pączków drzew liściastych (topola, olcha, brzoza, wierzba, dąb, jesion) oraz uszkodzenia w korze drzew iglastych takich jak świerk, jodła czy sosna. Surowiec do produkcji propolisu jest przez pszczoły przeżuwany, co modyfikuje jego skład chemiczny i właściwości biologiczne.

Barwa propolisu jest zróżnicowana: od czerwono-pomarańczowej, poprzez zieloną, aż do prawie czarnej i zależy od składników roślinnych wykorzystanych przez pszczoły. Propolis jest wrażliwy na zmiany temperatury. Postać twarda i krucha występuje w temperaturze około 15℃. W 36℃ jest plastyczny, natomiast w 70℃ upłynnia się. Propolis jest nierozpuszczalny w wodzie, ale świetnie można go wymieszać z rozpuszczalnikami organicznymi (alkohol, eter).

Skład chemiczny propolisu jest zmienny. Zależy m. in. od rodzaju roślin, które wykorzystują pszczoły, czasu zbioru, miejsca, w którym znajduje się ul, a także od stopnia zanieczyszczenia środowiska. Główne składniki to:

  • żywice roślinne (50-80%),
  • woski (8-30%),
  • polifenole (14-16%),
  • pyłek kwiatowy (5%).

Reszta składników to:

  • garbniki,
  • domieszki mechaniczne,
  • polisacharydy,
  • substancje lotne (np. olejki eteryczne),
  • mikro- i makroelementy (żelazo, miedź, kobalt, magnez, cynk, fosfor, mangan, krzem, selen),
  • witaminy (prowitamina A, witaminy z grupy B, witamina C, D, E).

Oszacowano, że aż 300 substancji zawartych w propolisie wykazuje aktywność biologiczną, co sprawia, że można go traktować jako panaceum na szereg schorzeń i dolegliwości. Stosowanie propolisu wpisuje się w tzw. apiterapię, czyli wykorzystywanie produktów pszczelich w pielęgnacji i skutecznym leczeniu różnych schorzeń, co potwierdzono licznymi badaniami naukowymi.

„Dobrze, gdy pokarm jest lekiem, a lek pokarmem” (Hipokrates)

Propolis można stosować doustnie jako:

  • tabletki,
  • krople,
  • nalewki,
  • aerozol,
  • puder,
  • czopki,
  • maści,
  • okłady.

Jego korzystne działanie związane jest z właściwościami antybakteryjnymi, przeciwwirusowymi i antygrzybicznymi. Potwierdzono, że wrażliwe na działanie propolisu są dermatofity, grzyby drożdżoidalne oraz paciorkowce i gronkowce. Stosowanie wyciągu z propolisu stymuluje i wzmacnia układ immunologiczny, co sprzyja szybszemu zwalczaniu infekcji bakteryjnych i wirusowych. W związku z tym może być pomocny w walce z przeziębieniem, grypą i zakażeniem górnych dróg oddechowych obejmujących jamę ustną, gardło i krtań.

Udowodniono jego korzystny wpływ na serce i układ krwionośny, np. poprzez uszczelnianie naczyń krwionośnych. Niweluje także skutki nadmiernego stresu w naszym organizmie, gdyż ma właściwości przeciwutleniające i zwalczające szkodliwe wolne rodniki. Propolis doskonale przyspiesza regenerację skóry, dlatego od stuleci znane jest jego zbawienne działanie na trudno gojące się rany, opryszczkę, owrzodzenia, odmrożenia, oparzenia i liszaje. Z powodzeniem może być wykorzystany w leczeniu ran i blizn pooperacyjnych. Istnieją także doniesienia potwierdzające możliwość stosowania propolisu w leczeniu rzęsistkowych i grzybiczych infekcji intymnych.

Propolis z powodzeniem wykorzystywany jest też w stomatologii. Znalazł zastosowanie w leczeniu:

  • stanów zapalnych dziąseł,
  • paradontozy,
  • chorób miazgi zębowej i kanałów korzeniowych,
  • nadwrażliwości zębów.

Wszystkie te zastosowania są potwierdzone klinicznie, co sprawia, że propolis stanowi ważne narzędzie w walce z licznymi schorzeniami. Co istotne, jest w pełni naturalny i pozbawiony syntetycznych związków chemicznych, co sprawia, że jego stosowanie doskonale wpisuje się w zdrowy styl życia.

Przeciwnowotworowe działanie propolisu

Od kilku lat trwają badania nad przeciwnowotworowym działaniem propolisu. Naukowcy próbują odkryć, czy zawarte w nim substancje mogą stanowić wsparcie i uzupełnienie leczenia proponowanego przez lekarzy. Póki co, najlepiej poznaną substancją jest tu ester fenyloetylowy kwasu kawowego, który analizowany jest w badaniach nad rakiem szyjki macicy, wątroby czy nosogardzieli. Chociaż badania nad przeciwnowotworowym zastosowaniem propolisu z oczywistych względów nie są prowadzone w warunkach klinicznych, lecz na liniach komórkowych w laboratoriach in vitro, z propolisem wiązane są duże nadzieje terapeutyczne.

Uwaga na alergię!

Bogactwo substancji aktywnych sprawia, że istnieje pewna grupa osób, u których propolis może wywołać reakcje alergiczne. Zazwyczaj są one powiązane z uczuleniem na inne produkty pszczele, np. miód. Charakterystycznymi objawami są zaczerwienienie, obrzęk i uciążliwe swędzenie skóry. Możliwe są też reakcje krzyżowe z pyłkami niektórych drzew, np. topoli czy brzozy. Dotychczas wykryto w propolisie prawie 30 substancji o charakterze alergennym, wśród których najczęściej uczulają kwas 1,1-dimetyloallilokawowy oraz tektochryzyna. Należy zaznaczyć, że alergia na propolis jest rzadka i dotyczy raczej zewnętrznej aplikacji niż podania doustnego. Co ciekawe, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, ang. World Health Organization)  w latach 1986-2006 przyjęła zaledwie 29 zgłoszeń dotyczących uczulenia na propolis, z których tylko część została ostatecznie potwierdzona. Najbardziej narażeni na niepożądane reakcje są najmłodsi pacjenci, dlatego podanie propolisu dzieciom i młodzieży powinno być zawsze konsultowane z lekarzem.

Propolis na ratunek urodzie

Niezwykłe cechy propolisu od dawna są cenione i wykorzystywane w kosmetologii. Właściwości antybakteryjne sprawiają, że znalazł on zastosowanie głównie w pielęgnacji cery trądzikowej. Bogata zawartość cennych pierwiastków takich jak żelazo, cynk czy magnez sprawia, że propolis doskonale sprawdza się w regeneracji naskórka, stymulacji powstawania nowych włókien kolagenowych oraz łagodzi stany zapalne. Z tego powodu może stanowić ważne uzupełnienie leczenia atopowego zapalenia skóry czy łuszczycy. Dodatkową korzyścią stosowania propolisu w pielęgnacji skóry jest rozjaśnianie przebarwień i spłycanie blizn potrądzikowych, co związane jest z obecnością kwasu salicylowego w tym cennym surowcu.

Produkty pszczele to cenne źródło aktywnych substancji, które mogą być wykorzystane nie tylko do celów spożywczych, ale i leczniczych czy pielęgnacyjnych. Substancje pochodzenia naturalnego zaczynają być coraz bardziej cenione, co doskonale wpisuje się w profilaktykę chorób i zdrowy styl życia. Regularne stosowanie propolisu na pewno zaowocuje poprawą odporności organizmu oraz skórą pełną blasku bez używania preparatów nasyconych szkodliwymi substancjami chemicznymi.

Źródła:

  • Basista-Sołtys, K., Filipek, B. (2013). Potencjał alergogenny propolisu–przegląd danych literaturowych. Alergia Astma Immunologia, 18(1), 32-38.
  • Kopczyńska, D., Klasik-Ciszewska, S., Duda-Grychtoł, K. (2018). Produkty pszczele w pielęgnacji skóry. Medycyna Rodzinna, 21(1), 48-52.
  • Kubina, R., Dzik, A. K., Wojtyczka, R. D., Stojko, E. S., Tylka, P. (2009). Przeciwnowotworowe oraz cytotoksyczne działanie propolisu. Farmaceutyczny Przegląd Naukowy, 9, 22-24.
  • Stawiarz, E., Dydych, J. (2014). Zastosowanie produktów pszczelich pochodzenia roślinnego w apiterapii. Episteme, 25,111-127.
  • Szeleszczuk, Ł., Zielińska-Pisklak, M., & Goś, P. (2013). Propolis–panaceum prosto z ula. Farmakoterapia, 23, 6-7.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Suchy jałowy opatrunek – jak go przeciąć?

Im mniej działań wykonywanych na jałowym opatrunku, tym lepiej. Jeśli najmniejsze kompresy jałowe 5x5 cm są za duże i nie…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. Asia pisze:

    Szukałam pomocy w leczeniu trudno gojącej się rany.

  2. Eugen Nowy Sącz pisze:

    Oczyszczony propolis jako antybiotyk

  3. Hanna J. pisze:

    U mnie w domu zawsze jest miód. 🙂 Na cięższe infekcje wspieram się również produktami z zawartością propolisu 🙂

  4. Beata pisze:

    Uwielbiam takie naturalne sposoby na zdrowie. Budowanie odporności to podstawa. Na przeziębienie zresztą zostaję przy naturze i stawiam na naturalny Apicold z propolisem, który łagodzi ból i podrażnienie gardła. Standaryzowane ekstrakty zapewniają o jakości działania.

Czytaj także
15 czerwca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
10 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
09 czerwca 2021 Marta Cybulska
09 czerwca 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
09 czerwca 2021 mgr farm. Monika Cichocka
09 czerwca 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)