2
16 kwietnia 2021

Spożycie ryb a nieswoiste choroby zapalne jelit

Nieswoiste choroby zapalne jelit są obecnie globalnym problemem zdrowia publicznego, ponieważ obserwuje się w ostatnich latach stale rosnącą częstość ich występowania, w tym zwłaszcza w krajach cywilizacji zachodniej. Nieswoiste zapalenia jelit obejmują dwa główne schorzenia: chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (łac. colitis ulcerosa), które charakteryzują się przewlekłym, idiopatycznym (o nie do końca poznanej przyczynie) i nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego. Chociaż etiologia (tj. przyczyna powstawania) nieswoistych chorób zapalnych jelit wciąż pozostaje w dużej mierze nieznana, ostatnie dowody naukowe wskazują, że indywidualne predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe, skład i aktywność metaboliczna mikrobioty jelitowej oraz odpowiedź immunologiczna są głównymi czynnikami zaangażowanymi w rozwój tych przewlekłych schorzeń. 

Sposób odżywiania a nieswoiste choroby zapalne jelit 

Jak dobrze wiadomo, obecna dieta znacznie różni się od zwyczajowej diety poprzednich pokoleń, kiedy powszechność występowania nieswoistych zapaleń jelit była znacznie niższa. W zwyczajowej diecie zachodniej dominuje obecnie zwiększone spożycie soli, cukrów prostych, rafinowanych węglowodanów, tłuszczów zwierzęcych, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 oraz żywności typu fast-food w połączeniu z niedostateczną podażą świeżych warzyw, owoców oraz pozostałych produktów bogatych w błonnik pokarmowy. Przypuszcza się, że to przejście do zachodniego modelu żywieniowego prowadzi do zwiększenia stężenia cytokin prozapalnych, wzrostu przepuszczalności jelit i zaburzenia w profilu mikrobiomu jelitowego, sprzyjając jednocześnie wystąpieniu przewlekłego zapalenia jelit o niskim stopniu nasilenia. Literatura fachowa donosi, iż zachodni model żywienia o charakterze prozapalnym jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, jak również choroby Leśniowskiego-Crohna. 

Przeczytaj również:
Jakie są objawy choroby Leśniowskiego-Crohna?
Nieswoiste zapalenia jelit – jak radzić sobie z bólem?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Jak wyleczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Które produkty sprzyjają rozwojowi nieswoistych chorób zapalnych jelit? 

Poniższe produkty spożywane regularnie w dużych ilościach mogą prowadzić do chorób jelit: 

  • Żywność bogata w cukry proste (tj. słodycze i słodkie napoje gazowane), 
  • Żywność obfitująca w rafinowane węglowodany (np. produkty z białej mąki, pieczywo cukiernicze, wyroby ciastkarskie, produkty typu fast food), 
  • Żywność zasobna w izomery trans kwasów tłuszczowych (m.in.: margaryny kostkowe, tłuszcze piekarskie, słone przekąski, wyroby ciastkarskie, produkty typu fast food), 
  • Żywność bogata w cholesterol i tłuszcze zwierzęce (np. mięso czerwone i jego przetwory, smalec), 
  • Oleje roślinne szczególnie zasobne w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (m.in.: kukurydziany, słonecznikowy, sojowy, krokoszowy, z pestek winogron). 

Które pokarmy chronią przed pojawieniem się nieswoistych zapaleń jelit? 

  • Różnokolorowe warzywa,  
  • Wielobarwne owoce, 
  • Gruboziarniste produkty zbożowe, 
  • Nasiona roślin strączkowych, 
  • Orzechy, nasiona i pestki, 
  • Ryby (w szczególności tłuste gatunki), 
  • Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, 
  • Naturalne fermentowane przetwory mleczne. 

Jakie korzyści zdrowotne wynikają z regularnej konsumpcji ryb w diecie? 

Mowa tu głównie o tłustych gatunkach ryb morskich, wyjątkowo bogatych w długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 – EPA i DHA. Do korzyści związanych z ich spożywaniem należą: 

  • Zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby Leśniowskiego-Crohna – o 46%, 
  • Obniżenie ryzyka rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – o 25%, 
  • Redukcja ryzyka pojawienia się zespołu metabolicznego – o 29%, 
  • Zmniejszenie obwodu talii (zwłaszcza u osób z nadwagą lub otyłością), 
  • Poprawa profilu lipidowego krwi (spadek poziomu trójglicerydów oraz wzrost stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości HDL w surowicy krwi), 
  • Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi, 
  • Redukcja stężenia glukozy na czczo we krwi (w szczególności u osób otyłych), 
  • Zwiększenie uczucia sytości poposiłkowej i wydłużenie czasu jej trwania.  

Które składniki odżywcze występują w największych ilościach w rybach? 

  • Długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 – EPA i DHA (przede wszystkim – łosoś, pstrąg łososiowy, śledź, makrela, sardynka), 
  • Białko, 
  • Tauryna, 
  • Witamina A, 
  • Witaminy z grupy B, 
  • Witamina D, 
  • Witamina E, 
  • Potas, 
  • Żelazo, 
  • Jod,  
  • Selen, 
  • Astaksantyna (głównie łosoś i pstrąg łososiowy). 

W jaki sposób długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 zawarte w tłustych gatunkach ryb mogą wpływać na przebieg nieswoistych chorób zapalnych jelit? 

  • Zmniejszając proces zapalny w jelitach, 
  • Wywołując i utrzymując kliniczną remisję u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, 
  • Obniżając stężenie cytokin prozapalnych w surowicy krwi, 
  • Zwiększając poziom mediatorów przeciwzapalnych (np. rezolwin, marezyn, defensyn), 
  • Zmniejszając aktywność choroby, 
  • Stymulując gojenie się ran, 
  • Przyspieszając regenerację błony śluzowej jelit, 
  • Wspomagając odbudowę nabłonka jelitowego, 
  • Podnosząc jakość życia chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna. 

Podsumowanie 

  • Spośród czynników środowiskowych ściśle związanych z rozwojem nieswoistych chorób zapalnych jelit dieta odgrywa ważną rolę w modulowaniu mikrobioty jelitowej, a co za tym idzie może mieć terapeutyczny wpływ na przebieg choroby. 
  • Wyniki dotychczas przeprowadzonych badań z udziałem ludzi wykazały, że regularne spożycie ryb (w szczególności tłustych gatunków) w diecie przyczynia się do znacznego obniżenia ryzyka rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna.  
  • Adekwatna podaż długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny Omega-3 – EPA i DHA w diecie (głównie w postaci tłustych gatunków ryb morskich) chroni przed wystąpieniem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.  
  • Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego zaleca się włączać ryby na stałe do cotygodniowego menu przynajmniej 2 razy w tygodniu, w tym minimum jedna porcja powinna przypadać na tłuste ryby morskie (np. łososia, makrelę lub śledzia). 

Źródła:

  • Scaioli E., Liverani E., Belluzzi A.: The Imbalance between n-6/n-3 Polyunsaturated Fatty Acids and Inflammatory Bowel Disease: A Comprehensive Review and Future Therapeutic Perspectives. Int J Mol Sci. 2017 Dec 5;18(12):2619. 
  • Reddavide R., Rotolo O., Caruso M.G., et al.: The role of diet in the prevention and treatment of Inflammatory Bowel Diseases. Acta Biomed. 2018 Dec 17;89(9-S):60-75. 
  • Tørris C., Småstuen M.C., Molin M.: Nutrients in Fish and Possible Associations with Cardiovascular Disease Risk Factors in Metabolic Syndrome. Nutrients. 2018 Jul 23;10(7):952. 
  • Marton L.T., Goulart R.A., Carvalho A.C.A., et al.: Omega Fatty Acids and Inflammatory Bowel Diseases: An Overview. Int J Mol Sci. 2019 Sep 30;20(19):4851. 
  • Mozaffari H., Daneshzad E., Larijani B., et al.: Dietary intake of fish, n-3 polyunsaturated fatty acids, and risk of inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Eur J Nutr. 2020 Feb;59(1):1-17. 
  • Comeche J.M., Gutierrez-Hervás A., Tuells J., et al.: Predefined Diets in Patients with Inflammatory Bowel Disease: Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020 Dec 26;13(1):52. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
06 lipca 2021 mgr Mateusz Durbas
06 lipca 2021 mgr Mateusz Durbas
09 czerwca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
09 czerwca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)