18
31 października 2019

Witamina E – źródła, działanie, przeciwwskazania

Witamina E została odkryta w 1922 r. To jeden z najsilniejszych przeciwutleniaczy, chroniący komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Witamina E jest rozpuszczalna w tłuszczach i ma formę żółtej oleistej cieczy, ewentualnie przezroczystych kryształów. Jej źródłem są głównie produkty pochodzenia roślinnego.

Witamina E – gdzie ją znaleźć?

Witamina E znajduje się m.in. w:

  • olejach roślinnych (przede wszystkim słonecznikowym), 
  • orzechach: ziemnych, laskowych, włoskich, migdałach, nasionach słonecznika,
  • zielonych warzywach: szpinaku i brokułach.

Występuje ona w ośmiu różnych formach, w postaci tokoferoli i tokotrienoli. W Polsce i Europie najpopularniejsza i najbardziej przebadana jest forma alfa-tokoferolu, wciąż uznawana za najważniejszą jej postać. Niedawno odkryto również, że jedna z form witaminy E – gamma-tokoferol –mimo mniejszej biodostępności, może mieć dodatkowe korzystne właściwości zdrowotne, które nie są wspólne z alfa-tokoferolem. W diecie Amerykanów przeważa gamma-tokoferol (ok 70% całej witaminy E), co związane jest z większym spożyciem takich produktów, jak olej kukurydziany, sezamowy, sojowy, a także orzechy pekan, będące szczególnym źródłem tego składnika. 

Udowodniono, że witamina E w formie gamma-tokoferolu, oraz jego aktywny metabolit karboksyetylo-hydroksychromian (CEHC) mają szczególne znaczenie dla neutralizowania reaktywnych form azotu, których nadmiar uszkadza komórki. Jest to aktywność, której nie wykazuje alfa-tokoferol.

Gamma-tokoferol – zastosowanie

Najważniejsze efekty działania gamma-tokoferolu to:

  • działanie przeciwzapalne – m.in. hamowanie cyklooksygenazy COX-2, 
  • działanie przeciwstarzeniowe,
  • potencjalne działanie przeciwnowotworowe – profilaktyka raka prostaty,
  • korzystne działanie w chorobach metabolicznych, takich jak cukrzyca i otyłość,
  • działanie nefroprotekcyjne (ochrona nerek),
  • profilaktyka incydentów sercowo-naczyniowych, a szczególnie zawału serca (działanie kardioprotekcyjne),
  • korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze, m.in. przez zwiększenie wytwarzania środbłonkowego tlenku azotu, działającego rozszerzająco na mięśniówkę gładką naczyń krwionośnych,
  • profilaktyka miażdżycy,
  • korzystne działanie w mikro- i makroangiopatiach (chorobach małych i dużych naczyń krwionośnych, towarzyszących np. cukrzycy)
  • leczenie i profilaktyka niedoboru tej witaminy spowodowanego zaburzeniami przemiany materii (np. dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu lipidów: abetalipoproteinemią, zespołem złego wchłaniania, mukowiscydozą).

Witamina E – przeciwwskazania

Przyjmowanie zbyt dużej dawki witaminy E może skutkować jej przedawkowaniem. Niewskazane jest stosowanie jej:

  • podczas chemio- i radioterapii,
  • przy problemach z krzepliwością krwi i zażywaniu leków przeciwkrzepliwych.

Potencjalne i wciąż nie do końca zbadane korzyści wynikające z przyjmowania gamma-tokoferolu sprawiają, że jest on obiektem zainteresowań naukowców. Odkrycie kolejnych właściwości tej substancji może przyczynić się do poprawy zdrowia wielu pacjentów.

Źródła:

  • Jiang Q., Christen S., Shigenaga M.K., Ames B.N.; γ-Tocopherol, the major form of vitamin E in the US diet, deserves more attention. The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 74, Issue 6, December 2001, Pages 714–722,
  • Burbank A.J., Duran C.G., Almond M., Wells H., Jenkins S., Jiang Q., Yang C., Wang T., Zhou H., Hernandez M.L., Peden D.B.; A short course of gamma-tocopherol mitigates LPS-induced inflammatory responses in humans ex vivo. J Allergy Clin Immunol. 2017 Oct;140(4):1179-1181,
  • Thompson M.D., Cooney R.V.; The Potential Physiological Role of γ-Tocopherol in Human Health: A Qualitative Review. Nutr Cancer. 2019 Aug 22:1-18,
  • Chai W., Maskarinec G., Franke A.A., Monroe K.R., Park S.Y., Kolonel L.N., Wilkens L.R., Le Marchand L., Cooney R.V.. Association of serum γ-tocopherol levels with mortality: the Multiethnic Cohort Study. Eur J Clin Nutr. 2019 Jun 2.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
29 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
15 czerwca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
07 czerwca 2021 Agata Kleszcz
05 maja 2021 mgr farm. Monika Cichocka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)