4
21 lutego 2019

Witaminy – czy warto je suplementować?

Zbilansowana dieta i optymalna podaż składników odżywczych warunkują prawidłowy przebieg procesów fizjologicznych oraz równowagę w organizmie. Dostarczane z pożywieniem witaminy biorą udział w większości reakcji biochemicznych, wpływają na nasze samopoczucie i prawidłowe funkcjonowanie wszystkich układów naszego organizmu. To właśnie dlatego nie powinniśmy dopuszczać do powstawania awitaminoz, czyli zbyt małej ilości witamin w organizmie. Jednak pojawia się pytanie: czy warto je suplementować?

Oprócz dbania o zbilansowaną dietę, możliwe jest uzupełnienie witamin w postaci suplementów. Na rynku dostępny jest cały wachlarz produktów witaminowych występujących jako kapsułki, syropy, krople czy saszetki do rozpuszczania. Możemy więc wybrać najbardziej bezpieczną i wygodną formę podaży witamin, zależnie od wieku i etapu rozwoju dziecka.

Czym są witaminy?

Witaminy stanowią grupę związków organicznych o zróżnicowanej budowie chemicznej, które pełnią ważne funkcje odżywcze i regulatorowe. Zdecydowanie są nam potrzebne do życia i nie da się ich niczym zastąpić. Właściwie nie ma procesu w naszym organizmie, w którym witaminy pośrednio lub bezpośrednio nie brałyby udziału.

Witaminy dzielimy na dwie główne grupy

a) rozpuszczalne w wodzie: witaminy z grupy B i witamina C

Witaminy z grupy B warunkują między innymi prawidłowe działanie układu nerwowego, pokarmowego i krwionośnego. Poza tym biorą udział w metabolizmie cukrów, tłuszczów oraz aminokwasów. Są niezbędne w powstawaniu hemoglobiny, oddychaniu komórkowym, syntezach biochemicznych, prawidłowym rozwoju płodu czy gospodarce hormonalnej. Z kolei witamina C jest silnym przeciwutleniaczem i odpowiada za dobrą odporność organizmu. Wzmacnia też dziąsła oraz bierze udział w syntezie kolagenu.

b) rozpuszczalne w tłuszczach: witaminy A, D, E i K

Witaminy z tej grupy to ważne regulatory w naszym organizmie. Witamina A to czynnik antyoksydacyjny, który warunkuje m. in. dobre widzenie i odpowiedni stan skóry. Witamina K odpowiada za prawidłową krzepliwość krwi oraz stan układu kostnego. Z kolei ze względu na właściwości przeciwutleniające, witamina E nazywana jest witaminą młodości, co przekłada się na jej udział w opóźnianiu procesów starzenia. Szczególne znaczenie ma witamina D, która wprawdzie może być syntetyzowana w naszej skórze pod wpływem promieniowania UV, jednak zgodnie z danymi literaturowymi nawet 50-80% populacji może mieć jej poważne niedobory. Witamina D odpowiada za mocne kości i zęby, warunkuje dobrą odporność oraz uczestniczy w regulacji hormonalnej będąc związkiem wyjściowym do powstania kalcytriolu.

Jak dostarczyć witaminy do organizmu?

Organizm człowieka nie jest w stanie sam syntetyzować większości witamin, dlatego kluczowa jest ich prawidłowa podaż z zewnątrz. Podstawowym źródłem powinna być odpowiednio dobrana dieta. Musi ona zawierać wszystkie składniki energetyczne, budulcowe, odżywcze i regulatorowe w optymalnej ilości, uwzględniając takie czynniki jak wiek, płeć, rodzaj wykonywanej pracy czy aktualny stan zdrowia i profil metaboliczny. Bogatym źródłem witamin są warzywa i owoce, kasze i produkty zbożowe, orzechy, ryby, mięso, podroby oraz nabiał. Duży wybór produktów umożliwia skomponowanie nie tylko zdrowych, ale też smacznych i zróżnicowanych posiłków. Dobrą praktyką jest konsultacja z dietetykiem, który po zebraniu potrzebnych informacji, zaproponuje najbardziej optymalną dietę, ułoży jadłospis i uczuli nas na indywidualne ryzyko występowania niedoborów określonych substancji.

Duże znaczenie ma świadome i umiejętne korzystanie z tzw. żywności funkcjonalnej, która oprócz podstawowej funkcji jaką jest odżywianie, dostarcza do organizmu substancje aktywne o potwierdzonym działaniu prozdrowotnym, np. witaminy, nienasycone kwasy tłuszczowe, sterole, probiotyki i prebiotyki czy błonnik pokarmowy. Żywność funkcjonalna obejmuje produkty, które po prostu zawierają te substancje (np. płatki owsiane) lub występują w niej w formie dodatków (np. margaryna wzbogacona kwasami omega-3 i omega-6).

W okresach szczególnego zapotrzebowania na witaminy i sole mineralne, warto skorzystać z możliwości stosowania suplementów dostępnych w postaci preparatów płynnych i tabletek. Do wyboru mamy produkty dostarczające konkretną witaminę czy sole mineralne (np. witamina C lub magnez) lub preparatu złożone w postaci zestawu składników odżywczych (np. witamina D + wapń lub tzw. multiwitaminy). Obecnie na rynku dostępna jest niezliczona ilość suplementów, dlatego nasz wybór powinien być mądry i przemyślany. Przed dostarczeniem witamin i soli mineralnych ze źródeł innych niż dieta, rozważmy konsultację z lekarzem lub dietetykiem. Dobrą praktyką jest też zakup preparatów witaminowych w aptece, gdzie mamy możliwość uzyskania porady u farmaceuty, który udzieli nam wszystkich niezbędnych informacji i pomoże w najlepszym wyborze.

Co to jest suplement?

W świetle aktualnych przepisów, suplement diety to środek spożywczy, stanowiący uzupełnienie przyjmowanych z dietą witamin, soli mineralnych lub innych składników odżywczych, który powinien być stosowany w odmierzonej i określonej ilości. We Wspólnocie Europejskiej wprowadzono regulacje odnośnie suplementów diety w formie rozporządzeń i dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady. Z kolei regulacje krajowe zawarte są w ustawach i rozporządzeniach Ministra Zdrowia i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odpowiedzialność za działanie prozdrowotne, jakość czy znakowanie suplementu diety w pełni ponosi ich producent. W oparciu o maksymalny dopuszczalny skład suplementów diety, ich przyjmowanie powinno być w pełni bezpieczne, o ile będziemy postępować zgodnie z informacją umieszczoną na opakowaniu. Na opakowaniu powinny znaleźć się też zapisy odnośnie ewentualnych przeciwwskazań do stosowania suplementu, jego interakcji z lekami lub o konieczności konsultacji z lekarzem przed zastosowaniem zakupionego preparatu.

Przy stosowaniu suplementu należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  • nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety
  • nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcj
  • nie należy ich stosować u osób uczulonych na jakikolwiek składnik preparatu
  • należy je przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Suplementacja u dzieci – kiedy jest konieczna?

Dzieci stanowią szczególną grupę osób, u których kluczową kwestią jest odpowiednie dostarczenie składników budulcowych i odżywczych. Intensywny rozwój i wzrost dziecka sprawia, że maluchy są narażone na niedobory składników regulatorowych takich jak witaminy czy sole mineralne. Oczywiście już od najmłodszych lat powinniśmy przekazywać pociechom dobre nawyki żywieniowe i uczyć jak komponować zdrowe posiłki. Niestety dzieci często traktują jedzenie wybiórczo i nie dają się przekonać do diety bogatej w warzywa, owoce czy nabiał. W takim wypadku pomocna może okazać się podaż preparatów witaminowych, które wspierają rozwój i odporność malucha. Pamiętajmy jednak, że suplement nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety, dlatego decyzję o podawaniu dziecku preparatów warto skonsultować z pediatrą lub lekarzem medycyny rodzinnej.

Przy podjęciu decyzji odnośnie przyjmowania preparatu witaminowego, ważny jest nie tylko jego skład i jakość, ale i forma podania.

Do wyboru mamy witaminy w drażetkach do połykania, tabletki musujące, saszetki do rozpuszczania, syropy czy kapsułki. Prawdziwą wygodą okazują się preparaty witaminowe w aerozolach czy kroplach, które są bardzo skoncentrowane i umożliwiają podaż witamin prosto do buzi dziecka. Już kilka kropli takiego preparatu może zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na witaminy. Poza tym podanie preparatu w tak małej ilości jest bezpieczne nawet dla niemowląt. Aplikację ułatwi z pewnością zakup witamin w butelkach wyposażonych w kroplomierze, pipetki lub pompkę precyzyjnie odmierzającą odpowiednią dawkę suplementu.

Kiedy podawać witaminę D3?

Jedną z witamin, która powinna być podawana już od pierwszych dni życia, jest witamina D3 (cholekalcyferol). Mimo, że witamina ta powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UV, to jej synteza jest zwykle niewystarczająca. Specjaliści zalecają regularną suplementację nawet do 18 roku życia dziecka. Według aktualnych rekomendacji, noworodki donoszone i niemowlęta do 1. roku życia powinny codziennie przyjmować 400 j.m. witaminy D3. U maluszków urodzonych przedwcześnie należy stosować większą dawkę wynoszącą 800 jednostek. Z kolei po ukończeniu 1. roku życia aż do pełnoletności dzieci, powinniśmy podawać 600-1000 j.m. witaminy D3 na dobę. Poza tym rekomendowane jest także profilaktyczne przyjmowanie witaminy D3 przez zdrowe dorosłe osoby w ilości 800-2000 j.m./dobę, szczególnie w okresie wiosennym i jesienno-zimowym.

Osoby dorosłe mogą zaopatrzyć się np. w miękkie kapsułki z określoną ilością witaminy D3, natomiast preparaty dla dzieci zawierają zazwyczaj systemy pozwalające na precyzyjne odmierzenie produktu, np. poprzez użycie pipetki czy pompki, w które wyposażona jest butelka.

Pamiętajmy, że zrównoważony sposób żywienia i prawidłowy tryb życia jest ważny dla funkcjonowania organizmu człowieka. Panująca obecnie moda na stosowanie zdrowej i  nieprzetworzonej żywności oraz aktywny tryb życia to znakomity sposób, by cieszyć się zdrowiem i siłami witalnymi. Z drugiej strony problemem jest nadmierny stres, brak czasu i snu oraz rosnący pęd życia, co sprzyja powstawaniu niedoborów w organizmie. W tej sytuacji odpowiednio skomponowana dieta z możliwością suplementowania brakujących składników odżywczych i regulatorowych wydaje się być dobrym rozwiązaniem.

Źródła:

  • Bojarowicz, H., & Dźwigulska, P. (2012). Suplementy diety. Część II. Wybrane składniki suplementów diety oraz ich przeznaczenie. Hygeia Public Health, 47(4), 433-441.
  • Buczkowski, K., Chlabicz, S., Dytfeld, J., Horst-Sikorska, W., Jaroszyński, A., Kardas, P., Marcinkowska, M., Siebert, J., Tałałaj, M. (2013). Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczące suplementacji witaminy D. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 7, No. 2, pp. 55-58).
  • Krasnowska, G., & Sikora, T. (2011). Suplementy diety a bezpieczeństwo konsumenta. Żywność Nauka Technologia Jakość, 18(4).
  • Mieszkowska, M., & Michota-Katulska, E. (2008). Suplementy diety-korzyści i działania niepożądane. Bezpieczeństwo Pracy: nauka i praktyka, 28-30.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

W jakich produktach jest magnez?

Produkty bogate w magnez to przede wszystkim: kakao (i czekolada), pestki dyni, otręby pszenne, kasza gryczana, groch, brązowy ryż. Jeśli…

Zobacz więcej

Niskie ciśnienie krwi i zawroty głowy – jak sobie radzić z hipotonią?

Przede wszystkim proszę skonsultować swoje wyniki z innymi lekarzami oraz wykonać dodatkowe badania, np. na poziom hormonów tarczycy, przysadki oraz…

Zobacz więcej

Jak wybrać preparat z magnezem oraz coś na koncentrację i pamięć?

Przy wyborze preparatu magnezowego radziłabym sugerować się tym, czy dany produkt jest lekiem, czy suplementem diety. Leki mają udowodnioną skuteczność…

Zobacz więcej

Jak leczyć chroniczne zmęczenie?

Przede wszystkim powinna Pani udać się do lekarza rodzinnego w celu zdiagnozowania albo wyeliminowania chorób, których objawem mogłoby być chroniczne…

Zobacz więcej

Probiotyki dla niemowląt i małych dzieci

Kropelki probiotyczne dla niemowląt są całkowicie bezpieczne dla małych dzieci, nie wpływają w żadnym stopniu na układ nerwowy. Bakterie probiotyczne…

Zobacz więcej

Jak przyjmować witaminę D?

Witaminę D najlepiej przyjmować razem z posiłkiem ze względu na jej rozpuszczalność w tłuszczach. Zalecana dzienna dawka zależy od wielu…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
15 września 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
15 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 września 2021 mgr farm. Monika Cichocka
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
09 września 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)