203
11 lutego 2019

Salmonella – przyczyny, objawy, leczenie

Salmonella spp to bakterie stanowiące najczęstszy czynnik etiologiczny biegunek bakteryjnych na całym świecie. Jak przenosi się zakażenie, jak przebiega i jakie leczenie stosuje się w jego przypadku?

Bakterie Salmonella

Salmonella to rodzaj bakterii Gram-ujemnych. Dzieli się je na dwa podstawowe gatunki, z których S. Enterica jest gatunkiem odpowiedzialnym za choroby ludzi i zwierząt. W obrębie gatunku wyróżnia się liczne serotypy. Do najbardziej znanych należą serotypy S. Typhi odpowiedzialny za rozwój duru brzusznego i S. Paratyphi odpowiedzialny za rozwój durów rzekomych. Za salmonellozy, tak zwane zatrucia pokarmowe, najczęściej odpowiada S. Enteritidis.

Salmonella – jak dochodzi do zakażenia?

Bakterie Salmonella zakażają zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Można je spotkać głównie u drobiu, ale również u zwierząt gospodarskich, takich jak świnie czy owce, a nawet u zwierząt domowych. Salmonella kolonizuje przewód pokarmowy zakażonego stworzenia. U człowieka możliwe jest zarówno objawowe zakażenie, jak i bezobjawowe nosicielstwo bakterii. W obu przypadkach taki osobnik stanowi źródło dalszego zakażania innych osób.

Do zarażenia bakterią może dojść:

  • drogą pokarmową – poprzez spożycie zanieczyszczonych jaj, mięsa drobiowego, majonezu czy mleka,
  • poprzez bezpośredni kontakt z zakażonym człowiekiem lub zwierzęciem,
  • poprzez picie wody zanieczyszczonej odchodami – w ten sposób powstają tzw. epidemie wodne, głównie w krajach rozwijających się.

Przeczytaj również:
Jak uniknąć salmonelli?

Salmonelloza – przebieg

Objawy zakażenia rozwijają się po 10-48 godzinach od nabycia bakterii. Salmonellozy wywołane przez pałeczki inne niż S. Typhi i S. Paratyphi najczęściej przyjmują postać nieżytu żołądkowo-jelitowego. Bakterie, po dostaniu się do przewodu pokarmowego człowieka, wędrują do końcowego odcinka jelita cienkiego i początkowego odcinka jelita grubego. Tam wnikają do nabłonka jelitowego i wywołują w nim rozwój reakcji zapalnej. Drogą układu chłonnego mogą dostać się dalej do węzłów chłonnych, wątroby i śledziony. U osób z obniżoną odpornością bakterie mogą rozprzestrzeniać się dalej do odległych narządów, powodując ciężkie zakażenie ogólnoustrojowe.

Nieżyt żołądkowo-jelitowy wiąże się z występowaniem objawów takich jak:

  • silne lub bardzo silne bóle brzucha o charakterze kurczowym, z nagłym parciem na stolec,
  • biegunka, zwykle wodnista o zielonkawym zabarwieniu, niekiedy z domieszkami krwi,
  • śluz,
  • nudności,
  • wymioty,
  • gorączka lub stan podgorączkowy.

U osób z obniżoną odpornością, na przykład przyjmujących leki immunosupresyjne lub będących w trakcie leczenie onkologicznego, zakażenie może przybrać postaci narządowe, takie jak:

  • zapalenie pęcherzyka żółciowego,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie kości i stawów,
  • zapalenie nerek,
  • zapalenie wsierdzia,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

W niektórych przypadkach może rozwinąć się nawet ciężka sepsa z niewydolnością wielonarządową.

Diagnostyka salmonelli

Podstawą rozpoznania salmonellozy jest wyhodowanie bakterii w próbkach kału lub w przypadku postaci narządowych i zakażenia uogólnionego, z krwi czy innych płynów ustrojowych.

Leczenie salmonelli

W przypadku nieżytu żołądkowo-jelitowego nie stosuje się rutynowo leczenia przeciwbakteryjnego. Takie postępowanie uzasadnione jest faktem, że zakażenie zwykle ulega samoograniczeniu, a zastosowanie antybiotyku zwiększa ryzyko rozwoju bezobjawowego nosicielstwa Salmonelli. Antybiotyk stosuje się natomiast w zakażeniach uogólnionych, z zajęciem narządów wewnętrznych, w sepsie, zakażeniach przedłużających się i o ciężkim przebiegu oraz u pacjentów narażonych na ciężki przebieg choroby ze względu na występujące u nich osobnicze czynniki ryzyka.

W nieżycie żołądkowo-jelitowym standardowe leczenie polega na:

  • uzupełnianiu płynów,
  • uzupełnianiu elektrolitów – dostępne są proszki do sporządzenia doustnych płynów elektrolitowych.

W przypadku odwodnienia przekraczającego 10% masy ciała, konieczna może się okazać hospitalizacja i dożylne uzupełnienie utraconych płynów.

W każdym przypadku ostateczną decyzję o sposobie i miejscu leczenia podejmuje lekarz, po ocenie stanu pacjenta i występujących u niego czynników ryzyka.

Źródło:

Choroby jelita cienkiego wywołane przez bakterie, Alicja Wiercińska-Drapało, w: Wielka interna – gastroenterologia, wyd. Medical Tribune.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Co stosować na problemy z gazami i zaparciami u niemowlaka?

Najczęściej gazy u niemowląt pojawiają się na skutek trawienia białek i laktozy zawartych w mleku matki. Mogą być również konsekwencją…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Przyczyny salmonelli

Produkty na problemy gastryczne

Czytaj także
16 kwietnia 2021 mgr Mateusz Durbas
13 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
30 marca 2021 mgr Mateusz Durbas
10 marca 2021 lek. Małgorzata Czerniak
03 marca 2021 mgr farm. Monika Cichocka
26 lutego 2021 mgr Ewelina Zawada
26 lutego 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
10 lutego 2021 mgr farm. Monika Cichocka
28 stycznia 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)