26
18 kwietnia 2018
Daria Łuczak Autor
Autor
mgr farm.
Daria Łuczak

Różyczka – objawy, niebezpieczeństwo, profilaktyka i leczenie

Różyczka należy do tzw. chorób wieku dziecięcego, czyli takich, które przechodzi większość dzieci z niewykształconym jeszcze układem odpornościowym. Wywoływana jest przez wirusy i bakterie i występuje tylko wśród ludzi. W Polsce obecnie obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań wśród nastoletnich chłopców oraz młodych mężczyzn, choć wprowadzona profilaktyka szczepień znacząco zmniejsza zachorowalność, szczególnie wśród dzieci. Czym jest różyczka, jakie są jej objawy i zagrożenia?

Różyczka należy do tzw. chorób wieku dziecięcego, czyli takich, które przechodzi większość dzieci z niewykształconym jeszcze układem odpornościowym. Wywoływana jest przez wirusy i bakterie i występuje tylko wśród ludzi. W Polsce obecnie obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań wśród nastoletnich chłopców oraz młodych mężczyzn, choć wprowadzona profilaktyka szczepień znacząco zmniejsza zachorowalność, szczególnie wśród dzieci. Czym jest różyczka, jakie są jej objawy i zagrożenia?

Różyczka, jako samodzielna jednostka chorobowa, została wyodrębniona w 1881 roku. Opisywano ją wówczas jako tak zwaną różyczkę nabytą. Dopiero lata 60. ubiegłego wieku przyniosły doniesienia o różyczce wrodzonej. Jest to infekcja wywoływana przez wirus z rodziny Togaviridae (rubella virus), znana również pod nazwą odry niemieckiej. Warto wspomnieć, iż jest to choroba dotycząca wyłącznie ludzi i występuje sezonowo – najczęściej późną zimą i wczesną wiosną. Do rozprzestrzeniania się wirusa dochodzi drogą kropelkową. Jego rozwój w organizmie trwa średnio 18 dni, przy czym chora osoba jest źródłem zakażenia od około 7. dnia przed wystąpieniem objawów do maksymalnie dwóch tygodni po wystąpieniu wysypki (średnio 7 dni).

Jakie są objawy różyczki?

Różyczka u dzieci zazwyczaj przebiega łagodnie. Pojawia się głównie między 1. a 9. rokiem życia. W zależności od źródeł, od 25% do 50% zakażeń przebiega bezobjawowo. Na co zatem zwrócić szczególną uwagę? 

Kobieta, która ma różyczkę

Na objawy różyczki

Przeważnie pierwszym objawem jest powiększenie węzłów chłonnych za uszami oraz na potylicy. Może również wystąpić niewielka gorączka. Kolejnym etapem zakażenia jest pojawienie się wysypki. Jest ona różowa, grudkowo-plamista, niekiedy z towarzyszącym swędzeniem. Rozpoczyna się od twarzy, jednak już w ciągu kolejnych 24 godzin przenosi się na całe ciało. Zmiany mogą wystąpić też na błonach śluzowych jamy ustnej i podniebieniu. Co ważne, wysypka nie pozostawia przebarwień i w większości przypadków znika po około 3 dniach. W przypadku różyczki u niemowląt, ta diagnozowana jest bardzo rzadko, zarówno u maluchów karmionych mlekiem modyfikowanym jak i mlekiem matki. Te drugie są szczególnie chronione, ponieważ w naturalnym pokarmie znajdują się przeciwciała na wirusa różyczki od matki. 

Różyczka u dorosłych i młodzieży może mieć trudniejszy przebieg. Poza wyżej opisanymi objawami, pojawia się ból głowy, oczu czy gardła. Chorobie towarzyszy też ogólne zmęczenie, brak apetytu i wysoka gorączka. Co ważne, mogą wystąpić powikłania w postaci zapalenia spojówek oraz bólu mięśni i stawów. W bardzo rzadkich przypadkach dochodzi również do małopłytkowości i zapalenia mózgu. Dlatego należy pamiętać, aby w przypadku silnych bólów głowy, sztywności karku, nudności, nadmiernej senności czy bólu w mosznie, niezwłocznie udać się do lekarza.  

Kiedy różyczka jest najbardziej niebezpieczna?

Najtragiczniejsze w skutkach może być zakażenie wirusem w ciąży. Według statystyk, najgroźniejsze jest zachorowanie w pierwszych ośmiu tygodniach. Ok. 20% ciąż kończy się wówczas poronieniem samoistnym. U ponad 80% noworodków zanotowano wady wrodzone, które mogą dotyczyć całego organizmu. Wśród nich wymienia się najczęściej zaburzenia słuchu, choroby serca, problemy ze wzrokiem, zaburzenia neurologiczne czy niska masa urodzeniowa. Po urodzeniu, nierzadko dochodzi też do zapalenia opon mózgowych. Odnotowano również przypadki zapalenia tarczycy, cukrzycy i zaburzeń rozwoju. W III trymestrze ciąży, prawdopodobnie dzięki obecności przeciwciał matki, zakażenie nie stanowi już tak dużego zagrożenia. Co ważne, przebycie zakażenia kilka tygodni przed ciążą również nie jest groźne dla płodu. Ze względu na to, że różyczka może przebiegać bezobjawowo, w prawidłowej diagnostyce bardzo ważny jest dokładny wywiad lekarski. Objawy zakażenia często naśladują objawy grypowe, a wysypka może sugerować inne zakażenie wirusowe. Dlatego u osób z grup wysokiego ryzyka, na przykład u kobiet w ciąży oraz osób z obniżoną odpornością, rozpoznanie przeprowadza się na podstawie badań laboratoryjnych. Izolację wirusa można wykonać z wydzieliny z nosa, gardła, płynu mózgowo-rdzeniowego i moczu. O zakażeniu świadczyć może również wysokie miano przeciwciał IgM i IgG.

Jaka jest profilaktyka i leczenie?

Według danych z 2015 roku, około 92% wszystkich przypadków zachorowań na różyczkę w Unii Europejskiej stanowiły zachorowania w Polsce. Przyczynę tego stanu upatruje się w dwóch czynnikach. Po pierwsze, w Polsce rzadko wykonuje się pełną diagnostykę laboratoryjną. Po drugie, obowiązkowe szczepienia początkowo obejmowały tylko dziewczynki w wieku 13 lat – wirus zatem pozostał w populacji. Zmiana nastąpiła w 2004 roku. Od tego czasu, w kalendarzu szczepień pojawiła się szczepionka skojarzona przeciwko odrze, śwince i różyczce podawana między 13 a 15 miesiącem życia, którą powtarza się w wieku 10 lat niezależnie od płci.

Jedyną ze stosowanych profilaktyk są szczepienia ochronne oraz unikanie kontaktu z chorymi. Pozostaje pytanie, kiedy osoba dorosła powinna się zaszczepić? Dla kobiet powinien to być termin przynajmniej trzy miesiące przed planowaną ciążą. Badanie liczby przeciwciał przeciwko wirusowi różyczki powinno stać się rutyną przed każdorazowym zajściem w ciążę. Szczepienie mogą rozważyć też osoby, które nigdy nie chorowały na różyczkę i nie zostały wcześniej objęte programem szczepień ochronnych. W takim przypadku, podane zostaną dwie dawki szczepionki w odstępie 4 tygodni.

Ponieważ nie ma innej profilaktyki niż szczepienia, różyczkę leczy się tylko objawowo. Stosowane są leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie organizmu. Choroba zazwyczaj ustępuje samoistnie, jednak wszelkie powikłania wymagają nadzoru lekarskiego i hospitalizacji. Obserwując statystyki dotyczące liczby odnotowanych zachorowań na różyczkę w Polsce, możemy zauważyć tendencję spadkową. Spodziewajmy się zatem, iż w przeciągu kilku najbliższych lat osiągniemy podobny poziom, jaki obserwujemy w innych krajach Unii Europejskiej.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
22 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
21 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
20 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
27 lipca 2020 mgr farm. Natika Karolak
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
15 lipca 2020 mgr farm. Marta Junowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)