9
26 kwietnia 2021

Toczeń rumieniowaty układowy a dieta. Co powinno się w niej znaleźć?

Toczeń rumieniowaty układowy jest przewlekłą chorobą autoimmunizacyjną, która charakteryzuje się nieprawidłową reakcją odpornościową oraz chronicznym stanem zapalnym w wielu tkankach i narządach organizmu. Jest to wieloukładowe schorzenie o nieznanej etiologii, niemniej jednak fachowa literatura donosi, że ważną rolę w jej rozwoju odgrywają czynniki środowiskowe (np. palenie tytoniu, ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe), hormonalne oraz żywieniowe, które u osób genetycznie predysponowanych przyczyniają się do upośledzenia zarówno komórkowych, jak i humoralnych odpowiedzi immunologicznych.  

Toczeń rumieniowaty układowy dotyka przede wszystkim kobiety w wieku reprodukcyjnym, które chorują nawet 9 razy częściej niż mężczyźni, co sugeruje, że żeńskie hormony płciowe mogą być zaangażowane w rozwój choroby. Warto nadmienić o tym, że pacjenci z tym schorzeniem autoimmunologicznym mają około dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia miażdżycy, udaru mózgu, niewydolności serca i migotania przedsionków, w porównaniu z populacją ogólną. 

Przeczytaj również:
Toczeń – przyczyny, objawy, leczenie

Jakie są typowe objawy tocznia rumieniowatego układowego? 

  • Osłabienie i łatwa męczliwość, 
  • Podwyższona temperatura ciała, 
  • Powiększenie węzłów chłonnych, 
  • Ubytek masy ciała, 
  • Ból mięśni i/lub stawów
  • Zapalenie naczyń, 
  • Zapalenie opłucnej (suche lub wysiękowe), 
  • Zapalenie osierdzia, 
  • Zaburzenia hematologiczne – autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, leukopenia (niski poziom leukocytów we krwi) i małopłytkowość, 
  • Zapalenie nerek,  
  • Powiększenie wątroby, 
  • Zapalenie stawów,  
  • Zapalenie skóry, 
  • Zaburzenia neuropsychiatryczne. 

Czy otyłość ma wpływ na rozwój i przebieg choroby? 

Stale rosnąca w ostatnich latach liczba dowodów naukowych sugeruje, że otyłość jest powiązana z rozwojem tocznia rumieniowatego układowego. Jak się bowiem okazuje, częstość występowania otyłości u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym jest znacznie wyższa niż w populacji ogólnej. 

Nawet co druga dorosła osoba chora na toczeń rumieniowaty układowy jest otyła i tym samym bardziej podatna na wzmożoną męczliwość.  

Obecnie dobrze wiadomo, że otyłość charakteryzuje się przewlekłym stanem zapalnym o niskim stopniu nasilenia, co oznacza, że przyczynia się ona do stymulacji wydzielania cytokin prozapalnych takich jak czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α) oraz interleukina-6 (IL-6). Ponadto wyniki wielu przeprowadzonych do chwili obecnej badań wykazały, że stężenie leptyny we krwi, czyli hormonu peptydowego wytwarzanego w głównej mierze przez komórki tkanki tłuszczowej, jest zazwyczaj podwyższone u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym. Chociaż nie udowodniono jak na razie bezpośredniego wpływu wysokiego poziomu leptyny na przebieg choroby, to istnieją jednak pewne doniesienia sugerujące, że może ona istotnie zwiększać ryzyko rozwoju miażdżycy subklinicznej u chorych. 

Czy pacjenci chorujący na toczeń rumieniowaty układowy mają większe ryzyko pojawienia się niedoboru witaminy D? 

Jak powszechnie wiadomo, witamina D może pomóc w utrzymaniu prawidłowo funkcjonującego układu immunologicznego, gdyż odgrywa ważną rolę we wspomaganiu odporności wrodzonej i nabytej. Wyniki niedawnej metaanalizy, czyli zbioru 34 badań kliniczno-kontrolnych z udziałem 2265 pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym, wykazały, że charakteryzowali się oni znacznie niższym stężeniem witaminy D w surowicy krwi w porównaniu do zdrowych osób z grupy kontrolnej. Szerokość geograficzna (poniżej 37 stopnia szerokości geograficznej północnej), pora roku i przyjmowane leki (np. hydroksychlorochina, kortykosteroidy lub leki immunosupresyjne) mogą być czynnikami ryzyka wystąpienia niedoboru witaminy D w grupie pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym. Oznacza to, że suplementacja witaminą D wraz z regularnym monitorowaniem jej poziomu we krwi jest ważnym elementem leczenia tej choroby autoimmunologicznej.  

Przeczytaj również:
Jak dawkować witaminę D3 u dorosłych, dzieci i niemowląt?

Czy dieta i suplementacja wpływają na aktywność tocznia rumieniowatego układowego? 

  • Dobrze skomponowana i właściwie zbilansowana dieta o charakterze przeciwzapalnym (np. śródziemnomorska) może pomóc w zachowaniu homeostazy organizmu, jak również wydłużyć okres remisji choroby, zapobiec niepożądanym skutkom ubocznym długotrwałego stosowania leków oraz poprawić samopoczucie fizyczne i psychiczne pacjenta. 
  • Dieta o niskim indeksie/ładunku glikemicznym może sprzyjać utracie masy ciała i zmniejszeniu poczucia zmęczenia. 
  • Dieta wysokotłuszczowa może powodować wystąpienie dysbiozy jelitowej (tj. zaburzenia składu mikroorganizmów jelitowych), która może mieć udział w patogenezie tocznia rumieniowatego układowego. 
  • Odpowiednia podaż długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA) przyczynia się do zmniejszenia nasilenia stanu zapalnego, aktywności choroby, dysfunkcji śródbłonka naczyniowego oraz stresu oksydacyjnego. 
  • Suplementacja witaminą D prowadzi do zwiększenia jej stężenia w surowicy krwi oraz zmniejszenia poziomu markerów stanu zapalnego. 
  • Suplementacja kurkuminą może skutkować zmniejszeniem białkomoczu i krwiomoczu oraz wartości ciśnienia skurczowego krwi.  

Przeczytaj również:
Dieta śródziemnomorska – jak ją komponować? Czy jest zdrowa?
Kwasy omega-3 i omega-6 – dlaczego są tak ważnym elementem diety?

Które składniki pokarmowe mogą wspomagać proces leczenia tocznia rumieniowatego układowego? 

  • Aminokwasy, 
  • Niezbędne nienasycone kwasów tłuszczowych (ALA i LA), 
  • Długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA), 
  • Błonnik pokarmowy, 
  • Witamina A, 
  • Witaminy z grupy B, 
  • Witamina C, 
  • Witamina D, 
  • Witamina E, 
  • Wapń, 
  • Cynk, 
  • Sód, 
  • Selen, 
  • Żelazo,  
  • Miedź, 
  • Polifenole (m.in.: warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, orzechy, pestki, ziarna, wysokiej jakości oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, kawa, zielona herbata, zioła i przyprawy).  

Podsumowanie 

  • Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą autoimmunologiczną, która charakteryzuje się zajęciem wielu narządów i tkanek, w tym skóry, stawów, nerek, płuc, ośrodkowego układu nerwowego i układu krwiotwórczego oraz dużą liczbą powikłań. 
  • W świetle aktualnych doniesień naukowych uważa się, że prawidłowo zbilansowana dieta z deficytem kalorycznym o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego, nienasyconych kwasów tłuszczowych, witamin, składników mineralnych oraz polifenoli zawiera wystarczającą ilość makro- i mikroskładników, aby korzystnie wpływać na przebieg choroby poprzez zmniejszenie stanu zapalnego i poprawę funkcji układu odpornościowego. 
  • Ze względu na charakter przeciwzapalny oraz pozytywny wpływ na profil metaboliczny i ryzyko sercowo-naczyniowe dieta śródziemnomorska może być sugerowana jako preferowany wzorzec żywieniowy u pacjentów chorujących na toczeń rumieniowaty układowy. 

Źródła:

  • de Medeiros M.C.S., Medeiros J.C.A., de Medeiros H.J., et al.: Dietary intervention and health in patients with systemic lupus erythematosus: A systematic review of the evidence. Crit Rev Food Sci Nutr. 2019;59(16):2666-2673. 
  • Constantin M.M., Nita I.E., Olteanu R., et al.: Significance and impact of dietary factors on systemic lupus erythematosus pathogenesis. Exp Ther Med. 2019 Feb;17(2):1085-1090. 
  • Islam M.A., Khandker S.S., Alam S.S., et al.: Vitamin D status in patients with systemic lupus erythematosus (SLE): A systematic review and meta-analysis. Autoimmun Rev. 2019 Nov;18(11):102392. 
  • Islam M.A., Khandker S.S., Kotyla P.J., et al.: Immunomodulatory Effects of Diet and Nutrients in Systemic Lupus Erythematosus (SLE): A Systematic Review. Front Immunol. 2020 Jul 22;11:1477. 
  • Alunno A., Carubbi F., Bartoloni E., et al.: Diet in Rheumatoid Arthritis versus Systemic Lupus Erythematosus: Any Differences? Nutrients. 2021 Feb 27;13(3):772. 
  • Kono M., Nagafuchi Y., Shoda H., et al.: The Impact of Obesity and a High-Fat Diet on Clinical and Immunological Features in Systemic Lupus Erythematosus. Nutrients. 2021 Feb 4;13(2):504. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Jakie jedzenie na grilla?

Przede wszystkim, produkty grillowane nie powinny zawierać konserwantów, np. azotyn sodu i potasu, których aktywność kancerogenna wzrasta wraz z obróbką…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Ile jajek można zjeść w Wielkanoc?

Dwa jaja w ciągu dnia będą optymalną sumą. Jeżeli mamy zamiar zjeść więcej, pamiętajmy, aby w pozostałe dni około Wielkanocy,…

Zobacz więcej

Jak przyjmować witaminę D?

Witaminę D najlepiej przyjmować razem z posiłkiem ze względu na jej rozpuszczalność w tłuszczach. Zalecana dzienna dawka zależy od wielu…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
21 września 2021 mgr farm. Natika Karolak
17 września 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
15 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
14 września 2021 mgr farm. Natika Karolak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)